Jak radzić sobie ze sprawami spadkowymi? - Blog adwokata z Wrocławia
Category

O testamentach

Zmiana lub uchylenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku

Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku stanowi dowód, że spadek po określonym spadkodawcy przypadł jednemu lub kilku spadkobiercom.Sąd wydaje takie postanowienie po przeprowadzeniu rozprawy, zbadaniu wszystkich koniecznych dokumentów oraz przesłuchaniu spadkobierców.

Czy takie postanowienie może zostać zmienione lub uchylone? TAK!

Kiedy jest możliwa zmiana lub uchylenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku?

Jeśli postanowienie nie jest jeszcze prawomocne o jego zmianę lub uchylenie należy wnosić w apelacji.

Czeka Cię nieco bardziej skomplikowana sprawa, jeśli postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku jest już prawomocne. W takim wypadku trzeba założyć nową sprawę.

Żeby skutecznie przekonać sąd do zmiany lub uchylenia takiego prawomocnego postanowienia należy wykazać, że:

  • jedna lub kilka osób, wskazane w treści postanowienia jako spadkobiercy, w rzeczywistości nie są spadkobiercami;
  • przypadające na konkretnych spadkobierców udziały określone w postanowieniu sądu spadku są inne (mniejsze lub większe).

Z pewnością sprawa zakończy się sukcesem, jeśli wykażesz, że np. istnieje testament spadkodawcy, o którym sąd nie wiedział wydając kwestionowane postanowienie.

W jednej z prowadzonych przeze mnie spraw Klientka znalazła własnoręczny testament matki ukryty w książce kucharskiej jakiś czas po zakończeniu postępowania. W innej testament odnalazł się  przy porządkowaniu dokumentów ojca po sprzedaży mieszkania wchodzącego w skład spadku po nim. W obu tych przypadkach sprawy sąd zmienił postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Oprócz ujawnienia się nieznanego testamentu innymi wydarzeniami uzasadniającymi zmianę lub uchylenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku mogą być:

Jeśli brałeś udział w postępowaniu, w którym wydano o stwierdzeniu nabycia spadku po spadkodawcy, możesz żądać jego zmiany lub uchylenia tylko wtedy, kiedy okoliczności uzasadniające wszczęcie nowej sprawy poznałeś już po uprawomocnieniu się tego postanowienia.

Sąd nie zgodzi się na Twój wniosek, jeśli mogłeś przedstawić tę okoliczność w pierwszym postępowaniu, ale tego nie zrobiłeś. Nie mówię już o tym, że świadome ukrywanie testamentu lub istnienia innych spadkobierców może ściągnąć na Ciebie naprawdę nieprzyjemne konsekwencję.

Pamiętaj też o tym, że liczy się tylko to, czy formalnie brałeś udział w tym pierwszym postępowaniu. Nie ma znaczenia, czy pojawiłeś się w sądzie i czy składałeś jakiekolwiek pisma procesowe lub oświadczenia. Jeśli zostałeś prawidłowo zawiadomiony przez sąd o tym, że to czy się sprawa o stwierdzenie nabycia spadku, ale po prostu nie przyjechałeś na rozprawę, oznacza to, że brałeś udział w postępowaniu.

Termin na wystąpienie z wnioskiem o zmianę lub uchylenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku

To czy brałeś udział w pierwszy postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku jest też ważne przy określenie terminu, w którym powinieneś żądać zamiany lub uchylenia tego postanowienia. W takim wypadku masz tylko rok czasu na to, żeby zacząć działać. Po bezskutecznym upływie tego terminu jakiekolwiek dalsze ruchy będą już dla Ciebie niemożliwe.

Inaczej wygląda sytuacja jeśli nie brałeś udziału w tym postępowaniu – np. kiedy to Ty jesteś pominiętym spadkobiercom. Wówczas nie ma żadnego terminu, w którym powinieneś wystąpić z takim wnioskiem.

Pamiętaj jednak o tym, że dopóki poprzednie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku jest w mocy, wskazani w nim spadkobiercy mogą dowolnie dysponować majątkiem spadkowym. Jeśli za późno zaczniesz działać może się okazać, że znaczna część tego majątku będzie już nie do odzyskania.

Pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Zaginiony testament

Kilka razy spotkałem się z sytuacją, w której spadkobiercy byli przekonani, że testament zmarłego istnieje, a nawet znali jego treść. Problem polegał na tym, że nikt nie mógł go znaleźć. Testamenty z reguły „wyparowywały” krótko po śmierci spadkodawcy. Czy taki zaginiony testament ma jakieś znaczenie w sprawie spadkowej?

Zaginiony testament w sądzie spadku

Sąd spadku musi zbadać i ocenić każdy testament. Nawet wówczas, gdy został on odwołany, zniszczony czy zagubiony. Tym samym spadkodawcy mają obowiązek opowiedzieć sądowi o każdym testamencie, o jakim mają wiedzę.

Dotyczyć to będzie sytuacji, w której spadkobierca np. widział kiedyś testament sporządzony przez przyszłego spadkodawcę, ale po jego śmierci nie udało mu się tego dokumentu odszukać. Może też zdarzyć się tak, że spadkodawca sam wyjawi, że napisał testament (np. w rozmowie czy w liście), ale po jego śmierci nie udało się go znaleźć.

Czy jest możliwe, żeby sąd uwzględnił zaginiony testament?

Jeśli sąd po przeprowadzeniu rozprawy (a zazwyczaj kilku rozpraw) na podstawie przeprowadzonych dowodów dojdzie do przekonania, że testament o określonej naprawdę istniał i spadkodawca przed śmiercią go nie odwołał, to musi go uwzględnić. Najczęściej takie sytuację mają miejsce w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku.

Jak przekonać sąd, żeby wziął pod uwagę zaginiony testament?

Musisz wiedzieć, że w tego typu sprawach sąd będzie bardzo ostrożnie oceniał każdy z zawnioskowanych dowodów.

Nie ma jakiejś uniwersalnej recepty. Musisz przedstawić takie dowody, które będą budować spójną historię uzasadniającą nie tylko samo istnienie testamentu, ale także taki, a nie inny sposób dyspozycji majątkiem oraz możliwość jego zaginięcia. Nie jest to zadanie proste. Sąd mając na uwadze, że w ten sposób można nieuczciwie wpłynąć na jego decyzję jest bardzo drobiazgowy i zanim wyda odpowiednie orzeczenie dokonuje wnikliwej oceny.

W jednej ze spraw tego typu udało mi się przekonać sąd przesłuchując w charakterze świadków osoby, które dobrze znały spadkodawcę (sąsiadów, znajomych i członków rodziny). Każdej z tych osób spadkodawca mówił o tym, że sporządził taki testament, mówił o jego treści i tłumaczył powody, dla których zdecydował się na właśnie takie rozporządzenie swoim majątkiem na wypadek śmierci. Co więcej, kilku osobom pokazał ten testament, a przed śmiercią widział go mój Klient. Było też kilka innych dowodów, które wspierały główną tezę (obudowywały historię).

W innej sprawie przedstawiłem listy spadkodawcy, w których twierdził, że sporządził testament o określonej treści, a także przesłuchałem osoby, które co prawda nie widziały testamentu, ale rozmawiały o nim ze zmarłym.

Żebyś zdał sobie sprawę z tego, jak wiele zależy od szczegółów mogę Ci zdradzić, że każda z tych spraw miała inne zakończenie.

Co ryzykuje osoba, która niszczy lub ukrywa testament?

Musisz wiedzieć jeszcze jedną istotną rzecz. Zniszczenie lub ukrycie testamentu jest powodem umożliwiającym uznanie spadkobiercy, który się tego dopuścił za niegodnego dziedziczenia. Jeśli zatem uda Ci się wykazać, kto stoi za zagubieniem testamentu, będziesz mógł całkowicie pozbawić go prawa do spadku i zachowku.

Pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Jak stwierdzić treść testamentu ustnego

Skuteczność testamentu ustnego zależy nie tylko od spełnienia określonych warunków przy jego powstaniu – o czym pisałem tutaj – ale także od prawidłowego potwierdzenia jego treści w odpowiednim terminie.

Jak potwierdzić treść testamentu ustnego

Istnieją dwa równorzędne sposoby na takie potwierdzenie. Tylko w niektórych sytuacjach spadkodawca będzie miał wybór co do tego, który z tych sposobów zastosować.

Pismo potwierdzające sporządzenie testamentu ustnego

Pierwszym sposobem jest sporządzenie tzw. pisma potwierdzającego treść testamentu ustnego. Musi ono zawierać miejsce i datę jego sporządzenia, a także wskazanie miejsca i daty, w których spadkodawca wygłosił testament.

Takie pismo musi zostać przygotowane przez jednego ze świadków testamentu ustnego lub osobę trzecią, a następnie podpisane przez spadkodawcę i co najmniej dwóch świadków. Będzie ono ważne nawet wtedy, kiedy spadkodawca się na nim nie podpisze. W takim wypadku potrzebne będą podpisy trzech świadków.

Warto wskazać, że osoba trzecia, która będzie przygotowywać treść takiego pisma musi być obecna przy składaniu oświadczenia woli spadkodawcy. Po drugie musi to być osoba postronna, niezainteresowana treścią dokonanych rozporządzeń testamentowych. Nie jest osobą trzecią spadkobierca testamentowy, ani jakikolwiek beneficjent testamentu, jak również ich osoby bliskie.

Sporządzenie pisma stwierdzającego ostatnią wolę spadkodawcy może nastąpić w terminie jednego roku od dnia jej złożenia (czyli powstania testamentu ustnego).

Zeznania świadków w toku postępowania sądowego

Potwierdzenie treści testamentu może nastąpić przez świadków tego testamentu przesłuchanych w toku sprawy sądowej. Zeznania powinny złożyć trzy osoby, jednak w przypadku gdy przesłuchanie jednej z nich napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody lub jest niemożliwe, wystarczy przesłuchanie dwóch osób.

Przepisy mówią o tym, że takie potwierdzenie jest możliwe w terminie pół roku od dnia otwarcia spadku. Każdy kto miał do czynienia z postępowaniem sądowym będzie miał rację, jeśli stwierdzi, że istnieje spore prawdopodobieństwo, że w ciągu tego terminu sąd nie wyznaczy nawet pierwszej rozprawy w sprawie.

Z tej przyczyny w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że wystarczy ażeby w tym półrocznym terminie zgłosić do sądu dane świadków (imię, nazwisko i adres) umożliwiające ich wezwanie na rozprawię i przesłuchanie.

Na zakończenie chciałbym wspomnieć o tym, że przesłuchanie świadków testamentu ustnego jest zawsze bardzo szczegółowe. Jest to stosunkowo oczywiste, ponieważ wystarczą zeznania dwóch osób, ażeby przesądzić o majątku, którego wartość może wynosić miliony złotych.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Testament ustny

Testament ustny to ryzykowny sposób dysponowania majątkiem na wypadek śmierci. Po pierwsze może powstać tylko w bardzo szczególnych okolicznościach, po drugie jego powstanie wymaga udziału kilku osób, po trzecie testament ustny musi zostać potwierdzony w sądzie, który będzie bardzo drobiazgowo badał wszystkie okoliczności jego powstania.

W jakich okolicznościach może powstać testament ustny?

Spadkobierca może sporządzić testament ustny w dwóch sytuacjach.

Pierwszą z nich jest tzw. obawa rychłej śmierci. Nie chodzi tu o sam lęk czy strach przed śmiercią, ale o istnienie po stronie spadkodawcy świadomości zbliżającej się śmierci. „Obawa” oznacza uczucie niepokoju, co do skutku czegoś, zaś „ rychły” to bliski, czyli taki stan, który nastąpi niebawem.

Dodatkowo w oparciu o wiedzę medyczną lub doświadczenie życiowe musi istnieć podstawa do przyjęcia, iż w chwili sporządzania testamentu ustnego obawa rychłej śmierci rzeczywiście występowała.

Inną sytuacją uzasadniającą przygotowanie testamentu ustnego jest istnienie szczególnych okoliczności, w których zachowanie zwykłej formy testamentu (np. pisemnej) jest niemożliwe lub bardzo utrudnione.

Dopuszczalne są zarówno przyczyny zewnętrzne (na przykład powódź, przerwanie komunikacji, epidemia, działania wojenne) jak i dotyczące osoby spadkobiercy (różnego rodzaju schorzenia, które uniemożliwiają pisanie).

Kto musi brać udział przy powstaniu testamentu ustnego?

Przede wszystkim spadkodawca, który musi wyrazić swoją ostatnią wolę ustnie. Oprócz tego przy powstaniu testamentu ustnego wymagana jest obecność co najmniej trzech osób – będących tzw. świadkami testamentu ustnego. Osoby te muszą być w pełni świadome swojej roli, a także woli spadkodawcy.

Nie każdy może być świadkiem testamentu ustnego.

Po pierwsze nie może należy wykluczyć osoby, które nie mają pełnej zdolności do czynności prawnych; są niewidome, głuche lub nieme; nie potrafią czytać i pisać; nie władają językiem, w którym spadkodawca sporządza testament oraz skazani prawomocnym wyrokiem sądowym za fałszywe zeznania.

Po drugie świadkiem testamentu ustnego nie może być osoba, dla której w testamencie została przewidziana jakakolwiek korzyść. Nie mogą być również świadkami: małżonek tej osoby, jej krewni lub powinowaci pierwszego i drugiego stopnia oraz osoby pozostające z nią w stosunku przysposobienia.

Zarówno ilość świadków, jak i stawiane im wymagania sprawiają, że prawidłowe sporządzenie skutecznego testamentu ustnego jest trudne. Co więcej, wszystkie powyżej wskazane okoliczność trzeba udowodnić w toku postępowania sądowego. Jakiekolwiek odstępstwo czy też braki w zakresie przedstawionych dowodów powodować będą nieważność takiego testamentu.

O tym jak potwierdzić istnienie testamentu ustnego opowiem Ci w kolejnym wpisie.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Przyznanie spadkobiercom poszczególnych przedmiotów w testamencie a dział spadku

Czy można podzielić spadek w testamencie?

Żaden przepis prawa przecież tego nie zabrania.

Czy wystarczy zatem, że spadkodawca w testamencie wskaże, że np. dom wraz z działką i samochód przekazuje córce, a mieszkanie oraz pieniądze zebrane na koncie bankowym przekazuje na rzecz syna i to już ułatwi dalsze formalności spadkowe?

Tak naprawdę to taki testament dopiero skomplikuje sprawę. Ale po kolei.

Na początku muszę wyjaśnić, że w wyżej opisanym przykładzie spadkobiercy i tak będą musieli przejść dwustopniową procedurę tj. w pierwszej kolejności uzyskać postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku (raczej akt poświadczenia dziedziczenia nie wchodzi tu w grę), a następnie doprowadzić do dokonania sądowego lub umownego (notarialnego) działu spadku.

Krok I: Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku

Jeżeli w przywołanym we wstępie przykładzie, przedmioty przeznaczone spadkobiercom będą wyczerpywać prawie cały spadek, to wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku będzie wymagało przeprowadzenia skomplikowanej procedury.

Po pierwsze w toku postępowania będzie trzeba wycenić cały majątek spadkowy.

Następnie określić jaki jest udział wartości wszystkich przedmiotów przypisanych poszczególnym spadkobiercom w wartości całego majątku spadkowego. W dalszej kolejności sąd będzie mógł dopiero stwierdzić, że spadek został nabyty przez obojga spadkobierców w częściach ułamkowych odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów.

Szerzej pisałem o tej zasadzie tutaj: Zapis wyczerpujący cały spadek

Przy założeniu, że w naszym przykładzie wartość domu i działki to 550 tyś. PLN, samochodu 50 tyś.   PLN, zaś mieszkanie jest wartości 300 tyś. PLN a na koncie bankowym zostało 100 tyś PLN (łącznie wartość majątku to 1 000 000, 00 PLN) sąd wyda postanowienie, mocą którego spadek zostanie nabyty przez córkę spadkodawcy w części 3/5 (wartość przeznaczonych jej przedmiotów to 60% wartości spadku) i syna w części 2/5 (wartość przeznaczonych mu przedmiotów to 40% wartości spadku)

Krok II: Dział spadku

Mając już postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku strony mogą dokonać umownego działu spadku i szanując wolę spadkodawcy, podzielić się przedmiotami wchodzącymi w skład spadku, tak jak opisał to spadkodawca w testamencie.

Jeśli osiągnięcie zgody nie będzie możliwe o dziale spadku będzie decydował sąd. Jak zostanie podzielony majątek spadkowy w takiej sytuacji?

Generalnie sąd będzie kierował się tym, żeby urzeczywistnić wolę spadkodawcy wyrażoną w testamencie, choć nie jest nią związany. Oznacza to, że wszystkie sporne wnioski będą zatem z zasady rozstrzygane zgodnie z testamentem. Np. jeśli córka spadkodawcy stwierdzi, że woli otrzymać mieszkanie i odpowiednią spłatę przez brata zamiast domu z działką, a brat się temu sprzeciwi, to sąd najprawdopodobniej nie zgodzi się na propozycję spadkobierczyni.

W przypadkach uzasadnionych sąd może jednak dokonać innego podziału majątku spadkowego, niż ten, który został przewidziany w testamencie. Podobnie będzie w wypadku, jeśli obie strony zgodnie postanowią podzielić się majątkiem spadkowym w całości lub w części wg własnego pomysłu.

Co ciekawe może się tak zdarzyć, że wartość poszczególnych przedmiotów wchodzących w skład spadku zostaną wycenione inaczej, niż w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. Zdaniem Sądu Najwyższego jest dopuszczalna. W dziale spadku sąd możne nawet inaczej ustalić skład majątku spadkowego. W takim wypadku urzeczywistnienie woli spadkodawcy może być znacznie utrudnione.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Top