Jak radzić sobie ze sprawami spadkowymi? - Blog adwokata z Wrocławia
Category

Prawo spadkowe – bez kategorii

Stwierdzenie nabycia spadku, a niegodność dziedziczenia

O niegodności dziedziczenia pisałem już w kilku miejscach na blogu (tutaj i tutaj). Dzisiaj chciałem powiedzieć o tym, jak w praktyce korzystać z tej instytucji tzn. jakie kroki podjąć, żeby uzyskać sądowe potwierdzenie faktu, że inny spadkobierca jest niegodny dziedziczenia i w efekcie nic mu się ze spadku nie należy.

W praktyce uznania spadkobiercy za niegodnego można domagać się w osobnym procesie wnosząc do Sądu pozew o uznanie za niegodnego. Pisząc o osobnym procesie mam na myśli to, że nie można tej sprawy połączyć z innymi postępowaniami spadkowymi np. ze sprawą o stwierdzenie nabycia spadku.

Sytuacja komplikuje się nieco w przypadku, gdy taki „niegodny spadkobierca” już wstąpił do Sądu spadku z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku twierdząc, że jest w pełni uprawniony do dziedziczenia.

W takim wypadku należy zgłosić w tym postępowaniu zarzut niegodności dziedziczenia. Podniesienie takiego zarzutu to jednak nie wszystko. Sąd w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku nie może badać tego, czy spadkobierca jest faktycznie niegodny dziedziczenia.

Jedyne co Sąd spadku może zrobić w przypadku pojawienia się takiego zarzutu, to zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy o uznanie za niegodnego dziedziczenia. Dlatego równocześnie ze zgłoszeniem takiego zarzutu należy wytoczyć odpowiednie powództwo, w którym będziemy domagać się stwierdzenia spełnienia się warunków uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia.

W wypadku wytoczenia takiego powództwa Sąd spadku prowadzący postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku nie będzie mógł nie uwzględnić naszego wniosku o zawieszenie tego postępowania.

Sytuacja może być jeszcze bardziej skomplikowana, gdy okaże się, że zanim ktokolwiek zdążył wystąpić z powództwem o uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia, Sąd spadku wydał już postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym przyjął, że „niegodny” spadkobierca nabył w pełni prawa do spadku.

W takim wypadku nic nie jest jeszcze stracone. Jeżeli zostanie wytoczony proces o uznanie tego  spadkobiercę za niegodnego dziedziczenia i zakończy się on sukcesem, to wyrok uzyskany w takim procesie jest powodem do zmiany prawomocnego postępowania o stwierdzeniu nabycia spadku.

Celem zamiany tego postanowienia należy zatem po raz kolejny wystąpić do Sądu z odpowiednim wnioskiem i przedstawić prawomocny wyrok o uznaniu spadkobiercy za niegodnego.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Przyjęcie i odrzucenie spadku

Fakt, że należymy do grona spadkobierców ustawowych (powołanych do spadku z ustawy), czy powołanych do dziedziczenia w testamencie, nie oznacza, że z chwilą śmierci spadkodawcy ostateczne nabyliśmy już wszystkie prawa do spadku.

Z chwilą otwarcia spadku (tak określa się moment śmierci spadkodawcy) nabywamy spadek warunkowo. Od chwili, kiedy spadkobierca dowiedział się, że należy do grona osób powołanych do spadku ma określony czas na to, żeby podjąć decyzję czy chce nabyć ostateczne prawa do spadku.

Z różnych względów spadkobierca nie musi być zainteresowany w nabyciu spadku. Prócz względów osobistych, czy podatkowych, najważniejszym powodem nieprzyjęcia spadku są długi spadkowe. Więcej na temat długów spadkowych i sposobu w jaki można ich uniknąć znajduje się w osobnym wpisie (tutaj).

Ostateczne przyjęcie spadku następuje bądź poprzez złożenie oświadczenia o przyjęciu spadku bądź na skutek upływu określonego czasu od chwili powzięcia przez potencjalnego spadkobiercę wiedzy o tym, że może mieć prawa do spadku.

Jeśli spadkobierca nie chce przyjąć spadku, powinien złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku.

Oświadczenia o przyjęciu czy odrzucenia spadku można złożyć przed notariuszem lub przed sądem.

Złożenie takich oświadczeń przed notariuszem jest o tyle wygodne, że całą procedurę można z powodzeniem przeprowadzić w ciągu jednego dnia. Takie rozwiązanie sprawdza się przed wszystkim w przypadku, gdy spadkobierca nie mieszka na stałe w Polsce i jest w kraju tylko przez bardzo krótki czas.

Złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku przed sądem wiąże się z koniecznością prowadzenia dłuższej procedury. Najczęściej jednak takie oświadczenie składa się w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.

Warto pamiętać, że spadkobierca ma tylko 6 miesięcy na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Termin ten liczy się od chwili, w której spadkobierca dowiedział się o tym, że został powołany do spadku (z ustawy lub z testamentu).

Jeśli w powyżej wskazanym terminie spadkobierca nie złoży żadnego oświadczenia uważa się, że spadek został przyjęty.

Dlatego jeśli zamierzamy odrzucić spadek, lepiej zrobić to u notariusza, a nie czekać aż sąd wyznaczy rozprawę, na której będziemy mogli takie oświadczenie złożyć. Może bowiem okazać się, że rozprawa zostanie wyznaczona po upływie 6 miesięcznego terminu, co uniemożliwi odrzucenie spadku.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Uznanie za niegodnego dziedziczenia

Na pewno każdy zgodzi się z tym, że pewne sytuacje, czy też zachowania spadkobiercy powinny prowadzić do definitywnej utraty wszelkich spraw do spadku. Zdecydowany sprzeciw budzi fakt, że spadkobierca, który dotkliwie pobił spadkodawcę, ma dziedziczyć po nim majątek. Takich przykładów można podać znacznie więcej. Przynajmniej część z nich będzie kwalifikowało spadkobiercę jako niegodnego dziedziczenia.

Nie bez powodu piszę, że tylko część z przypadków, w których można mieć uzasadnione wątpliwości czy spadkobierca ma moralne prawo do spadkobrania będzie prowadziło do uznania go za niegodnego dziedziczenia. Prawo spadkowe ustanawia zamknięty krąg okoliczności uzasadniających pozbawienie spadkobiercy praw do spadku.

Zgodnie z odpowiednim przepisem kodeksu cywilnego spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:

  • dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;
  • podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;
  • umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.

Podstawa do stwierdzenia niegodności dziedziczenia pojawi się w sytuacji, gdy przestępstwo, którego dopuścił się spadkobierca zostanie popełnione umyślnie oraz będzie miało charakter ciężki.

Przestępstwo jest popełnione umyślnie, jeśli sprawca działa chcąc jego popełnienia. Np. uderza spadkodawcę pięścią lub popycha go z zamiarem wyrządzeniu mu krzywdy. Sprawca działa umyślnie także wtedy, kiedy zmierza do jakiegoś celu przewidując, że jego działania mogą doprowadzić do wyrządzenia przestępstwa i godzi się na taki właśnie skutek. Sprawca zamienia lekarstwa spadkodawcy celem doprowadzenia do utraty przez niego przytomności podczas rodzinnego spotkania, godząc się jednocześnie z tym, że wzięcie przez spadkobiercę nieodpowiednich lekarstw może doprowadzić do znacznego pogorszenia się jego zdrowia lub nawet do śmierci.

Niegodność dziedziczenia uzasadnia tylko popełnienie ciężkiego przestępstwa. Nie ma ustawowej definicji takiego przestępstwa, dlatego o tym, czy przestępstwo miało charakter ciężki każdorazowo będzie decydował sąd. Najczęściej za takie przestępstwa będą uznawane czyny kwalifikowane w kodeksie karnym jako zbrodnie, czyli zagrożone pozbawieniem wolności na nie mniej niż 3 lata.

Podstawą do uznania spadkobiercy za niegodnego jest także nakłonienie spadkodawcy do sporządzenia lub odwołania testamentu, lub przeszkodzenie mu przy tych czynnościach. Należy jednak podkreślić, że za niegodnego dziedziczenia może zostać uznana tylko taka osoba, która osiągnęła powyżej wskazany skutek posługując się podstępem (czyli umyślnie wprowadzając w błąd spadkobiercę) lub groźbą (np. posługując się szantażem).

Uważa się,  że jeśli spadkodawca odwołał testament sporządzony w powyżej wskazanych warunkach, to spadkobierca nie może już zostać uznany za niegodnego. Szczerze mówiąc, ciężko jest mi się z tym zgodzić z takim poglądem. Przecież to, że spadkodawcy udało się przejrzeć podstęp spadkobiercy lub uniknąć stanu zagrożenia, w żaden sposób nie umniejsza nagannego zachowania spadkobiercy.

Spadkobierca może zostać uznany za niegodnego dziedziczenia również w przypadku gdy umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego. Dotyczyć to będzie także pisma stwierdzającego treść testamentu ustnego.

Uznaje się, że można żądać uznania spadkobiercy za niegodnego także wówczas, gdy zniszczony przez niego testament okazał się nieważny.

Warto zauważyć, że jeżeli spadkobierca udowodni przed sądem, że testament został przez niego zniszczony nie z tego powodu, że był dla niego niekorzystny, ale dlatego, że spadkobierca uważał go za nieważny, to nie powinien zostać uznany za niegodnego dziedziczenia.

Spadkobierca może zostać uznany za niegodnego dziedziczenia, jeśli sam dopuścił się powyżej wskazanych czynów, lub też polecił ich wykonanie komuś innemu. Jednak w takim wypadku prowadzenie sprawy o uznanie za niegodnego dziedziczenia jest jeszcze trudniejsze, albowiem trzeba najpierw wykazać sytuacje, o których mowa w art. 928 k.c., a następnie, że osoba, która dopuściła się tych zachowań działała na polecenie spadkobiercy.

Na koniec należy zauważyć, że stwierdzenie niegodności dziedziczenia dotyczy tylko konkretnego spadkobiercy i nie rozciąga się na jego dzieci. Wyjątkiem będzie sytuacja, kiedy dzieci niegodnego spadkobiercy współpracowały z nim przy podejmowaniu działań, o którym mowa powyżej lub działały na jego zlecenie.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Czy zawsze trzeba załatwiać formalności związane z nabyciem spadku?

Kiedy nabywam prawa do spadku?

Zgodnie z przepisami prawa spadkowego spadkobiercy nabywają spadek w chwili śmieci spadkodawcy (chwila ta określana jest jako „otwarcie spadku”). Nie trzeba zatem dokonywać żadnych formalności, żeby stać się właścicielem praw wchodzących w skład spadku.

Nie ma też sytuacji, w której majątek spadkowy będzie pozbawiony właściciela, bo w chwili otwarcia spadku tym właścicielem spadku stają się spadkobiercy. Co jeśli nie ma spadkobierców? Zawsze są spadkobiercy.

Przeczytaj: Dziedziczenie ustawowe

Czy mam obowiązek załatwiać formalności spadkowe?

Nie ma wymogu, aby po śmierci zmarłego prowadzić jakiekolwiek postępowania spadkowe, czy załatwiać jakiekolwiek formalności. Jedynym problemem jest to, że bez przeprowadzenia odpowiedniego postępowania spadkobiercy nie będę mieli formalnego dowodu na to, że są spadkobiercami i właścicielami określonych przedmiotów majątkowych. Nie zawsze jednak taki dowód jest potrzebny.

Kiedy warto załatwić formalności spadkowe?

Konieczność prowadzenia postępowania spadkowego zależy od składu majątku zmarłego. Jeśli w skład tego majątku wchodzą ruchomości lub pieniądze w gotówce, to spadkobiercy mogą podzielić się między sobą tymi przedmiotami oraz pieniędzmi, a żadne inne formalności (poza podatkowymi) nie są potrzebne.

Należy jednak wskazać, że w przypadku niektórych ruchomości oraz wszystkich nieruchomości taki nieformalny podział nie będzie wystarczający.

Samochód, który będzie zarejestrowany na zmarłego, będzie niemożliwy do zarejestrowania na kogoś innego bez umowy sprzedaży lub przeprowadzenia postępowania spadkowego.

Bez takiego postępowania w księdze wieczystej nieruchomości wchodzącej w skład spadku, jako właściciel będzie figurował zmarły, a bez dokonania odpowiednich formalności nikt inny nie zostanie wpisany do tej księgi jako właściciel. Sprzedaż takiej nieruchomości będzie zatem w praktyce niemożliwa.

Należy także wskazać, że w niektórych przypadkach, np. gdy majątek spadkowy jest zadłużony, spadkobiercy będą zainteresowani w tym, aby taki spadek odrzucić. Również w takim wypadku niezwłoczne podjęcie działań celem dopełnienia formalności związanych ze spadkiem jest wskazane.

Jeśli jednak już zdecydowałeś, że chcesz załatwić wszystkie formalności związane ze spadkiem zachęcam Cię do przeczytania następujących wpisów:

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Top