Jak radzić sobie ze sprawami spadkowymi? - Blog adwokata z Wrocławia
Category

Dział spadku

Podział majątku spadkowego, a skarga pauliańska

Skarga pauliańska to instytucja prawna, która ma chronić wierzycieli przed nielojalnymi dłużnikami uciekającymi z majątkiem przed egzekucją. Zdarza się, że gdy dłużnik nie ma już innej możliwości obrony przed egzekucją wyzbywa się swojego majątku (tj. popularnie mówiąc przepisuje wartościowe składniki majątku np. nieruchomość na dzieci, rodzeństwo itp.). Dzięki skardze pauliańskiej wierzyciel dłużnika, może zaspokoić się z takich „przepisanych” przedmiotów pochodzących z majątku dłużnika, nawet jeśli „formalnie” stały się one własnością innych osób. Musi on jednak wykazać, że spełniły się odpowiednie warunki, od których zależy uwzględnienie skargi pauliańskiej (więcej na ten temat dowiesz się z mojego poradnika prawnego na stronie http://skarga-paulianska.pl).

Ale dlaczego o tym piszę na blogu poświęconym prawu spadkowemu?

Bo skarga pauliańska też może znaleźć swoje zastosowanie w prawie spadkowym i to w dwóch różnych sytuacjach. Pierwsza z nich, której jednak nie dotyczy niniejszy wpis, zachodzi kiedy spadkobierca odrzuca spadek z pokrzywdzeniem wierzycieli. Tzn. spadkobierca, który posiada długi, celowo odrzuca spadek po to, żeby jego wierzyciele nie mogli zaspokoić się z majątku spadkowego.

Drugi przypadek, kiedy w sprawie spadkowej może pojawić się skarga pauliańska, jest nieco bardziej skomplikowany. Ryzyko, o którym chcę napisać, może pojawić się w związku z podziałem majątku spadkowego.

Przykład:

Załóżmy, że jest dwóch spadkobierców (osoba A i osoba B), którzy nabyli spadek w częściach równych. W skład spadku wchodzi mieszkanie o wartości 300 000, 00 PLN. Osoba B ma długi, dlatego spadkobiercy dogadują się w ten sposób, że przy podziale spadku całe mieszkanie przypadnie osobie A bez jakichkolwiek spłat na rzecz osoby B. Dzięki temu B usunie możliwość egzekucji jego długów z odziedziczonego mieszkania.

W takiej sytuacji, wierzyciele B będą mogli wykorzystać skargę pauliańską, ażeby dochodzić swoich wierzytelności poprzez ich egzekucję z mieszkania, które stanie się wyłączną własnością A. Taka możliwość będzie zachodzić wówczas, gdy ustalenia pomiędzy spadkobiercami wejdą w życie na podstawie umownego działu spadku lub też ugody zawartej w toku postępowania przed sądem, a nawet zostaną ustalone postanowieniem sądu spadku wydanego na podstawie zgodnego wniosku co do podziału majątku spadkowego.

Nie wchodząc w niuansy dotyczące skargi pauliańskiej, o których piszę na wyżej wskazanej stronie internetowej, należy podkreślić, że skargę pauliańską wnosi się przeciwko osobie, która uzyskała korzyść, czyli – w powyżej wskazanym przykładzie – osobie A. To ta osoba poniesie koszty tej sprawy, mimo, że to przecież osoba B była sprawcą zamieszania.

Dzieląc majątek spadkowy, warto zatem zapoznać się ze stanem majątkowym pozostałych spadkobierców, żeby nie narazić się na możliwość wniesienia skargi pauliańskiej.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Dział spadku, a zawezwanie do próby ugodowej

Przeglądając publikację internetowe dotyczące prawa spadkowego trafiłem blog kancelarii prawnej z Sopotu, na którym przedstawiono bardzo ciekawą sprawę, którą z sukcesem zakończyli prawnicy kancelarii.

Zamiast składać wniosek o dział spadku, zdecydowano się wezwać pozostałych spadkobierców przed sąd do próby ugodowej. Na posiedzeniu ugodowym strony doszły do porozumienia w przedmiocie podziału majątku i zawarli w tym zakresie ugodę.

Taka ugoda – po zatwierdzeniu jej przez Sąd – ma moc wyroku sądowego, zatem pod względem prawnym ma taki sam skutek, jak postanowienie o dziale spadku. Np. na jej podstawie można zostać wpisanym do księgi wieczystej jako właściciel nieruchomości.

Skutek więc jest identyczny, natomiast postępowanie spadkowe przeprowadzone w ramach takiej ugody jest tańsze. Opłata sądowa od wniosku o dział spadku, do którego należy nieruchomość to 1000 PLN (a w przypadku zgodnego wniosku stron, co do sposobu przeprowadzenia działu – 600 PLN). Tymczasem opłata sądowa za zawezwanie do próby ugodowej to tylko 40 PLN.

Po drugie tym sposobem, możemy skierować sprawę do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania jednego spośród wezwanych do próby ugodowej. Tymczasem w sprawie o dział spadku wyłącznie właściwy sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy (Sąd Spadku), ewentualnie na uzasadniony wniosek uczestników sprawa o dział spadku może zostać przekazana sądowi rejonowemu, w którego okręgu znajduje się spadek lub jego znaczna część, albo sądowi rejonowemu, w którego okręgu mieszkają wszyscy współspadkobiercy.

Nie ma zatem możliwości przeprowadzenia sprawy o dział spadku w sądzie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania jednego spośród spadkobierców. Taka możliwość powstaje, jeśli celu podziału spadku skorzystamy z postępowania o zawezwanie do próby ugodowej.

Nowatorski pomysł, który w niektórych przypadkach może być naprawdę przydatny. Z relacji pomysłodawców wynika, że nie obyło się bez konieczności odwołania się do sądu wyższej instancji (sąd rejonowy poczuł się dotknięty obejściem przepisów o opłatach sądowych). Ostatecznie Sąd Okręgowy zatwierdził tak skonstruowaną ugodę. Wyrazy uznania dla kolegów z Sopotu.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Jak można podzielić majątek spadkowy?

Majątek spadkowy można podzielić w trybie umownym lub w toku postępowania sądowego.

Umowny dział spadku polega na zawarciu pomiędzy wszystkimi spadkobiercami umowy znoszącej współwłasność majątku spadkowego. Jeżeli w skład spadku nie wchodzi nieruchomość, umowa o dział spadku może zostać skutecznie zawarta w każdej formie tj. nawet w drodze umowy ustnej.

Mimo wszystko warto jednak taką umowę spisać przynajmniej w formie pisemnej w tylu egzemplarzach ilu jest spadkobierców. W ten sposób można uniknąć wątpliwości lub nawet procesów sądowych, w przypadku gdyby jeden lub kilku pozostałych spadkobierców próbowało zachowywać się nieuczciwie zaprzeczając, że taka umowa kiedykolwiek została zawarta.

Zawarcie umowy o dział spadku bez udziału sądu i notariusza jest opcją zdecydowanie najtańszą.

Jeśli jednak w skład spadku wchodzi nieruchomość, umowa o dział spadku musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego. Zawarcie umowy w tej formie jest stosunkowo kosztowne.

Dokonując umownego podziału majątku spadkowego spadkobiercy mogą dokonać tzw. częściowego działu spadku. Czyli podzielić tylko część majątku spadkowego, a pozostałą część pozostawić niepodzieloną. Takiej możliwości nie ma w przypadku sądowego działu spadku.

Oczywistą sprawą jest to, że umowa o dział spadku może być podpisana, w przypadku gdy wszyscy spadkobiercy są zgodni. Jeśli dojście do porozumienia nie jest możliwe, wówczas jedyną drogą jest złożenie do sądu sprawy o przeprowadzenie sądowego postępowania o dział spadku. W toku tego postępowania Sąd Spadku – kierując się słusznym interesem wszystkich spadkobierców – dokona podziału spadku.

Sąd może nawet zadecydować o sprzedaży wszystkich lub tych bardziej wartościowych składników majątku spadkowego i podziału pomiędzy spadkobierców uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych. Taki sposób zniesienia współwłasności jest bardzo niekorzystny, ze względu na to, że składniki majątku sprzedawane są wówczas z reguły poniżej swojej wartości, a nadto spadkobiercy obciążanie są kosztami komorniczymi.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Sposoby zniesienia wspólności majątku spadkowego

Pisałem już o tym, że majątek spadkowy powinien być – co do zasady – traktowany jako jedna całość bez względu na to, jakie przedmioty wchodzą do tego majątku. Podział tego majątku może nastąpić na skutek tzw. działu spadku.

Może on zostać przeprowadzony przed sądem, notariuszem lub w niektórych przypadkach także poprzez zawarcie zwykłej umowy pomiędzy spadkobiercami. Możesz o tym przeczytać tutaj.

Istnieje kilka sposobów dokonania podziału majątku spadkowego.

Zanim opiszę te sposoby chcę przypomnieć, że niezbędnym krokiem jaki należy podjąć przed takim podziałem jest przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia spadku lub uzyskania aktu poświadczającego dziedziczenie wydanego przez notariusza. W tych dokumentach zawsze wskazane jest kto jest spadkobiercą oraz jaki udział w spadku (w postaci ułamka) przysługuje konkretnym spadkobiercom.

Podział majątku spadkowego może polegać na przyznaniu na własność jednego lub kilku spadkobierców konkretnych składników tego majątku. Jeśli wartość przedmiotów lub praw przydzielonych konkretnemu spadkobiercy nie odpowiada udziałowi jaki przysługuje mu w spadku, powinien on otrzymać dopłaty pieniężne od tych spadkobierców, którzy otrzymali przedmioty lub prawa ze spadku przekraczające wartość ich udziałów. Dopłaty powinny wyrównać wartość praw i przedmiotów przydzielonych konkretnym spadkobiercom.

Jeśli dział spadku prowadzony jest w postępowaniu sądowym, sąd ustali wartość tych dopłat, terminy ich płatności oraz wartość ewentualnych odsetek. Dopłaty mogą być bowiem tak znaczne, że jednorazowe ich uiszczenie może być zbyt dużym obciążeniem dla zobowiązanego spadkobiercy. W takim wypadku Sąd może odroczyć obowiązek uiszczenia dopłat lub podzielić je na raty na okres nawet do dziesięciu lat.

Podział majątku spadkowego może zostać dokonany również w ten sposób, że cały majątek spadkowy przypadnie jednemu lub kilku spadkobierców, zaś pozostali otrzymają jedynie odpowiednie spłaty pieniężne. Reguły dotyczące możliwości odroczenia spłat, rozłożenia ich na raty oraz obowiązku zapłaty odsetek przy sądowym podziale majątku, są takie sam jak w przypadku dopłat.

Można także dokonać podziału majątku spadkowego poprzez jego i fizyczny podział uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych. Nie ma przeszkód, aby spadkobiercy sprzedali tylko część majątku spadkowego (np. nieruchomość), a resztą podzielili się w naturze.

Sprzedaż majątku spadkowego lub jego części może zarządzić także sąd. Jest to jednak najbardziej niekorzystny sposób zniesienia współwłasności majątku spadkowego. Sprzedaży dokonuje bowiem komornik wg zasad wskazanych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym (a zatem cena sprzedaży jest z reguły znacznie niższa niż faktyczna wartość przedmiotu sprzedaży), a na to z ceny uzyskanej ze sprzedaży należy zaspokoić również koszty komornicze.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Dział spadku – podstawowe informacje

Co to jest dział spadku?

Dział spadku to kolejny krok w stronę załatwienia wszystkich formalności związanych z nabyciem spadku.

Pisałem już tutaj o tym, że w wydając postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku sąd jedyne wskazuje kto jest spadkobiercą, a także z reguły określa jedynie jaki udział w majątku spadkowym przypada na rzecz konkretnych spadkobierców. Udział ten określony jest ułamkiem wskazanym w treści postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku – „… spadek dziedziczą syn A.D i córka H.Z. po ½ części…”

Ułamek wskazany przez sąd określa część jaką odziedziczył konkretny spadkobierca w całym majątku spadkowym, a nie w konkretnych przedmiotach. Oznacza to, że nawet prawa podzielne nie ulegają podziałowi wg określonego ułamka. Zatem jeśli w skład spadku wchodziło prawo własności nieruchomości oraz gotówka w kwocie 99 tysięcy PLN, to każdy spadkobierca ma prawo 1/3 całości tego majątku.

Więc spadkobierca nie może – bez zgody pozostałych spadkobierców – wypłacić sobie gotówkę w kwocie 33 tysięcy PLN, uznając, że to jest jego część.

Kiedy możemy dokonać działu spadku?

Żeby zadecydować, które z przedmiotów należących do spadku staną się własnością konkretnego spadkodawcy należy przeprowadzić tzw. dział spadku. Dopiero po dokonaniu działu spadku określone przedmioty stają się wyłączną własnością poszczególnych spadkobierców. Do czasu działu spadku majątek spadkowy stanowi jedną całość, zaś dopiero po przeprowadzeniu działu następuje pomieszanie majątku osobistego spadkobierców z odziedziczonym przez nich majątkiem spadkowym.

Warto zauważyć, że przepis prawa nie nakłada na współspadkobierców obowiązku dokonania działu spadku, ani nie zastrzega w tym zakresie żadnego terminu.

Dział spadku może zostać zatem dokonany długo po śmierci spadkodawcy.

Brak dokonania działu spadku będzie skutkować jednak tym, że przedmioty majątkowe należące do spadku będą – nawet pomimo upływu długiego okresu czasu od śmierci spadkodawcy – traktowane jako majątek spadkowy, a przez to zarząd tym majątkiem oraz np. sprzedaż jego określonych składników będzie podlegać pewnym ograniczeniom.

Przed dokonaniem działu spadku spadkobiercy muszą przeprowadzić postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku lub uzyskać notarialne poświadczenie dziedziczenia.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Czy zawsze trzeba załatwiać formalności związane z nabyciem spadku?

Kiedy nabywam prawa do spadku?

Zgodnie z przepisami prawa spadkowego spadkobiercy nabywają spadek w chwili śmieci spadkodawcy (chwila ta określana jest jako „otwarcie spadku”). Nie trzeba zatem dokonywać żadnych formalności, żeby stać się właścicielem praw wchodzących w skład spadku.

Nie ma też sytuacji, w której majątek spadkowy będzie pozbawiony właściciela, bo w chwili otwarcia spadku tym właścicielem spadku stają się spadkobiercy. Co jeśli nie ma spadkobierców? Zawsze są spadkobiercy.

Przeczytaj: Dziedziczenie ustawowe

Czy mam obowiązek załatwiać formalności spadkowe?

Nie ma wymogu, aby po śmierci zmarłego prowadzić jakiekolwiek postępowania spadkowe, czy załatwiać jakiekolwiek formalności. Jedynym problemem jest to, że bez przeprowadzenia odpowiedniego postępowania spadkobiercy nie będę mieli formalnego dowodu na to, że są spadkobiercami i właścicielami określonych przedmiotów majątkowych. Nie zawsze jednak taki dowód jest potrzebny.

Kiedy warto załatwić formalności spadkowe?

Konieczność prowadzenia postępowania spadkowego zależy od składu majątku zmarłego. Jeśli w skład tego majątku wchodzą ruchomości lub pieniądze w gotówce, to spadkobiercy mogą podzielić się między sobą tymi przedmiotami oraz pieniędzmi, a żadne inne formalności (poza podatkowymi) nie są potrzebne.

Należy jednak wskazać, że w przypadku niektórych ruchomości oraz wszystkich nieruchomości taki nieformalny podział nie będzie wystarczający.

Samochód, który będzie zarejestrowany na zmarłego, będzie niemożliwy do zarejestrowania na kogoś innego bez umowy sprzedaży lub przeprowadzenia postępowania spadkowego.

Bez takiego postępowania w księdze wieczystej nieruchomości wchodzącej w skład spadku, jako właściciel będzie figurował zmarły, a bez dokonania odpowiednich formalności nikt inny nie zostanie wpisany do tej księgi jako właściciel. Sprzedaż takiej nieruchomości będzie zatem w praktyce niemożliwa.

Należy także wskazać, że w niektórych przypadkach, np. gdy majątek spadkowy jest zadłużony, spadkobiercy będą zainteresowani w tym, aby taki spadek odrzucić. Również w takim wypadku niezwłoczne podjęcie działań celem dopełnienia formalności związanych ze spadkiem jest wskazane.

Jeśli jednak już zdecydowałeś, że chcesz załatwić wszystkie formalności związane ze spadkiem zachęcam Cię do przeczytania następujących wpisów:

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Top