Jak radzić sobie ze sprawami spadkowymi? - Blog adwokata z Wrocławia
Category

Stwierdzenie nabycia spadku

Wezwanie spadkobierców przez ogłoszenie

Brak wiedzy o pozostałych spadkobiercach – co robić?

Jeśli w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku nie uda się sądowi odebrać zapewnienia spadkowego, czy też sąd uzna je za niewiarygodne ma obowiązek wezwać spadkobierców zmarłego przez ogłoszenie.

Do wezwania spadkobierców przez ogłoszenie dochodzi także wówczas, gdy przesłuchani w toku sprawy spadkobiercy potwierdzą co prawda istnienie dalszych spadkobierców, ale nie będą w stanie wskazać jakichkolwiek szczegółów dotyczących miejsca ich zamieszkania lub też imienia i nazwiska.

Jest to sytuacja dosyć częsta. Kilkakrotnie zdarzyło mi się nawet wnioskować o to, żeby sąd w ten sposób wezwał spadkobierców, ponieważ Klient już dawno stracił kontakt z dalszą częścią rodziny, która jednak również dziedziczyła spadek.

Takie wezwanie polega na tym, że sąd ogłasza w poczytnym czasopiśmie na terenie całego kraju, że prowadzi sprawę spadkową po zmarłym (wskazując przy tym jego imię, nazwisko, zawód, ostatnie miejsce zamieszkania, pozostały po nim majątek, a także kilka dalszych informacji).

W treści ogłoszenia jest też wezwanie do osób, które są spadkobiercami zmarłego, ażeby w terminie 3 miesięcy zgłosili i udowodnili swoje prawa do spadku.

Tożsame ogłoszenie sąd powinien podać do publicznej wiadomości w ostatnim miejscu pobytu spadkodawcy w sposób w tym miejscu przyjęty.

Jeśli po upływie wskazanego powyżej okresu od dnia ogłoszenia nikt z uprawnionych do spadkobrania się nie zgłosi, sąd może prowadzić postępowanie dalej i wydać postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.

Czy wezwanie spadkobierców przez ogłoszenie jest skuteczne?

Z mojego doświadczenia wynika, że jednak większość takich ogłoszeń pozostaje bez jakiejkolwiek reakcji. Jednak raz zdarzyło mi się, że na skutek wezwania spadkobierców przez ogłoszenie do spadku zgłosiło swoje prawa kilkanaście osób!

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Zapewnienie spadkowe

W sprawie o stwierdzenie nabycia spadku sąd musi zadbać o to, żeby właściwie ustalić wszystkie osoby dziedziczące po zmarłym spadkodawcy.

W tym celu dysponuje dwoma głównymi narzędziami:

  1. Możliwością odebrania tzw. zapewnienia spadkowego,
  2. Możliwością wezwania spadkobierców przez ogłoszenie.

Zapewnienie spadkowe odbiera się od spadkobiercy. Następuje to na rozprawie sądowej, na której sędzia zadaje kilka pytań dotyczących osoby zmarłego pouczając przy tym spadkobiercę o tym, że jeśli zezna nieprawdę może zostać ukarany za składanie fałszywych zeznań karą do 5 lat pozbawienia wolności.

Brzmi groźnie, ale z reguły – o ile jest ono składane zgodnie z prawdą – złożenie zapewnienia spadkowego nie jest niczym skomplikowanym i prowadząc przez tyle lat sprawy spadkowe jeszcze nie widziałem, żeby ktokolwiek miał z tym jakieś problemy. Oczywiście problemy się pojawiały, kiedy zapewnienie spadkowego nie było całkiem szczere.

O co zapyta sąd?

Jeśli przyjdzie Ci składać zapewnienie spadkowe, to sąd zapyta Cię o tym jaki jest Twój stopień pokrewieństwa ze zmarłym, jakie było jego ostatnie miejsce zamieszkania i kiedy zmarł.

Później będziesz musiał opowiedzieć o tym, ile spadkodawca miał dzieci, czy w chwili śmierci żyli jego rodzice oraz czy pozostawał wówczas w związku małżeńskim. Jeśli sąd uzna to za potrzebne, zapyta także o dalszych krewnych. Nie ma się czym denerwować, po prostu odpowiadasz na pytania. Ważne, że jeśli czegoś nie wiesz (np. czy zmarły syn spadkodawcy posiadał dzieci) to stwierdzasz, że tego nie wiesz. To nie egzamin, wolno powiedzieć, że się czegoś nie wie (a nawet trzeba tak powiedzieć, a nie przedstawiać swoje przypuszczenia czy dywagacje).

W dalszej kolejności sędzia zapyta, czy wiesz coś o tym, żeby spadkobierca zostawił testament. Z reguły jeśli bierzesz aktywny udział w postępowaniu to już przedstawiłeś testament, który był w Twoim posiadaniu. Nawet wówczas musisz o nim wspomnieć w zapewnieniu spadkowym.

Ważne, że musisz powiedzieć o wszystkich testamentach, o których istnieniu wiesz. Nawet tych odwołanych, albo takich, które zaginęły lub są wg Ciebie dotknięte sankcją nieważności. Jeśli sam nie jesteś w posiadaniu tego testamentu powinieneś także wyjaśnić, kto może go posiadać.

Sędzia zapyta też Ciebie :

czy wcześniej toczyła się jakaś inna sprawa o stwierdzenie nabycia spadku lub został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia.

czy składałeś oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadkuPrzeczytaj: Przyjęcie a odrzucenie spadku

czy zapadły jakieś orzeczenia sądowe o uznaniu Ciebie lub innych spadkobierców za niegodnych dziedziczenia – Przeczytaj: Niegodność dziedziczenia

Czy mogę złożyć zapewnienie spadkowe przez pełnomocnika lub listownie?

Zła wiadomość jest taka, że zapewnienie spadkowe może zostać złożone osobiście przez spadkobiercę w sądzie spadku. Nie można posłużyć się w tym celu ani pełnomocnikiem, ani pismem (nawet przygotowanym przez notariusza). Jedyny dopuszczalny wyjątek zachodzi w sytuacji, kiedy spadkobierca jest małoletni lub ubezwłasnowolniony. Wówczas zapewnienie spadkowe może złożyć w jego imieniu przedstawiciel ustawowy (np. rodzic czy opiekun) pod warunkiem, że zna sytuację rodzinną zmarłego.

Mimo to, mam też dla Ciebie dobrą wiadomość: Z reguły wystarczy, że zapewnienie spadkowe złoży tylko jeden ze spadkobierców. Jeżeli zatem masz pewność, że na rozprawę przyjdzie choćby jedna osoba uprawniona do dziedziczenia, Twoja nieobecność nie spowoduje, że sprawa utknie w miejscu.

Oczywiście dotyczy to tylko sytuacji, w której nie ma wątpliwości co do kręgu osób uprawnionych do dziedziczenia i istnienia testamentów. Jeśli jesteś w sporze z innymi spadkobiercami co do tych okoliczności, lepiej żebyś stawił się na rozprawę osobiście.

A co jeśli nikt nie stawi się na rozprawę w celu złożenia zapewnienia spadkowego?

Wówczas sąd spadku zyskuje możliwość skorzystania z możliwości wezwania spadkobierców przez ogłoszenie. W praktyce bardzo często jest tak, że zanim sąd postanowi skorzystać z tego narzędzia, ponownie wzywa spadkobierców na rozprawę.

Przeczytaj także:

Wezwanie spadkobierców przez ogłoszenie

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Przyczyny nieważności testamentu

Testament może mieć kilka rodzajów wad, które będą skutkować jego nieważnością. Tymczasem wykazanie nieważności testamentu będzie skutkować jego podważeniem (pisałem o tym: Jak podważyć testament).

Niektóre z wad testamentów można wykryć bardzo łatwo, a podważenie takiego testamentu nie będzie powodować większych trudności. Czasem jednak próba unieważnienia testamentu może wiązać się z koniecznością prowadzenia długiego, skomplikowanego i kosztownego procesu sądowego. O takich przypadkach opowiem w dalszej części wpisu.

Łatwo dostrzegalne wady testamentu

Najbardziej oczywiste wady testamentu to np. sporządzenie testamentu wspólnego (przez więcej niż jednego spadkodawcę), czy brak podpisu pod testamentem własnoręcznym.

Nieważny będzie także testament sporządzony np. jako wydruk tekstu opatrzony podpisem spadkodawcy. W niektórych przypadkach mniejsze wadliwości, jak np. brak daty, mogą mieć wpływ na ważność testamentu.

Bywa jednak przypadki nieco trudniejsze. Wykazanie, że testament nie został sporządzony w całości przez spadkodawcę może wiązać się z koniecznością przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego grafologa.

Na taką okazję dobrze jest dysponować próbkami pisma zmarłego (listy czy kartki świąteczne pisane przez niego własnoręcznie).

Należy też pamiętać, że w czasie swojego życia wytwarzamy wiele dokumentów, które są archiwizowane przez organy państwowe (sporządzamy i podpisujemy deklaracje podatkowe, składamy własnoręcznie podpisany wniosek o wydanie paszportu lub dowodu osobistego).

W razie konieczności można zatem zawnioskować, aby sąd zwrócił się do tych instytucji celem uzyskania materiału porównawczego dla biegłego grafologa.

Wady testamentu, których wykazanie wiąże się z przeprowadzeniem wielu dowodów

Testament może być nieważny (nadawać się do podważenia) także wtedy, gdy został sporządzony:

  1. w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;
  2. pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;
  3. pod wpływem groźby.

Brak świadomości przy sporządzaniu testamentu zachodzi, gdy spadkodawca nie potrafi (ze względu np. na chorobę psychiczną lub bardzo podeszły wiek) kierować swoim postępowaniem. Bywa, że zdiagnozowanie takiego stanu spadkodawcy jest możliwe na podstawie pozostawionej dokumentacji medycznej.

Należy jednak zaznaczyć, że nie każda choroba czy niedyspozycja psychiczna powoduje, że sporządzony testament jest nieważny. Dopiero odpowiednie nasilenie objawów może powodować taki właśnie skutek. Koronnym dowodem w sprawie o podważenie testamentu z tej przyczyny jest zawsze dowód z opinii biegłego sądowego.

Ważne jest to, że odpowiednio przygotować grunt pod przeprowadzenie takiego dowodu. Jest on bowiem przeprowadzany na samym końcu postępowania.

W sytuacji, kiedy dokumentacja medyczna nie jest wystarczająca do wydania opinii biegły będzie analizował zeznania świadków dotyczące zachowań spadkodawcy. Dlatego pierwszym krokiem do podważenia testamentu zawsze powinno być zawnioskowanie o przesłuchanie świadków (rodziny, sąsiadów, znajomych zmarłego), którzy będą mogli opowiedzieć o ich relacjach ze spadkodawcą.

Ważne jest, żeby podczas ich przesłuchania wychwycić detale mogące mieć wpływ na ocenę świadomości spadkodawcy. Problemy z mową, z rozpoznawaniem osób, gubienie wątku w rozmowie, zmienność nastrojów, pobudzenie, otępienie, konfabulacje, innego rodzaju nietypowe zachowania.

Warto również przesłuchać drobiazgowo świadków na okoliczność istniejących relacji rodzinnych. Wszystkie niewytłumaczalne decyzję spadkodawcy będą kluczem do wydania pozytywnej opinii przez biegłego sądowego (np. fakt, że spadkodawca pominął lub wręcz wydziedziczył w testamencie, te spośród dzieci, z którymi miał bardzo dobry kontakt).

Te wszystkie elementy będą brane pod uwagę przez biegłego sądowego.

Podobnie jest w przypadku, kiedy powodem podważenia testamentu jest zarzut, że spadkodawca sporządził testament pod przymusem lub wpływem jednego lub kilku spadkobierców.

Wykazanie, że w chwili sporządzenia testamentu spadkodawca był zmęczony długotrwałą chorobą, cierpiał ból fizyczny, pozostawał uzależniony od osoby, którą powołał do spadku (np. od jej bezpośredniej pomocy) w połączeniu z uwidocznieniem istniejących relacji rodzinnych może doprowadzić sąd do przekonania, że testament został sporządzony pod wpływem przymusu lub nawet groźny.

Są to sprawy bardzo trudne, natomiast z reguły pominięty spadkobierca jest uprawniony do zachowku po zmarłym. Z tej przyczyny część moich Klientów rezygnuje z prób podważania testamentu koncentrując się na sprawie o zachowek.

Dowiedz się więcej: Zachowek

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Zrzeczenie się dziedziczenia

Zrzeczenie się dziedziczenia jest rodzajem umowy, która już za życia spadkodawcy pozwala mu na uzyskanie wpływu na to, co i komu przypadnie po nim po jego śmierci.

Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia musi być zawarta w obecności notariusza w formie aktu notarialnego. Zawierają ją przyszły spadkodawca z przyszłym spadkobiercą należącym do kręgu spadkobierców ustawowych (patrz: Dziedziczenie ustawowe).

Skutek umowy o zrzeczenie się dziedziczenia

Umowne zrzeczenie się dziedziczenia wyłącza od dziedziczenia spadkobiercę będącego stroną tej umowy. Taką osobę traktuje się tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku (zmarła przed spadkodawcą).

Dotyczy to tylko dziedziczenia ustawowego. Jeśli zatem po zawarciu umowy spadkodawca sporządza testament, w którym powołuje do spadku osobę zrzekającą się dziedziczenia, to nabywa ona spadek jako spadkobierca testamentowy.

Uwaga: Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia wyłącza do dziedziczenia także zstępnych zrzekającego się spadkobiercy (dzieci, wnuki itd.). Dopiero zawarcie w umowie odpowiedniego postanowienia wyłącza ten skutek.

Dopóki spadkodawca żyje istnieje możliwość cofnięcia umowy o zrzeczenie się dziedziczenia. Wymaga to podpisania kolejnej umowy również w formie aktu notarialnego, w której strony uchylają poprzednio zawartą umowy.

Zrzeczenie się dziedziczenia a zachowek

Wyeliminowanie w całości osoby z kręgu spadkobierców ustawowych jest trudnym zdaniem. Nawet powołanie do spadku innych osób na mocy testamentu nie wyłącza przecież roszczenia o zachowek. Dopiero wydziedziczenie daje taką możliwość, jednak żeby było ono skuteczne muszą zachodzić odpowiednie warunki.

Tymczasem zawarcie umowy o zrzeczenie się dziedziczenia skutecznie pozbawia spadkobiercy prawa do zachowku. Problematyczne może być to, że na podpisanie umowy muszą wyrazić zgodę obie strony. Jednak spadkodawca może wpłynąć na decyzję spadkobiercy przekazując mu „w zamian” określoną część majątku w drodze darowizny. Dzięki temu ma większy wpływ na to, jak zostanie podzielony jego majątek po jego śmierci.

Przykład:

Spadkodawca w testamencie zapisał cały swój majątek na rzecz jednego ze swoich synów. Z drugim podpisał umowę o zrzeczenie się dziedziczenia i jednocześnie przekazał mu w darowiźnie jedną ze swoich nieruchomości. Dzięki temu syn, który zrzekł się dziedziczenia nie będzie mógł wystąpić o zachowek do brata, który został powołany do spadku w testamencie.

Zrzeczenie się dziedziczenia a odrzucenie spadku

Zrzeczenie się dziedziczenia często mylone jest z odrzuceniem spadku. To duży błąd, ponieważ są to dwie zupełnie inne instytucje prawa spadkowego.

Po pierwsze umowa o zrzeczenie się dziedziczenia może zostać zawarta tylko za życia spadkodawcy, tymczasem odrzucenie spadku może nastąpić dopiero po jego śmierci.

Po drugie odrzucenie spadku powoduje, że uprawnienia do dziedziczenia przechodzą na zstępnych spadkobiercy, który odrzucił spadek. Tym czasem zrzeczenie się dziedziczenia – co do zasady – wyłącza od dziedziczenia także zstępnych spadkodawcy.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Stwierdzenie nabycia spadku i co dalej?

Co, kiedy mam już postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku? Czy to oznacza, że załatwiłem wszystkie sprawy spadkowe?

To zależy.

W przypadku, kiedy jest tylko jeden spadkobierca, uzyskanie formalnego zaświadczenia o nabyciu praw do spadku (postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub protokołu poświadczenia dziedziczenia) to całkiem spory krok w stronę uregulowania formalności spadkowych.

Po uzyskaniu tego dokumentu należy dopełnić obowiązków podatkowych i przedstawić we właściwym urzędzie skarbowym oświadczenie o przyjęciu praw do spadku, a w przypadku, gdy nie podlega się zwolnieniu w zakresie podatku od spadków i darowizn, opłacić podatek.

Jeśli w skład spadku wchodzi nieruchomość warto uwidocznić się w księdze wieczystej jako jej właściciel. Dzięki temu nie będzie problemów z dalszą odsprzedażą nieruchomości.
Natomiast, jeśli w do spadku zostało powołanych kilku spadkodawców sprawa się nieco komplikuje. Tym bardziej, jeśli spadkobiercy pozostają ze sobą w sporze.

Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku (bądź akt poświadczenia dziedziczenia) określa tylko w jakiej części (w jakim ułamku) poszczególne osoby zostają powołane do spadku. W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku sąd nie wskazuje, który z przedmiotów wchodzących w skład spadku przypada na rzecz konkretnego spadkobiercy.

Takie ustalenia mogą zapaść dopiero po podziale majątku spadkowego. W sytuacji, kiedy spadkobiercy dojdą do porozumienia co do sposobu podziału tego majątku, nie trzeba kierować kolejnej sprawy do sądu. Podziału można dokonać w ramach zwykłej pisemnej umowy lub zawartej u notariusza. Jeśli do spadku wchodzi nieruchomość, ugodowy podział majątku może nastąpić tylko u notariusza.

W przypadku, gdy współspadkobiercy nie mogą dojść do porozumienia co do sposobu podziału majątku, pozostaje jedynie droga sądowa i postępowanie o dział spadku.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Otwarcie spadku

Otwarcie spadku to bardzo ważny termin w prawie spadkowym. Wielokrotnie opisując na blogu różne instytucje prawa spadkowego, a także ich działanie posługują się zwrotem otwarcie spadku. Co oznacza ten zwrot?

Otwarcie spadku to moment (chwila) śmierci spadkodawcy. Formalnym dokumentem potwierdzającą chwilę otwarcia spadku jest akt zgonu spadkodawcy. Tylko ten dokument – będący jednym z rodzajów aktów stanu cywilnego – może być w postępowaniu sądowym dowodem na fakt i datę śmierci spadkodawcy.

Z reguły akt zgonu wystawiany jest na podstawie karty zgonu. Może zdarzyć się sytuacja, w której sam fakt lub chwila śmierci spadkodawcy nie zostały potwierdzony naocznie przez lekarza wystawiającego kartę zgonu. W takich wypadkach uzyskanie formalnego potwierdzenia otwarcia spadku może nastąpić w toku specjalnych postępowań sądowych o uznanie za zmarłego lub o stwierdzenie zgonu.

Chwila otwarcia spadku jest bardzo istotna z puntu widzenia przepisów prawa spadkowego z co najmniej kilku względów.

Po pierwsze jest tą chwilą dochodzi do nabycia spadku przez spadkobierców. Czyli od momentu otwarcia spadku na spadkobierców przechodzą prawa i obowiązki zmarłego. Stają się oni właścicielami majątku spadkowego i mogą podejmować wszelkie czynności dotyczące tego majątku.

Z tą samą chwilą następuje ustalenie kręgu spadkobierców ustawowych oraz uprawnionych do zachowku, a także ustalenie składu spadku.

W przypadku, gdy zmarły nie pozostawił po sobie testamentu, od dnia otwarcia spadku należy liczyć termin przedawnienia roszczenia o zachowek. W tym dniu rozpoczynają swój bieg także inne terminy tj.

1. termin do wystąpienia z żądaniem uznania jednego ze spadkobierców za niegodnego dziedziczenia (z tym żądaniem można wystąpić w ciągu roku od chwili, kiedy uprawniony dowiedział się o podstawach do ustalenia niegodności dziedziczenia, nie później niż w terminie trzech lat od otwarcia spadku);

2. termin na wyłączenie od dziedziczenia małżonka, co do którego spadkodawca wystąpił z pozwem o rozwód z jego wyłącznej winy, jednak zmarł przed zakończeniem tego postępowania (z takim żądaniem można wystąpić w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku, nie więcej jednak niż jeden rok od otwarcia spadku);

3. termin na zakwestionowanie ważności testamentu (co można zrobić w ciągu trzech lata od powzięcia wiedzy o przyczynie nieważności, jednak nie później niż w ciągu dziesięciu lat od otwarcia spadku).

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Jak i kiedy można podważyć testament?

Podważenie testamentu może wywrócić do góry nogami w zasadzie każdą sprawę spadkową.

Najczęściej testamenty kwestionowane są w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku.

Można jednak żądać unieważnienia testamentu w toku sprawy o zachowek (np. gdy w treści testamentu osoba żądająca zachowku została wydziedziczona).

Podważenie testamentu może być też skutecznym sposobem obrony w powództwie o wykonanie zapisu testamentowego.

Wreszcie testament, zawierający wskazania co do podziału majątku spadkowego może zostać unieważniony w sprawie o dział spadku.

Jak można podważyć testament?

Podważenie testamentu następuje poprzez podniesienie zarzutu nieważności testamentu w sprawie sądowej. Nie można tego zrobić przed notariuszem.

Jaki testament można podważyć?

Testament można sporządzić w formie pisemnej (własnoręcznie) oraz notarialnie (w formie aktu notarialnego).

Skuteczny testament może również zostać sporządzony w taki sposób, że spadkodawca oświadczy swoją wolę wobec wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, a następnie oświadczenie spadkodawcy spisuje się w protokole.

W pewnych sytuacjach istnieje także możliwość sporządzenia testamentu ustnego.

Każdy z tych testamentów może zostać podważony.

Podważenie testamentu notarialnego jest z reguły najtrudniejsze dlatego, że notariusz jest zobowiązany zadbać o to, żeby osoby składające oświadczenia woli (np. sporządzające testament) były świadome i działały swobodnie, bez przymusu.

Oczywiście na tyle, na ile jest to możliwe podczas krótkiej lub dłuższej rozmowy notariusza z testatorem.

Spotkałem się jednak już z przypadkami, w których przesłuchiwany w sprawie notariusz twierdził, że testujący działał z całkowitym rozeznaniem i kontakt z nim był dobry, a jednak biegły sądowy po zbadaniu dokumentacji medycznej i analizie zeznań świadków wydawał opinię, w której stwierdzał, że spadkodawca był w chwili sporządzania testamentu niepoczytalny.

Możliwość podważenia testamentu notarialnego jest również akceptowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Łatwiejsze jest unieważnienie testamentu własnoręcznego. Znacznie prostsze, niż w przypadku testamentu notarialnego, jest wykazanie, że testament własnoręczny został sporządzony w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli.

Z kolei sposobem na podważenie testamentu sporządzonego przed wójtem, burmistrzem lub prezydentem miasta jest wykazanie błędów formalnych przy jego powstawaniu.

Z reguły urzędnicy mają mniejsze doświadczenie niż notariusze w tym zakresie i zdarza im się popełnić omyłkę wpływającą na ważność testamentu.

Wpis jest interesujący?
Przeczytaj dalszą częśćPrzyczyny nieważności testamentu

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Stwierdzenie nabycia spadku, a niegodność dziedziczenia

O niegodności dziedziczenia pisałem już w kilku miejscach na blogu (tutaj i tutaj). Dzisiaj chciałem powiedzieć o tym, jak w praktyce korzystać z tej instytucji tzn. jakie kroki podjąć, żeby uzyskać sądowe potwierdzenie faktu, że inny spadkobierca jest niegodny dziedziczenia i w efekcie nic mu się ze spadku nie należy.

W praktyce uznania spadkobiercy za niegodnego można domagać się w osobnym procesie wnosząc do Sądu pozew o uznanie za niegodnego. Pisząc o osobnym procesie mam na myśli to, że nie można tej sprawy połączyć z innymi postępowaniami spadkowymi np. ze sprawą o stwierdzenie nabycia spadku.

Sytuacja komplikuje się nieco w przypadku, gdy taki „niegodny spadkobierca” już wstąpił do Sądu spadku z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku twierdząc, że jest w pełni uprawniony do dziedziczenia.

W takim wypadku należy zgłosić w tym postępowaniu zarzut niegodności dziedziczenia. Podniesienie takiego zarzutu to jednak nie wszystko. Sąd w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku nie może badać tego, czy spadkobierca jest faktycznie niegodny dziedziczenia.

Jedyne co Sąd spadku może zrobić w przypadku pojawienia się takiego zarzutu, to zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy o uznanie za niegodnego dziedziczenia. Dlatego równocześnie ze zgłoszeniem takiego zarzutu należy wytoczyć odpowiednie powództwo, w którym będziemy domagać się stwierdzenia spełnienia się warunków uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia.

W wypadku wytoczenia takiego powództwa Sąd spadku prowadzący postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku nie będzie mógł nie uwzględnić naszego wniosku o zawieszenie tego postępowania.

Sytuacja może być jeszcze bardziej skomplikowana, gdy okaże się, że zanim ktokolwiek zdążył wystąpić z powództwem o uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia, Sąd spadku wydał już postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym przyjął, że „niegodny” spadkobierca nabył w pełni prawa do spadku.

W takim wypadku nic nie jest jeszcze stracone. Jeżeli zostanie wytoczony proces o uznanie tego  spadkobiercę za niegodnego dziedziczenia i zakończy się on sukcesem, to wyrok uzyskany w takim procesie jest powodem do zmiany prawomocnego postępowania o stwierdzeniu nabycia spadku.

Celem zamiany tego postanowienia należy zatem po raz kolejny wystąpić do Sądu z odpowiednim wnioskiem i przedstawić prawomocny wyrok o uznaniu spadkobiercy za niegodnego.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Stwierdzenie nabycia spadku – termin

Czytelnicy bloga często pytają mnie czy jest jakiś okres przedawnienia prawa do spadku lub czy jest jakiś określony termin, w którym trzeba rozpocząć działania w celu uregulowania wszystkich formalności związanych z prawami do spadku.

Samo potwierdzenie prawa do spadku, które można uzyskać w ramach postępowania o sądowe stwierdzenie nabycia spadku lub w akcie poświadczenia dziedziczenia sporządzonym w kancelarii notarialnej, co do zasady nie jest ograniczone żadnym terminem.

Oznacza to, że wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku można wystąpić w zasadzie w każdym czasie, niezależnie od tego kiedy nastąpiło otwarcie spadku (śmierć spadkodawcy).

Data otwarcia spadku wpływa jednak w pewnym zakresie na możliwości sporządzenia notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia. W ten sposób nie można uzyskać potwierdzenia praw do spadku w przypadku, gdy śmierć spadkodawcy nastąpiła przed 1 lipca 1984r.

Trzeba jednak pamiętać, że upływ czasu od chwili otwarcia spadku ma bezpośredni wpływ na sposób przyjęcia spadku i na możliwość jego odrzucenia.

Spadek może zostać przyjęty wprost lub z dobrodziejstwem inwentarza. Jeśli spadkobierca nie chce dziedziczyć lub obawia się odpowiedzialności za długi spadkowe może spadek odrzucić (więcej na ten temat tutaj).

Upływ czasu wyłącza możliwość odrzucenia spadku, a wielu wypadkach także możliwość przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Czas na podjęcie decyzji o tym, w jaki sposób przyjąć spadek lub czy go odrzucić to 6 miesięcy do chwili kiedy spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania, czyli innymi słowy, że jest spadkobiercą.

Z reguły początkiem terminu będzie moment śmierci spadkodawcy. Nie można jednak wykluczyć, że w pewnych przypadkach bieg tego terminu rozpocznie się później. Będzie to do tyczyć sytuacji, w których spadkobierca ze względu rzadki kontakt ze spadkodawcą dowie się o jego śmierci dopiero po pewnym czasie.

Późniejsze rozpoczęcie biegu tego terminu będzie miało miejsce również w momencie, kiedy „bliższy” spadkobierca odrzuci spadek, co spowoduje przejście praw do spadku na „dalszych” spadkobierców (np. z dzieci na wnuki).

W takim przypadku ten „dalszy” spadkobierca będzie mógł zadecydować czy i jak przyjąć spadek w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o tym, że spadek został odrzucony przez osoby dziedziczące z wyższym pierwszeństwem.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Przyjęcie i odrzucenie spadku

Po co przyjmować lub odrzucać spadek?

Fakt, że należymy do grona spadkobierców ustawowych (powołanych do spadku z ustawy), czy powołanych do dziedziczenia w testamencie, nie oznacza, że z chwilą śmierci spadkodawcy ostateczne nabyliśmy już wszystkie prawa do spadku.

Z chwilą otwarcia spadku (tak określa się moment śmierci spadkodawcy) nabywamy spadek warunkowo. Od chwili, kiedy spadkobierca dowiedział się, że należy do grona osób powołanych do spadku ma określony czas na to, żeby podjąć decyzję czy chce nabyć ostateczne prawa do spadku.

Z różnych względów spadkobierca nie musi być zainteresowany w nabyciu spadku. Prócz względów osobistych, czy podatkowych, najważniejszym powodem nieprzyjęcia spadku są długi spadkowe. Więcej na temat długów spadkowych i sposobu w jaki można ich uniknąć znajduje się w osobnym wpisie (Długi spadkowe).

Jak odrzucić lub przyjąć spadek?

Ostateczne przyjęcie spadku następuje bądź poprzez złożenie oświadczenia o przyjęciu spadku bądź na skutek upływu określonego czasu od chwili powzięcia przez potencjalnego spadkobiercę wiedzy o tym, że może mieć prawa do spadku.

Jeśli spadkobierca nie chce przyjąć spadku, powinien złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku.

Oświadczenia o przyjęciu czy odrzucenia spadku można złożyć przed notariuszem lub przed sądem.

Przyjęcie i odrzucenie spadku przed notariuszem

Złożenie takich oświadczeń przed notariuszem jest o tyle wygodne, że całą procedurę można z powodzeniem przeprowadzić w ciągu jednego dnia. Takie rozwiązanie sprawdza się przed wszystkim w przypadku, gdy spadkobierca nie mieszka na stałe w Polsce i jest w kraju tylko przez bardzo krótki czas.

Przyjęcie i odrzucenie spadku przed sądem

Złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku przed sądem wiąże się z koniecznością prowadzenia dłuższej procedury. Najczęściej jednak takie oświadczenie składa się w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.

Termin na odrzucenie i przyjęcie spadku

Warto pamiętać, że spadkobierca ma tylko 6 miesięcy na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Termin ten liczy się od chwili, w której spadkobierca dowiedział się o tym, że został powołany do spadku (z ustawy lub z testamentu).

Jeśli w powyżej wskazanym terminie spadkobierca nie złoży żadnego oświadczenia uważa się, że spadek został przyjęty.

Dlatego jeśli zamierzamy odrzucić spadek, lepiej zrobić to u notariusza, a nie czekać aż sąd wyznaczy rozprawę, na której będziemy mogli takie oświadczenie złożyć. Może bowiem okazać się, że rozprawa zostanie wyznaczona po upływie 6 miesięcznego terminu, co uniemożliwi odrzucenie spadku.

Przeczytaj także: Odrzucenie spadku po terminie

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Top