Jak radzić sobie ze sprawami spadkowymi? - Blog adwokata z Wrocławia
Category

Dział spadku

Wynagrodzenie za korzystanie ze spadku

Z reguły jest tak, że zanim jeszcze spadkobiercy zaczną załatwiać jakiekolwiek formalności związane ze spadkiem, fizycznie przejmują składniki majątku spadkowego (samochód, mieszkanie itp.). Nie ma w tym nic złego. Spadkobiercy stają się właścicielami (współwłaścicielami) przedmiotów wchodzących w skład spadku z chwilą śmierci spadkodawcy (otwarcia spadku).

Najlepiej jeśli towarzyszą temu wzajemne ustalenia co do zasad korzystania ze spadku i rozliczania pożytków (np. czynszu najmu odziedziczonego mieszkania) i ciężarów (kosztów utrzymania, rachunków, ubezpieczenia itp.).

Bezumowne korzystanie z nieruchomości wchodzącej w skład spadku przez współwłaściciela

Często jednak spotykam się z sytuacją przeciwną – tzn. brakiem jakichkolwiek ustaleń i samowolą ze strony poszczególnych spadkobierców.

Z reguły chodzi tutaj o jakąś nieruchomość spadkową (dom lub mieszkanie), które przejmuje jeden lub kilku spośród spadkobierców, którzy z reguły zamieszkiwali tam razem ze spadkodawcą.

Wynagrodzenie za korzystanie ponad udział w spadku

Czy pozostali spadkobiercy mają coś do powiedzenia w takiej sytuacji?

Możliwości jest wiele. Jeśli współspadkobiercy pozbawili Cię dostępu do spadku możesz np. żądać udostępnienia Ci odziedziczonego mieszkania lub domu. W tym wpisie chciałbym Ci jednak wyjaśnić kiedy możesz domagać się wynagrodzenia/odszkodowania od spadkobierców, którzy bezprawnie przejęli przedmiot lub nieruchomość wchodzącą w skład spadku.

W wielu przypadkach właśnie żądanie finansowe jest optymalne. Praktyczne znaczenie możliwości zamieszkania np. w jednym pokoju w odziedziczonym mieszkaniu może być mniejsze, niż prawo do żądania choćby kilkuset złotych miesięcznie.

Kiedy można żądać wynagrodzenia z korzystanie ze spadku?

Takiego wynagrodzenia możesz żądać w osobnym procesie wytoczonym przed podziałem majątku spadkowego, albo w sprawie o dział spadku.

Nie wystarczy wykazanie, że z danego przedmiotu spadkowego korzystają wyłącznie inni spadkobiercy. Musisz także udowodnić, że odmówiono Ci dostępu do niego. Najlepiej pisemnie zażądać np. wydania kluczy do lokalu lub domu i wyznaczyć odpowiedni termin. Dowód nadania takiego pisma do współspadkobierców i brak ich reakcji wystarczy do wykazania, że wbrew swojej woli zostałeś pozbawiony dostępu do majątku spadkowego.

W toku sprawy o zapłatę wynagrodzenia sąd będzie badał, czy pozostali współspadkobiercy mogli znać Twoje prawa do spadku. Jeśli spór dotyczy najbliższych członków rodziny wchodzących w zakres spadkobierców ustawowych nie powinno być w tym zakresie żadnych wątpliwości. Jeśli natomiast Twoje prawa do spadku wynikają np. z testamentu, warto przedstawić jego kserokopię wraz z pisemnym wezwaniem, o którym pisałem wyżej

Jak określić wysokość wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy ponad udział?

Masz prawo żądać wynagrodzenia według stawek rynkowych. Ponieważ najczęściej z takim żądaniem mamy do czynienia w przypadku nieruchomości podstawą określenia jego wysokości może być prawdopodobny czynsz najmu możliwy do uzyskania za najem części należnej Ci części w spadku.

Pomocniczo można też kierować się kosztami, które Ty poniosłeś z tego względu, że nie mogłeś zamieszkać w danej nieruchomości. Np. czynsz najmu pokoju lub kawalerki, w której zamieszkałeś dlatego, że pozostali spadkobiercy pozbawili Cię dostępu do odziedziczonego mieszkania.

W toku sprawy sądowej najlepiej na okoliczność ustalenia tej kwoty powołać biegłego sądowego.

Pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Długi spadkowe

Długi spadkowe to ciemna strona prawa spadkowego, która może pochłonąć oszczędności czy majątek nieroztropnego spadkobiercy.

O jakich długach spadkowych mowa?

Na pewno o wszystkich zobowiązaniach zmarłego istniejących w chwili jego śmierci. Pożyczki, zaległości płatnicze, kredyty bankowe, rachunki itp. Wszystkie te długi przechodzą w chwili śmierci spadkodawcy na spadkobierców.

To nie wszystko. Długi spadkowe pojawiają się także po śmierci spadkodawcy. Musisz wiedzieć, że są umowy, który wygasają w związku ze śmiercią spadkobiercy. Np. umowa o pracę czy umowa o dzieło. Zobowiązania z tych umów przestają istnieć, ale powstaje obowiązek rozliczeń z kontrahentami spadkodawcy.

Długi spadkowe to również koszty związane z pogrzebem zmarłego, z prowadzeniem postępowania spadkowego czy koszty zachowku itp.

Kto odpowiada za długi spadkowe?

Odpowiedzialność za długi spadkowe ponoszą spadkobiercy, którzy przyjęli spadek. O sposobach przyjęcia spadku i związanych z tym konsekwencjach będę pisał w innym miejscu na blogu (przeczytaj: Jak przyjąć spadek?)

Odpowiedzialność za długi spadkowe jest wyłączona w stosunku do osoby, która spadek odrzuciła.

Zwróć jednak uwagę na to, że jeśli spadkobierca odrzuci spadek, to – w przypadku dziedziczenia ustawowego – przechodzi on na zstępnych tej osoby (dzieci, wnuki itp) o od tej chwili, te osoby stają się odpowiedzialne z długi spadkowe. Więcej na ten temat w wątku o odrzuceniu spadku.

Co więcej za długi spadkowe nie odpowiada też spadkobierca ustawowy, który został pozbawiony spadku w testamencie, uznany za niegodnego dziedziczenia ramach odrębnego postępowania (przeczytaj: Niegodność dziedziczenia), a także małżonek wyłączony przez sąd od dziedziczenia (przeczytaj: Wyłączenie małżonka od dziedziczenia).

Zasady odpowiedzialności za długi spadkowe

Pamiętam, że pytanie o reguły kształtujące tą odpowiedzialność towarzyszyło mi na każdym etapie mojej edukacji prawniczej. Odpowiadałem na nie na egzaminie z prawa cywilnego na studiach, na obronie pracy magisterskiej, na egzaminie wstępnym na studia doktoranckie oraz w ramach jednego z egzaminów na aplikacji adwokackiej.

Tym razem mogę odpowiedzieć na to pytanie bez obaw, że moja prawnicza kariera legnie w gruzach (być może nie dawałem tego po sobie poznać, ale byłem studentem mocno „przeżywającym” wszystkie egzaminy i niezależnie od stopnia przygotowania taki właśnie czarny scenariusz zawsze miałem w głowie przystępując do odpowiedzi).

Zasady tej odpowiedzialności różnią się w zależności od tego, na jakim etapie są sprawy spadkowe.

Przez pierwsze 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku i o tym, że jest spadkobiercą (lub do czasu złożenia oświadczenia o przyjęcia spadku, jeśli następuje to wcześniej) odpowiedzialność za długi spadkowe ogranicza się do majątku spadkowego.

Do tego czasu wierzyciele nie mogą skierować egzekucji do majątku spadkobiercy. Nie oznacza to jednak, że spadkobierca na tym etapie nie może tych długów spłacić z własnego majątku, co niekiedy może być opłacalne. Pamiętaj, że mimo śmierci spadkodawcy odsetki od jego zaległości są przecież wciąż naliczane.

Pomiędzy chwilą przyjęcia spadku, a dokonaniem działu spadku odpowiedzialność za długi spadkowe wygląda już nieco inaczej. Wierzyciele spadkodawcy mogą zaspokajać się nie tylko z majątku spadkowego, ale także z majątku spadkobierców.

Co więcej odpowiedzialność spadkobierców jest solidarna, a to oznacza, że wierzyciel może żądać pokrycia długu spadkowego od tego spośród spadkobierców, od którego mu wygodniej (albo od kilku a nawet każdego z nich). Spadkobierca, który pokryje dług będzie mógł żądać od pozostałych spadkobierców zwrotu przypadającej na nich części tego długu.

Od chwili działu spadku (bez znaczenia, czy chodzi o sądowy czy umowny dział spadku) odpowiedzialność spadkobierców nie jest już solidarna. Każdy z nich odpowiada tylko za taką część długu, która odpowiada otrzymanej przez niego części spadku.

Wówczas już wierzyciel musi żądać spełnienia długu od każdego ze spadkobierców w odpowiedniej części, a nie wg własnego wyboru. To właśnie te zasady są argumentem przemawiającym za tym, ażeby dział spadku nastąpił jak najszybciej po otwarciu spadku.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Ugoda sądowa w sprawie o dział spadku

Jakiś czas temu jeden z moich Klientów miał pewne obawy przed rozpoczęciem sprawy sądowej o dział spadku. Sprawa nie była szczególnie skomplikowana, ale pozostali spadkobiercy pozostawali obojętni wobec wszelkich prób kontaktu i polubownego rozwiązania sprawy podziału majątku jakby nabrali wody w usta.

Głównym składnikiem majątku spadkowego była spora i pięknie położona nieruchomość za miastem, która generowała równie duże koszty utrzymania w postaci podatku, a także mediów (przede wszystkim ogrzewania, za które trzeba było płacić tylko po to, żeby woda w instalacji nie zamarzła i nie uszkodziła rur).

Pozostali spadkobiercy odmawiali partycypacji w tych kosztach. Mój Klient, który – chcąc nie chcąc – stał się jej zarządcą musiał wykładać na te koszty z własnej kieszeni. Oczywiście wiedział, że będzie mógł się domagać ich zwrotu od pozostałych spadkobierców, ale najpierw musiał wyłożyć odpowiednie sumy, a oszczędności szybko się kurczyły.

Czas więc naglił, ale mimo to Klient zwlekał z podjęciem decyzji. Podczas jednej z rozmów powiedział do mnie:

Panie Mecenasie, jak wiem, że rozpoczęcie tej sprawy to konieczność. Pieniądze się kończą. Żona zaczyna się na mnie wściekać, że ten spadek to miała być dla nas szansa, a tak naprawdę tylko pakujemy w niego środki, za które mieliśmy wyremontować nasz dom.

Jednak proszę zrozumieć, że ciężko mi podjąć taką radykalną decyzję i spalić za sobą wszystkie mosty. Bądź co bądź, to moja rodzina. Boję się tego kroku, ponieważ mam świadomość, że potem nie będzie już odwrotu.

Wtedy zrozumiałem gdzie popełniłem błąd. Oczywiście udzielając porady wyjaśniłem, że spadkiem można podzielić się ugodowo, a jeśli nie można osiągnąć porozumienia pozostaje droga sądowa.

Mój Klient zrozumiał to jednak bardzo dosłownie na zasadzie albo strony się godzą i podpisują ugodę u notariusza, albo idą na wojnę do sądu, a wtedy już tylko krew, pot i łzy…

To nie jest tak!

Wniosek o dział spadku faktycznie trafia do sądu, ale to nie znaczy, że od chwili jego złożenia możliwość zawarcia ugody pomiędzy spadkobiercami jest wyłączona. W toku sprawy, aż do wydania orzeczenia kończącego sprawę w danej instancji (a nawet po zapadnięciu postanowienia o dziale spadku przed sądem rejonowym) strony mogą zdecydować się na ugodowe zakończenie sporu.

Sąd wówczas sporządza protokół zawarcia ugody i umarza postępowanie sądowe. W protokole zostają spisane wszystkie ustalenia stron dokonane przez pełnomocników (lub same strony) przy asyście sędziego.

Rozpoczęcie sprawy o sądowy dział spadku często jest jedynym sposobem na jakikolwiek konstruktywny kontakt z pozostałymi spadkobiercami, dla których kwestia podziału majątku spadkowego nie jest – z różnych względów – priorytetowa.

Co więcej często taki wniosek zostaje złożony tylko po to, ażeby podjąć rozmowy w celu ugodowego zakończenia sporu.

Musisz bowiem wiedzieć o tym, że obowiązkiem sędziego prowadzącego sprawę jest nakłanianie strony do zawarcia ugody na każdym etapie postępowania. Dlatego jeśli Twoim celem jest doprowadzenie do zawarcia ugody, sędzia będzie Twoim sprzymierzeńcem.

Bardzo często rzeczowa argumentacja sędziego na sali rozpraw i powaga jego urzędu sprawia, że strony odstępują od nierealnych żądań i uzgadniają stanowiska. Szczególnie wówczas, gdy sąd w bardzo delikatny i wręcz zawoalowany sposób ujawni swój pogląd na sprawę.

Bywa i tak, że przedłużające się postępowanie sądowe sprawia, iż apetyty stron się zmniejszają, a konieczność stawiania się w sądzie na kolejne rozprawy przyprawia o znużenie. Gdy powoli staje się jasne, że postępowanie sądowe zmierza do nikąd i tylko generuje dalsze koszty, szanse na ugodowe zakończenia sprawy wzrastają, co nie było by możliwe bez wytoczenia sprawy przed sądem.

Kilka miesięcy po zakończeniu mojej rozmowy z Klientem, w słoneczne wiosenne popołudnie wychodziliśmy razem z budynku sądu. Oboje nie mogliśmy uwierzyć, że druga strona tak łatwo zgodziła się na to, żeby mój Klient w całości przejął nieruchomość wchodzącą w skład spadku i dokonał spłat na rzecz innych spadkobierców w ratach rozłożonych na okres najbliższych 10 lat.

W rzeczywistości jest to maksymalny termin, na który sąd mógłby sam z siebie rozłożyć spłaty. Nawet nie liczyłbym na to, żeby uda mi się przekonać sąd do takiego rozstrzygnięcia, gdyby sprawa miała zakończyć się inaczej, niż w drodze ugody.

Klient był zadowolony z rozstrzygnięcia. Wspominał o tym, że zamierzają sprzedać z żoną swój dom, a uzyskane w ten sposób środki przeznaczą na spłaty dla pozostałych spadkobierców i zamieszkają w odziedziczonej nieruchomości z dala od zgiełku miasta.

Nie chciałem mu wówczas na szybko wyjaśniać, że ta nieruchomość wchodzi w skład jego majątku osobistego, podobnie jak dług, który będzie musiał spłacić wobec innych spadkobierców, a przekazanie na ten cel środków ze sprzedaży domu wchodzącego do majątku wspólnego małżonków spowoduje powstanie nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty, który może być rozliczony w postępowaniu o podział majątku małżeńskiego po rozwodzie … zresztą wszystkie wyjaśnienia w tej sprawie są dostępne na moim drugim blogu – rozwód i podział majątku.pl

Ps. Przy tworzeniu tego materiału nie ucierpiał żaden Klient, ani tajemnica adwokacka. Przedstawiona historia jest fikcyjna, a jedynie rozważania prawne są z grubsza prawidłowe.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Scheda spadkowa

Co to jest scheda spadkowa?

Scheda to – wg słownika języka polskiego – odziedziczony po kimś majątek. W kodeksie cywilnym nie ma definicji legalnej schedy spadkowej, a jedynie zasady zaliczania darowizn lub zapisów windykacyjnych na jej poczet.

Koniec końców scheda spadkowa to właśnie majątek odziedziczony po spadkodawcy.

W skład tego majątku wchodzi zarówno majątek uzyskany po śmierci spadkodawcy w ramach dziedziczenia ustawowego lub zapisu windykacyjnego, ale także przekazany spadkobiercom za życia spadkodawcy w postaci dokonanych przez niego darowizn.

Wiele sytuacji życiowych prowadzi to tego, że spadkodawca dzieli swój majątek jeszcze za życia. Prosta sytuacja – jedno z dorosłych dzieci kupuje własne mieszkanie, a drugiemu takie mieszkanie kupują rodzice. Już w takim przypadku będziemy mieli do czynienia z koniecznością rozliczania sched spadkowych.

O tym w jaki sposób następuje to rozliczenie wyjaśniłem w innym wpisie. Zamieściłem tam też przykład praktycznego rozliczenia sched spadkowych, a także wyjaśniłem jaki jest związek schedy spadkowej z zachowkiem – przeczytaj: Scheda spadkowa a zachowek

Zasady dotyczące schedy spadkowej zostały wprowadzone po to, ażeby wykluczyć możliwość uprzywilejowania spadkobierców, którzy otrzymali część majątku spadkowego już za życia spadkodawcy.

Co jeszcze musisz wiedzieć o schedzie spadkowej?

Po pierwsze rozliczeń na poczet sched spadkowych dokonuje są dopiero podczas działu spadku.

Po drugie w trakcie sądowego działu spadku musi zostać zgłoszony wniosek o zaliczenie darowizn na poczet sched spadkowych, bo sąd nie będzie tego robił z własnej inicjatywy. Zapomnisz złożyć wniosek we właściwym momencie, to Twoje straty mogą sięgać setek tysięcy złotych (albo więcej).

Po trzecie jakiekolwiek rozliczenia są możliwe tylko wówczas, gdy do dziedziczenia dochodzą zstępni zmarłego (dzieci, wnuki itd.) lub zstępni łącznie z małżonkiem.

Po czwarte zaliczenia na schedę spadkową będą dokonywane tylko wówczas, gdy powołanie do spadku następuje na podstawie ustawy. Czyli w każdym przypadku, gdy został sporządzony testament, do takiego rozliczenia nie dojdzie.

Pamiętaj o tym, że sporządzenie testamentu wyłącza możliwość rozliczenia sched spadkowych

Ta okoliczność jest często pomijana przy sporządzaniu testamentu. Stosunkowo często spotykam się z testamentami, w których spadkodawca będący wdowcem lub wdową do spadku powołuje wszystkie swoje dzieci w częściach równych.

Taki testament nie zmieni niczego ani w zakresie kręgu osób powołanych do spadku, ani części majątku, który ma przypaść na każdego ze spadkobierców (przy założeniu, że wszystkie dzieci przeżyją spadkodawcy). Dziedziczenie ustawowe po takim spadkodawcy wyglądałoby dokładnie tak samo. Do spadku doszłyby wszystkie jego dzieci w częściach równych.

Często spadkodawca sporządza taki testament, bo jest przekonany, że tak po prostu trzeba zrobić, żeby majątek gromadzony przez całe życie nie dostał się w ręce kogoś obcego.

Tymczasem sporządzenie takiego testamentu spowoduje, że nie dojdzie do rozliczenia sched spadkowych, co ma przecież bardzo duże znacznie praktyczne, z czego z często spadkodawca wcale nie zdaje sobie sprawy.

 

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Podział długów spadkowych

Czy w dziale spadku można dokonać podziału długów spadkowych?

I tak i nie.

Pomogłem? Nie bardzo, już tłumaczę.

Skuteczność podziału długów spadkowych zależy od tego, czy chodzi o umowny czy sądowy dział spadku.

Zanim wyjaśnię te różnicę muszę Ci zwrócić uwagę na jedną rzecz. Żadne ustalenia spadkobierców czy też orzeczenie sądu wydane w sprawie, w której nie brał udziału wierzyciel spadkowy, nie mogą mieć wpływu na pozycję prawną czy uprawnienia tego wierzyciela.

To raczej jasne. Skoro wierzyciel nie może decydować (nie może być stroną umowy o dział spadku, ani uczestnikiem sprawy sądowej) to żadne ustalenia nie mogą dotyczyć jego sfery prawnej.

Czy zatem nie można dokonać podziału długów spadkowych?

W pewnym sensie można.

Umowny dział spadku

W przypadku umownego podziału majątku spadkobiercy mogą dokonać podziału długów pomiędzy siebie. Należy jednak wyjaśnić, że ten podział będzie skuteczny tylko względem nich, a nie względem wierzyciela.

Pomogłem? Dalej nic.. Przeczytaj jeszcze kawałek.

Po dziale spadku spadkobiercy odpowiadają za długi do wysokości wartości udziału, jaki przysługuje każdemu z nich w spadku. Czyli jeśli np. każdy ze spadkobierców, który został powołany do spadku w 1/3 części odpowiada za 1/3 długów spadkowych.

Więcej o tym: Odpowiedzialność za długi spadkowe

Jeśli spadkobiercy podzielą się spadkiem w taki sposób, że wszystkie długi będzie musiał spłacić tylko jednej ze spadkobierców, to sytuacja wygląda następująco:

Spadkobierca, który zobowiązał się spłacić wszystkie długi ma obowiązek to zrobić. Natomiast wierzyciel spadkowy może zażądać zapłaty 1/3 długu od każdego ze spadkobierców. Spadkobiercy, którzy zgodnie z umową o dział spadku nie mieli odpowiadać za długi, będą musieli zapłacić te kwoty żądane przez wierzyciela. Jednak po ich zapłacie będą mogli żądać ich zwrotu od spadkobiercy, który zobowiązał się te długi spłacić.

Chodzi o to, żeby wierzyciel nie musiał ponosić ryzyka niewypłacalności spadkobiercy, który zobowiązał się do zapłaty długów. To inni spadkobiercy powinni ponosić to ryzyko.

Podział długów w sądowym dziale spadku

W sądowym dziale spadku sąd co do zasady w ogóle nie bierze pod uwagę długów i nie dokonuje ich podziału. Po uprawomocnieniu postanowienia o dziale spadku każdy ze spadkobierców odpowiada za ich zapłatę do wysokości wartości swojego udziału.

W toku działu spadku mogą zostać rozliczone pomiędzy spadkobiercami te długi spadkowe, które zostały zapłacone przez poszczególnych spadkobierców przed wydaniem postanowienia o dziale spadku.

Sąd wyjątkowo uwzględnia wartość długów spadkowych w sytuacji, kiedy obciążają one konkretny przedmiot w masie spadkowej. Np. ustalając wartość mieszkania wchodzącego w skład spadku sąd będzie brał pod uwagę wysokość obciążającej to mieszkanie hipoteki.

Pomogłem? Odpowiedz w komentarzu 🙂

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Częściowy dział spadku

Może się tak zdarzyć, że majątek spadkowy jest znaczny, a sytuacja prawna części jego składników nie jest do końca jasna.

Problemem może być to, czy dany składnik rzeczywiście wchodzi w skład majątku spadkowego, czy też jest własnością kogoś innego. Część majątku spadkowego może znajdować się za granicą. Wreszcie przydatność lub możliwość zbycia określonego składnika majątku spadkowego jest czasowo lub częściowo niemożliwa (np. nieruchomość objęta zamiarem wywłaszczenia, czy też nieruchomość, co do której możliwości inwestycyjne są znacznie ograniczone ze względu na plan zagospodarowania przestrzennego).

Czy w takich sytuacjach można wyłączyć ten składnik majątku spod działu spadku?

Częściowy dział spadku w drodze umowy zawartej pomiędzy spadkobiercami

Nie ma żadnych ograniczeń, ażeby taki problematyczny składnik majątku został wyłączony z umownego działu spadku. Spadkobiercy dokonując podziału majątku spadkowego w ten sposób mogą dowolnie określić te składniki majątku, które będą podlegać podziałowi w ramach zawieranej prze nich umowy. Po zawarciu takiej umowy pozostałe składniki spadku, które nie zostały ujęte w umowie nadal są przedmiotem współwłasności wszystkich spadkobierców.

Częściowy dział spadku w postępowanie sądowym

Tutaj pojawiają się trudności, bo zasadą jest, że sądowy dział spadku powinien dotyczyć całego majątku spadkowego. Częściowy dział możliwy jest tylko z ważnych powodów. Te ważne powody, to np. okoliczności wskazane powyżej we wstępie.

Powodów, które będą skłaniać spadkobierców do dokonania częściowego działu spadku może być więcej, a sądy bardzo różnie podchodzą do ich oceny i bywa, że nie są zbyt restrykcyjne. Są nawet głosy, mówiące o tym sam zgodny wniosek spadkobierców to ważny powód umożliwiający taki właśnie częściowy podział majątku w postępowaniu sądowym.

Można też próbować inaczej obejść sytuację, w której sąd nie chce wyrazić zgody na dokonanie częściowego działu spadku. Pierwszym krokiem będzie przekonanie sądu do wydania postanowienia częściowego w przedmiocie działu spadku (to co innego niż częściowy dział spadku). Warunki wydania takiego postanowienia są inne niż te, które pozwalają na częściowy dział spadku.

Po wydaniu i uprawomocnieniu tego postanowienia częściowego po prostu cofasz wniosek o dział spadku w pozostałym zakresie. Jeśli wszyscy uczestnicy postępowania wyrażą na to zgodę, cel w postaci dokonania częściowego sądowego działu spadku zostanie osiągnięty.

Uzupełniający dział spadku

W sytuacji kiedy spadkobiercy w pierwszej kolejności dokonali częściowego działu spadku, zawsze możliwe jest dokonanie uzupełniającego działu czy to w ramach umowy, czy w toku postępowania sądowego.

Częściowy dział spadku a zasada odpowiedzialności za długi spadkowe

Dokonanie częściowego działu spadku nie zmienia reguł dotyczących odpowiedzialności za długi spadkowego, tak jak następuje to w sytuacji całościowego działu spadku.

Więcej o tym przeczytasz tutaj: Dział spadku a długi spadkowe

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Przyznanie spadkobiercom poszczególnych przedmiotów w testamencie a dział spadku

Czy można podzielić spadek w testamencie?

Żaden przepis prawa przecież tego nie zabrania.

Czy wystarczy zatem, że spadkodawca w testamencie wskaże, że np. dom wraz z działką i samochód przekazuje córce, a mieszkanie oraz pieniądze zebrane na koncie bankowym przekazuje na rzecz syna i to już ułatwi dalsze formalności spadkowe?

Tak naprawdę to taki testament dopiero skomplikuje sprawę. Ale po kolei.

Na początku muszę wyjaśnić, że w wyżej opisanym przykładzie spadkobiercy i tak będą musieli przejść dwustopniową procedurę tj. w pierwszej kolejności uzyskać postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku (raczej akt poświadczenia dziedziczenia nie wchodzi tu w grę), a następnie doprowadzić do dokonania sądowego lub umownego (notarialnego) działu spadku.

Krok I: Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku

Jeżeli w przywołanym we wstępie przykładzie, przedmioty przeznaczone spadkobiercom będą wyczerpywać prawie cały spadek, to wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku będzie wymagało przeprowadzenia skomplikowanej procedury.

Po pierwsze w toku postępowania będzie trzeba wycenić cały majątek spadkowy.

Następnie określić jaki jest udział wartości wszystkich przedmiotów przypisanych poszczególnym spadkobiercom w wartości całego majątku spadkowego. W dalszej kolejności sąd będzie mógł dopiero stwierdzić, że spadek został nabyty przez obojga spadkobierców w częściach ułamkowych odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów.

Szerzej pisałem o tej zasadzie tutaj: Zapis wyczerpujący cały spadek

Przy założeniu, że w naszym przykładzie wartość domu i działki to 550 tyś. PLN, samochodu 50 tyś.   PLN, zaś mieszkanie jest wartości 300 tyś. PLN a na koncie bankowym zostało 100 tyś PLN (łącznie wartość majątku to 1 000 000, 00 PLN) sąd wyda postanowienie, mocą którego spadek zostanie nabyty przez córkę spadkodawcy w części 3/5 (wartość przeznaczonych jej przedmiotów to 60% wartości spadku) i syna w części 2/5 (wartość przeznaczonych mu przedmiotów to 40% wartości spadku)

Krok II: Dział spadku

Mając już postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku strony mogą dokonać umownego działu spadku i szanując wolę spadkodawcy, podzielić się przedmiotami wchodzącymi w skład spadku, tak jak opisał to spadkodawca w testamencie.

Jeśli osiągnięcie zgody nie będzie możliwe o dziale spadku będzie decydował sąd. Jak zostanie podzielony majątek spadkowy w takiej sytuacji?

Generalnie sąd będzie kierował się tym, żeby urzeczywistnić wolę spadkodawcy wyrażoną w testamencie, choć nie jest nią związany. Oznacza to, że wszystkie sporne wnioski będą zatem z zasady rozstrzygane zgodnie z testamentem. Np. jeśli córka spadkodawcy stwierdzi, że woli otrzymać mieszkanie i odpowiednią spłatę przez brata zamiast domu z działką, a brat się temu sprzeciwi, to sąd najprawdopodobniej nie zgodzi się na propozycję spadkobierczyni.

W przypadkach uzasadnionych sąd może jednak dokonać innego podziału majątku spadkowego, niż ten, który został przewidziany w testamencie. Podobnie będzie w wypadku, jeśli obie strony zgodnie postanowią podzielić się majątkiem spadkowym w całości lub w części wg własnego pomysłu.

Co ciekawe może się tak zdarzyć, że wartość poszczególnych przedmiotów wchodzących w skład spadku zostaną wycenione inaczej, niż w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. Zdaniem Sądu Najwyższego jest dopuszczalna. W dziale spadku sąd możne nawet inaczej ustalić skład majątku spadkowego. W takim wypadku urzeczywistnienie woli spadkodawcy może być znacznie utrudnione.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Zachowek a scheda spadkowa

Na spotkaniach z Klientami bardzo często analizuję pod kątem zasadności roszczeń o zachowek przedstawiane mi umowy darowizny dokonane przez spadkodawcę. Jednym z typowych postanowień, które stosunkowo często pojawiają się w takich umowach, a zarazem budzą spore wątpliwości są klauzule dotyczące schedy spadkowej.

Treść postanowienia z reguły brzmi mniej więcej tak:

„Spadkodawca oświadcza, że niniejsza darowizna jest zwolniona z obowiązku zaliczenia na schedę spadkową”

Scheda spadkowa

Scheda spadkowa ma znaczenie w przy dokonywaniu podziału majątku spadkowego (dział spadku). W skrócie można powiedzieć, że jeśli podział dokonywany jest pomiędzy zstępnymi, albo pomiędzy zstępnymi i małżonkiem, spadkobiercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn oraz zapisów windykacyjnych

Przykład:

Spadkodawca ma dwoje dzieci (syna oraz córkę) i małżonkę. W skład spadku wchodzi dom o wartości 500 tyś. PLN, zaś syn spadkodawcy otrzymał od niego w darowiźnie samochód o wartości 100 tyś. PLN. Spadkobiercy dziedziczą spadek po 1/3 części.

Wobec tego cały majątek spadkowy wraz z doliczoną darowizną ma wartość 600 tyś. PLN. Scheda każdego ze spadkobierców wynosi 1/3 wartości majątku powiększonego o wartości darowizn czyli 200 tyś. PLN.

Ponieważ syn już otrzymał darowiznę o wartości 100 tyś. PLN, to z pozostałego do podziału majątku spadkowego może otrzymać tylko 100 tyś. PLN. Tymczasem jego siostra i matka otrzymają ze spadku po 200 tyś. PLN.

Gdyby zaś darowizna samochodu została zwolniona ze schedy spadkowej wówczas rozliczenie przedstawiałoby się następująco:

Wartość majątku spadkowego 500 tyś. PLN. Darowizna nie jest doliczana, więc te 500 tyś. PLN dzieli się na troje spadkobierców (każdy otrzymuje po 166,6 tyś. PLN).

Jak widać fakt wyłączenia darowizny ze schedy spadkowej ma bardzo doniosłe skutki finansowe.

Scheda spadkowa a zachowek

Należy jednak z całą stanowczością podkreślić, że to czy darowizna została zwolniona ze schedy spadkowej nie ma żadnego znaczenia w zakresie ustalania wysokości zachowku lub też osób zobowiązanych do jego zapłaty. Scheda spadkowa ma tylko i wyłącznie znaczenie przy podziale majątku spadkowego.

Pewnie zainteresuję Cię również wpis: Scheda spadkowa

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Stwierdzenie nabycia spadku i co dalej?

Co, kiedy mam już postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku? Czy to oznacza, że załatwiłem wszystkie sprawy spadkowe?

To zależy.

W przypadku, kiedy jest tylko jeden spadkobierca, uzyskanie formalnego zaświadczenia o nabyciu praw do spadku (postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub protokołu poświadczenia dziedziczenia) to całkiem spory krok w stronę uregulowania formalności spadkowych.

Po uzyskaniu tego dokumentu należy dopełnić obowiązków podatkowych i przedstawić we właściwym urzędzie skarbowym oświadczenie o przyjęciu praw do spadku, a w przypadku, gdy nie podlega się zwolnieniu w zakresie podatku od spadków i darowizn, opłacić podatek.

Jeśli w skład spadku wchodzi nieruchomość warto uwidocznić się w księdze wieczystej jako jej właściciel. Dzięki temu nie będzie problemów z dalszą odsprzedażą nieruchomości.
Natomiast, jeśli w do spadku zostało powołanych kilku spadkodawców sprawa się nieco komplikuje. Tym bardziej, jeśli spadkobiercy pozostają ze sobą w sporze.

Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku (bądź akt poświadczenia dziedziczenia) określa tylko w jakiej części (w jakim ułamku) poszczególne osoby zostają powołane do spadku. W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku sąd nie wskazuje, który z przedmiotów wchodzących w skład spadku przypada na rzecz konkretnego spadkobiercy.

Takie ustalenia mogą zapaść dopiero po podziale majątku spadkowego. W sytuacji, kiedy spadkobiercy dojdą do porozumienia co do sposobu podziału tego majątku, nie trzeba kierować kolejnej sprawy do sądu. Podziału można dokonać w ramach zwykłej pisemnej umowy lub zawartej u notariusza. Jeśli do spadku wchodzi nieruchomość, ugodowy podział majątku może nastąpić tylko u notariusza.

W przypadku, gdy współspadkobiercy nie mogą dojść do porozumienia co do sposobu podziału majątku, pozostaje jedynie droga sądowa i postępowanie o dział spadku.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Zasiedzenie nieruchomości wchodzącej w skład spadku.

Czy w sprawie o dział spadku można bronić się zarzutem zasiedzenia? Jeśli można, to w jakiej sytuacji i jak to zrobić? Niniejszy wpis stanowi odpowiedź na te pytania. Zachęcam do lektury.

Jak uzyskać własność nieruchomości przez zasiedzenie?

Zasiedzenie jest sposobem nabycia własności rzeczy. Żeby nabyć rzecz przez zasiedzenie trzeba po pierwsze mieć ją w swoim wyłącznym władztwie przez określony czas.

Więcej o zasiedzeniu przeczytasz tutaj: Zasiedzenie nieruchomości

Mieć rzecz we w swoim wyłącznym „władztwie” oznacza w uproszczeniu, że musimy mieć do niej dostęp z wyłączeniem innych osób i móc z niej korzystać z wyłączeniem innych osób.

Przykład:

Można mówić, że ktoś ma nieruchomość w swoim wyłączny władztwie, gdy jest jedyną osobą, która ma klucze do ogrodzenia i do drzwi wejściowych do budynku znajdującego się na ogrodzonej działce i jednocześnie może swobodnie i z wyłączeniem innych osób korzystać z tej nieruchomości w dowolny sposób.

Jeśli rzecz jest we władztwie większej ilości osób, mogą one wspólnie nabyć jej własność przez zasiedzenie.

Oprócz faktycznego władztwa na rzeczą niezbędnym elementem zasiedzenia rzeczy jest to, że trzeba mieć zamiar sprawowania tego władztwa tak, jakby się było właścicielem rzeczy (mówiąc fachowo: trzeba być posiadaczem samoistnym).

Dla przykładu można powiedzieć, że najemca też ma wynajmowany lokal w swoim władztwie (posiadaniu), ale nie wykonuje tego władztwa, jak właściciel, ponieważ wie, że jest tylko lokatorem (mówi się zatem, że ma lokal w posiadaniu zależnym).

Jeśli już posiadamy rzecz w naszym władztwie (posiadaniu) i zachowujemy się względem niej jak właściciel (posiadanie samoistne), to jeśli ten stan będzie trwał przez określony czas, nabędziemy prawo własności danej rzeczy.

W przypadku zasiedzenia nieruchomości długość tego okresu zależy od tego, czy posiadamy rzecz w dobrej wierze bądź w złej wierze.

Posiadaczem w dobrej wierze będzie ten, kto ma uzasadnione powody sądzić, że rzeczywiście jest właścicielem rzeczy, mimo, że w rzeczywistości nie jest (czyli np., ktoś, kto – niewiedząc  o tym – kupił samochód od złodzieja, który nie był przecież uprawniony, żeby dokonać sprzedaży nieswojego samochodu).

Tymczasem posiadaczem w złej wierze będzie ten, kto wie (lub przy zachowaniu należytej staranności powinien wiedzieć), że nie ma prawa własności do rzeczy (np. ktoś kto świadomie zajmuje nieruchomość bez tytułu prawnego).

W przypadku posiadacza dobrej wierze zasiedzenie następuje po 20 latach posiadania samoistnego nieruchomości, zaś w wypadku posiadacza w złej wierze po 30 latach.

W jaki sposób wykorzystać zarzut zasiedzenia w toku postępowania o dział spadku?

Można to czynić w sytuacji, kiedy po śmierci spadkodawcy, władztwo nad nieruchomością przejmuje tylko jeden spośród kilku spadkobierców, a następnie sprawuje to władztwo – jako posiadacz samoistny – przez określony czas.

Spadkobierca, który będzie bronił się zarzutem zasiedzenia napotka jednak na kilka problemów.

Po pierwsze, co do zasady, spadkobierca (nawet jeśli w chwili śmierci zamieszkuje ze zmarłym z wyłączeniem innych spadkobierców i po jego śmierci ma wyłączny dostęp do nieruchomości) nie staje się automatycznie posiadaczem samoistnym. Żeby stać się takim posiadaczem musi on jednoznacznie zamanifestować na zewnątrz zamiar posiadania nieruchomości jak właściciel (np. poinformować innych spadkodawców, że nie przysługują im żadne prawa do nieruchomości i nie mają do niej wstępu).

Przyjmuje się także, że jeśli w chwili śmierci spadkodawcy, spadkobierca wiedział, że nie tylko on dziedziczy po spadkodawcy, to staje się posiadaczem w złej wierze. Zatem własność nieruchomości nabędzie dopiero z upływem 30 lat od śmieci spadkodawcy.

Kiedy podnieść zarzut zasiedzenia?

Z formalnego punktu widzenia zarzut zasiedzenia należy podnieść w sprawie o dział spadku, chyba że spadkobierca już wcześniej wytoczył sprawę o stwierdzenie zasiedzenia. Jeśli sąd spadku uwzględni zarzut zasiedzenia, stwierdzi, że nieruchomość nie należy do spadku, więc nie podlega podziałowi pomiędzy spadkobierców.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Top