Jak radzić sobie ze sprawami spadkowymi? - Blog adwokata z Wrocławia
Category

Zachowek

Odrzucenie spadku a zachowek

Jaki jest związek pomiędzy odrzuceniem spadku z zachowkiem?

Odrzucenie spadku może mieć wpływ na zachowek. Zarówno na możliwość jego żądania, zobowiązanie do zapłaty jak i jego wysokość.

Sprawa wygląda różnie w zależności od tego kto spośród osób „zamieszanych” w kwestię zachowku odrzuci spadek.

Jeśli potrzebujesz więcej informacji na czym polega odrzucenie spadku, jakie są jego konsekwencje i jak wyglądają odpowiednie procedury zajrzyj tutaj: Odrzucenie spadku

Odrzucenie spadku a możliwość żądanie zachowku

W tym przypadku zasada jest prosta. Możliwość żądania zachowku jest uzależniona od tego, czy jesteś potencjalnym spadkobiercą. Jeśli odrzuciłeś spadek to jednocześnie pozbawiłeś się prawa do zachowku.

Czy to zła wiadomość?

Pamiętaj, że jeśli jesteś dzieckiem lub wnukiem spadkodawcy i odrzuciłeś spadek, to Twoja prawa, w tym także prawo do zachowku, przechodzą na Twoje dzieci. O ile zostały poczęte przed śmiercią spadkodawcy, mają szanse na zachowek. Co więcej, w niektórych przypadkach nawet na wyższy zachowek niż Ty.

Więcej: Komu przysługuje wyższy zachowek

Odrzucenie spadku a zobowiązanie do zapłaty zachowku

Niektórym się wydaje, że odrzucenie spadku zawsze zwalnia od wypłaty zachowku. Nie jestem spadkobiercą, więc nie płacę.

Nie tak szybko.

Pamiętasz, że osoba, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę, też może zapłacić zachowek? Nawet jeśli odrzucając spadek przestaniesz być spadkobiercą, to i tak możesz zapłacić zachowek jako obdarowany.

Więcej informacji o tym, kiedy obdarowany będzie płacił zachowek znajdziesz tutaj: Zachowek a darowizna

UWAGA!

Może się tak zdarzyć, że odrzucenie spadku pozwoli Ci uniknąć zapłaty zachowku także wtedy, kiedy otrzymałeś od spadkodawcy darowiznę. Będzie to dotyczyć darowizn, otrzymanych ponad 10 lat przed śmiercią spadkodawcy.

Odrzucenie spadku a wysokość zachowku

W praktyce możesz spotkać się z jeszcze jednym problemem. Co z zachowkiem, jeśli spadek odrzuci jeden ze współspadkobierców. Tłumaczyłem już, że zachowek określa się mnożąc wartość przypadającego na Ciebie z ustawy udziału spadkowego przez określony ułamek (1/2 lub 2/3). Więcej o tym: Ile wynosi zachowek?

Załóżmy, że spadek odrzuca jeden z braci (bezdzietny). Wówczas udział spadkowy, który przypadłyby na drugiego brata zwiększa się. Czy więc zwiększy się zachowek?

Nie.

Obliczając hipotetyczny udział w majątku spadkowym, który z kolei pozwala na określenie wysokości zachowku, nie bierze się pod uwagę tego czy ktoś spośród innych spadkobierców odrzucił spadek.

Pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Jak obniżyć wartość zachowku – prywatna opinia biegłego

Jeśli nie masz możliwości uniknąć zapłaty zachowku, możesz postarać się obniżyć jego wysokość.

Na marginesie zapytam, czy że czytałeś już mój wpis: Jak uniknąć zachowku?

Jeśli nie, to zrób to jak najszybciej, bo być może zamiast zadowalać się obniżaniem zachowku możesz wcale go nie płacić.

Skoro czytasz dalej, to pewnie prędzej czy później przyjdzie Ci zachowek zapłacić. Kwestia tylko ile?

Zasady obliczania zachowku wyjaśniłem tutaj: Ile wynosi zachowek

W tym wpisie przedstawię Ci jeden ze sposobów jak możesz spróbować go obniżyć.

Obniż wartość substratu zachowku

Wiesz już, że wartość zachowku zależy od wartości majątku spadkowego lub wartości otrzymanych przez Ciebie darowizn. O ile nie były to środki pieniężne, a np. nieruchomość (najczęściej), to w toku sprawy o zachowek będzie trzeba tę wartość ustalić. Z reguły robi to powołany przez sąd biegły rzeczoznawca.

Dla sądu istotna jest tylko opinia sporządzona przez rzeczoznawcę, który jest wciągnięty na listę biegłych sądowych. Inne opinie dla sądu się nie liczą, dlatego z reguły każdy prawnik Ci powie, że nie ma potrzeby przedstawiać w sprawie innej opinii.

Moja rada: Zleć przygotowanie opinii dotyczącej wartości spadku prywatnemu biegłemu, którego nazwisko znajduje się na liście biegłych sądowych.  

Listy biegłych sądowych prowadzą Sądy Okręgowe. Nazwiska biegłych z ośrodka wrocławskiego znajdziesz pod tym linkiem  Lista biegłych sądowych..

Osoby z listy biegłych sądowych nie są urzędnikami czy pracownikami sądu. To z reguły osoby, które mają fachową wiedzę w danej dziedzicznie (np. wyceny nieruchomości czy ruchomości) i „dorabiają sobie” jako biegli w sądzie. Takie osoby często prowadzą swoje prywatne firmy, w ramach których również wyceniają określone dobra (np. nieruchomości).

Znajdź taką osobę i zleć jej przygotowanie opinii dotyczącej wartości majątku, który będzie szacowany w sprawie o zachowek celem ustalenia jego wysokości. Wyjaśnij przy tym dokładnie, że potrzebujesz taką opinię do sprawy o zachowek. Najczęściej biegły działając na Twoje zlecenie (nawet nieświadomie) tak przygotuje opinię, żeby spełniała albo choćby częściowo uwzględniała Twoje oczekiwania co do wartości spadku.

Obniżenie zachowku – co zyskujesz zlecając opinię prywatnemu biegłemu?

Po pierwsze, poznasz prawdziwą wartość majątku spadkowego. Jeśli dojdzie do negocjacji w sprawie zawarcia ugody będziesz mniej więcej wiedział jaką kwotę możesz zaoferować w celu ugodowego załatwienia sprawy zachowku.

Jeśli Twój przeciwnik nie przygotował takiej opinii będzie bazował na swoich przypuszczeniach nie mając pewności, czy są właściwe.

W sytuacji, kiedy żądania oponenta będą zbyt wygórowane możesz ostatecznie pokazać mu przygotowaną opinię i przekonać, że nie uzyska więcej nawet w toku sprawy sądowej. Oczywiście nie rób tego na samym początku negocjacji, ponieważ być może uda Ci się przekonać powoda, że spadek miał jeszcze niższą wartość, niż wskazał wynajęty przez Ciebie biegły.

Jeśli do zawarcia ugody nie dojdzie pokaż opinię biegłego sądowi. Jest spora szansa, że wtedy sąd włączy się do negocjacji i przekona Twojego przeciwnika do zawarcia ugody bez konieczności dalszego prowadzenia sprawy (nie dlatego, że Cię lubi, ale dlatego że sędzia z reguły chce jak najszybciej pozbyć się sprawy – w sądzie rządzi statystyka i każda zamknięta sprawa jest na wagę złota).

Nawet jeśli i to się nie powiedzie, biegły sądowy, który będzie na zlecenie sądu przygotowywał taką opinię, pewnie chętnie zasugeruje się opinią, którą przedstawiłeś. Jest szansa, że w efekcie wyceni majątek na podobną wartość.

Jeśli zrobi inaczej, możesz zwrócić się do „swojego” biegłego, żeby pomógł Ci wskazać błędy i wady opinii przygotowanej przez biegłego sądowego. Istnieją wówczas szanse, że biegły sądowy zmieni swoje zdanie lub sąd powoła nowego biegłego.

Inne sposoby na obniżenie wysokości zachowku?

Innym sposobem na obniżenie wartości zachowku jest powołanie się na zasady współżycia społecznego. Na ten temat pisałem już we wpisie – Zachowek a zasady współżycia społecznego.

Pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Komu należy się zachowek

Komu należy się zachowek? A może bardziej interesuje Cię odpowiedź na pytanie, czy Tobie należy się zachowek? W tym wpisie znajdziesz odpowiedzi na oba powyżej wskazane pytania, a jeśli nie uda mi się rozwiać Twoich wątpliwości, zadaj pytanie w komentarzu.

Będziesz mógł żądać zachowku jeśli spełniasz wszystkie trzy poniżej wskazane warunki.

Zachowek zależy od stopnia pokrewieństwa

Jesteś dzieckiem (wnukiem, prawnukiem itd.), małżonkiem lub rodzicem spadkodawcy. Jeśli nie, niestety odpadasz z gry o zachowek.

Nawet jeśli byłeś blisko ze spadkodawcą, może nawet bliżej niż osoby uprawnione do zachowku, może się nim zajmowałeś i opiekowałeś. Niestety przepisy o zachowku nie przewidują dla Ciebie żadnej nagrody.

Ważne jest to, czy dziedziczyłbyś po spadkodawcy

Czytasz dalej, więc pewnie przebrnąłeś przez punkt pierwszy. Uważaj! Drugi warunek może Cię pozbawić zachowku. Możesz go otrzymać tylko wtedy, gdy po danym spadkodawcy byłbyś powołany do spadku z ustawy. Inaczej mówiąc, kiedy dziedziczyłbyś po spadkodawcy, gdyby nie było testamentu. O tym, kiedy zostałbyś powołany do spadku możesz przeczytać tutaj: Dziedziczenie ustawowe

W skrócie można powiedzieć, że małżonek (obecny, a nie ex małżonek) dziedziczy co do zasady zawsze.  Chyba, że został wyłączony od dziedziczenia na podstawie odpowiedniego wyroku sądu po przeprowadzeniu sprawy w sądzie. (Musiałbyś brać w tej sprawie udział, jeśli nie wiesz o co chodzi, to najpewniej nie było takiej sprawy i nie powinieneś się tym punktem przejmować.) Nie będzie dziedziczył małżonek będący w separacji sądowej i taki, który został wydziedziczony w testamencie lub uznany za niegodnego dziedziczenia.

Dzieci również co do zasady dziedziczą zawsze, chyba że zostały wydziedziczone lub uznane za niegodne dziedziczenia.

Wnuki dziedziczą tylko wtedy, gdy ich rodzice zmarli przed spadkodawcą. Ta sama zasada dotyczy dalszych zstępnych (pra wnuków, pra pra wnuków itd.). Czasem wnuki i dalsi zstępni mogą odziedziczyć prawo do zachowku. Więcej na ten temat – Dziedziczenie prawa do zachowku

Rodzice spadkodawcy dziedziczą po nim tylko wtedy, gdy nie miał dzieci. Jeśli zatem jesteś rodzicem spadkodawcy,  który posiadał własne potomstwo – odpadasz z gry o zachowek.

Dostałeś coś ze spadku? Ucierpi na tym Twój zachowek.

Nie otrzymałeś z majątku spadkowego przedmiotów, praw, nieruchomości lub pieniędzy o wartości przekraczającej należny Ci zachowek.

Uważaj, bo musisz zaliczyć nie tylko to, co np. przypadło Ci w testamencie, ale także to, co otrzymałeś od spadkodawcy jeszcze za jego życia (np. w postaci darowizn).

Jeśli faktycznie coś dostałeś od spadkodawcy, albo bezpośrednio po jego śmierci ustal najpierw – Ile wynosi zachowek. Dzięki temu będziesz mógł przeliczyć, czy otrzymałeś już wszystko, co Ci się należy, czy możesz liczyć na więcej.

Jeśli natomiast nie otrzymałeś nic, przeczytaj: Jak dochodzić zachowku

Więcej ciekawych informacji o zachowku znajdziesz tutaj: Zachowek

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Podatek od zachowku

Często osoby dochodzące zachowku nie zdają sobie sprawy z tego, że pod pewnymi warunkami od zachowku można zapłacić podatek wg ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Jeśli nie chcesz go płacić przeczytaj dokładnie ten wpis.

O podatku od spadków pisałem już w innym miejscu na blogu (przeczytaj: Podatek od spadku). W przypadku zachowku obowiązują te same zasady, a najważniejsza z nich jest taka, że małżonek, dzieci i wnuki oraz rodzice i dziadkowie są z tego podatku zwolnieni. Jeśli czytałeś poprzednie moje wpisy, że zachowek przysługuje tylko tym osobom (przeczytaj: Zachowek).

Nie tak szybko. Warunkiem uzyskania zwolnienia jest dokonanie odpowiedniego zgłoszenia do urzędu skarbowego i to w odpowiednim terminie.

Zgłoszenia trzeba dokonać w terminie 6 miesięcy od chwili zaspokojenia roszczenia, czyli fizycznego otrzymania zachowku.

Bez znaczenia jest zatem to, czy zachowek jest wypłacany dobrowolnie czy też na podstawie orzeczenia sądowego, a także kiedy zapadł wyrok lub zawarto ugodę w sprawie zapłaty zachowku.

Zgłoszenia dokonuje się na urzędowym formularzu SD Z2.

Czy naprawdę muszę zgłaszać zachowek do urzędu skarbowego?

Jeśli wysokość zachowku jest niższa niż kwota wolna od podatku – czyli 9637, 00 PLN to nie musisz niczego zgłaszać. Natomiast jeśli zlekceważysz obowiązek zgłoszenia w przypadku wyższego zachowku, to możesz spodziewać się, że urząd skarbowy naliczy Ci podatek.

Wysokość podatku od zachowku jest taka sama, jak w przypadku podatku od spadku. Żeby ją ustalić należy od sumy zachowku odjąć powyżej wskazaną kwotę wolną od podatku, a następnie od tak ustalonej kwoty podatek będzie wynosił:

  • 3 % – gdy wartość zachowku pomniejszonego o kwotę wolną od podatku jest wyższa niż 10 278, 00 PL
  • 308,30 PLN + 5 % nadwyżki ponad 10 278 PLN – gdy wartość zachowku pomniejszonego o kwotę wolną od podatku zawiera się w przedziale pomiędzy 10 278 PLN a 20 556 PLN
  • 822, 20 PLN + 7 % nadwyżki ponad 20 556 PLN – gdy wartość zachowku pomniejszonego o kwotę wolną od podatku przekracza 20 556, 00 PLN.

adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Umowa dożywocia a zachowek

Umowa dożywocia często pojawia się w kontekście roszczenia o zachowek. Co najmniej kilkakrotnie musiałem wyjaśnić w rozmowie z Klientem, że gdyby w odpowiednim czasie zawarł taką umowę, to pozew o wypłatę zachowku albo w ogóle by się nie pojawił, albo były całkowicie bezzasadny.

Nie były to łatwe rozmowy, bo w jej trakcie Klient dowiadywał się, że „kruczek prawny” obracał w perzynę domowy budżet i rujnował marzenia.

Dlaczego umowa dożywocia ratuje przed zachowkiem?

W kilku miejscach na blogu wyjaśniałem, że osoba obdarowana przez spadkodawcę będzie zobowiązana do wypłaty zachowku (przeczytaj: Darowizna a zachowek).

Obdarowanie polega na nieodpłatnym przekazaniu części swojego majątku (nieruchomości, pieniędzy czy ruchomości). Wszelkiego typu nieodpłatne transfery będą uwzględnianie przy ustalaniu osoby odpowiedzialnej za wypłatę zachowku, a także jego wysokości.

Cały „kruczek prawny” polega na tym, że umowa dożywocia nie jest umową nieodpłatną.

W tym zakresie jest ona zbliżona do umowy sprzedaży. Coś za coś. Przekazanie własności nieruchomości następuje w zamian za dożywotnie utrzymanie dla osoby przekazującej nieruchomość.

Kiedy mogę zawrzeć umowę dożywocia?

Sprawy o zachowek często mają podobne podstawy. Jedno z rodzeństwa (czasem jeden spośród kilkorga wnuków) jest bardzo blisko ze spadkodawcą. Pomaga, zajmuje się spadkodawcą, często prowadzi jego gospodarstwo domowe, pielęgnuje w chorobie, czasem wspiera nawet finansowo.

Reszta rodziny zasłania się innymi obowiązkami, pracą, stanem własnego zdrowia i kontaktuje się ze spadkodawcom sporadycznie.

Chcąc docenić lojalność osoby, która się nim zajmuje spadkodawca przekazuje w darowiźnie często jedyny wartościowy składnik swojego majątku – mieszkanie lub dom.

Bywa także i tak, że dodatkowo mieszkanie zostaje wykupione formalnie przez spadkodawcę na preferencyjnych warunkach od gminy za pieniądze jednego ze spadkobierców, który następnie otrzymuje mieszkanie w darowiźnie.

Po śmierci spadkodawcy reszta rodziny wyciąga rękę po zachowek.

Tymczasem właśnie to jest typowa sytuacja, w której można zawrzeć umowę dożywocia. W ramach tej umowy nabywca nieruchomości zobowiązuje się właśnie do pomocy, pielęgnacji, utrzymania i przyjęcia przyszłego spadkodawcy jako swojego domownika, a w zamian otrzymuje własność nieruchomości.

Zdarzało mi się, że z opowiadania Klienta wynikało, iż jego relacja z darczyńcą odpowiadała swoją treścią właśnie umowie dożywocia. Niestety spisana notarialnie umowa darowizny miała zupełnie inną treść, która w sprawie o zachowek będzie miała główne znaczenie.

Zawarłem umowę darowizny ze spadkodawcą, czy jest dla mnie ratunek?

Widziałem kiedyś wyrok – bodaj Sądu Najwyższego lub któregoś z sądów apelacyjnych – w którym umowę zatytułowaną umową darowizny uznano – wbrew nazwie – za umowę dożywocia. Tym sposobem pozwany uniknął konieczności zapłaty wypadku.

Problem jest taki, że wyrok dotyczył umowy zawartej wiele lat temu (w czasach, w których nikt nie słyszał jeszcze o Internecie). Wówczas umowy było nieco inne. Nie było tak szerokiego dostępu do wzorów czy opracowań. Umowy – szczególnie w mniejszych ośrodkach – były tworzone przez notariuszy od podstaw. Przez to ich treść była nieprecyzyjna, dopuszczała interpretację.

Obecne umowy są formułowane bardzo precyzyjnie wg ogólnie dostępnych schematów. Taka redakcja wyłącza lub bardzo utrudnia możliwość różnej interpretacji jej treści czy znaczenia. Dlatego przekonanie sądu, że zawarta umowa darowizny jest w rzeczywistości wykluczającą zachowek umową dożywocia często bywa zadaniem bardzo trudnym.

Niemniej wszystko zależy od treści konkretnej umowy i wyobraźni adwokata, który będzie prowadził sprawę.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Zachowek a służebność mieszkania

Służebność mieszkania ustanowiona w umowie darowizny

Dzisiaj chciałbym kontynuować wątek dotyczący wpływu umowy darowizny na wysokość należnego zachowku. Tytułem wstępu do dalszej lektury chciałbym Ci polecić przeczytanie dwóch innych wpisów a mianowicie:

Bardzo często roszczenie o zachowek (a właściwie o uzupełnienie zachowku) jest związane z zawarciem przez spadkodawcę umowy darowizny. Z reguły powtarzająca się sytuacja wygląda w sposób następujący:

Przyszły spadkodawca przekazuje mieszkanie/dom w darowiźnie na rzecz swojego potencjalnego spadkobiercy, zaś nadal w nim zamieszkuje na podstawie dożywotniej służebności mieszkania ustanowionej w umowie darowizny.

wadach tego rozwiązania pisałem we wpisie: Umowa dożywocia a zachowek

Czy dożywotnia służebność mieszkania ma wpływ na wysokość zachowku?

Jak już zapewne wiesz wartość uczynionej darowizny (np. wartość darowanego mieszkania czy domu) w powyżej wskazanym przypadku będzie brana pod uwagę przy ustalaniu wysokości należnego zachowku.

Kluczem do dalszych wyjaśnień jest to, że obciążenie nieruchomości prawem dożywotniej służebności mieszkania obniża jej wartość, a zatem ma bezpośredni wpływ na wysokość zachowku. Przecież taka nieruchomość obciążona służebnością jest mniej warta, niż nieruchomość bez obciążeń – to jasne.

Pamiętaj także o tym, że na potrzeby określania wysokość zachowku bierze się stan przedmiotu umowy darowizny z dnia jej zawarcia, a nie z dnia obliczania zachowku. W dniu zawarcia umowy darowizny nieruchomość była obciążona i ten fakt jest istotny. To, że po śmierci spadkodawcy obciążenie w postaci dożywotniej służebności mieszkania odpadnie, nie będzie miało znaczenia.

Jak obliczyć wartość dożywotniej służebności mieszkania?

Jeśli dokładnie przeczytałbyś akt notarialny, w którym zawarto umowę darowizny i jednocześnie obciążono nieruchomość służebnością mieszkania, przekonałbyś się, że w tym akcie określono wartość tej służebności.

Z reguły wartość ta jednak nie będzie miała znaczenia, albowiem została ona ustalona jedynie dla celów podatkowych na podstawie wzoru określonego w odpowiedniej ustawie (tak, od ustanowienia służebności mieszkania musisz zapłacić podatek. Pobiera go notariusz przy zawarciu umowy).

Wartość służebności w toku sprawy o zachowek powinien ustalić biegły sądowy. Warto, żebyś w trakcie procesu zwrócił sądowi i biegłemu uwagę na to, że w celu ustalenia wartości darowizny należy również ustalić wartość służebności.

Biegły najczęściej określi tę wartość w taki sposób, że ustali wartość miesięcznego czynszu najmu całości lub części nieruchomości (w zależności od tego, czy służebność obciążała całą nieruchomość, czy tylko jej część), a następnie pomnoży ten czynsz przez ilość miesięcy, przez którą korzystał z nieruchomości spadkodawca.

Taki sposób wyliczenia można spróbować podważyć. W tym celu należy zwrócić uwagę, że przecież w chwili ustanawiania służebności nie było wiadomo, jak długo spadkodawca będzie korzystał ze swojego prawa. Bywa i tak, że sądy ustalają wartość służebności mieszkania przy uwzględnieniu wskaźnika średniego dalszego trwania życia ogłaszanego przez Główny Urząd Statystyczny. Czyli – w uproszczeniu – wartość służebności jest określana jako wartości czynszu za okres dalszego prognozowanego czasu życia uprawnionego spadkodawcy.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Termin zapłaty zachowku

Jak szybko należy zapłacić zachowek po otwarciu spadku? Czy jest jakiś wynikający z przepisów prawa i nieprzekraczający termin do jego zapłaty? Ostatnio kilkakrotnie zadano mi takie właśnie pytanie.

Zasady ustalenia terminu zapłaty zachowku nie są jakieś szczególnie skomplikowane, ale jest to temat na ciekawy wpis na blogu o prawie spadkowym, dlatego chętnie Ci tę kwestię wyjaśnię.

Termin na zapłatę zachowku nie jest liczony od dnia otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy), czy nawet od dnia otwarcia testamentu. Te zdarzenia mają wpływ na powstanie wymagalności zachowku, czyli najwcześniej od tych zdarzeń można się domagać jego zapłaty.

Termin do zapłaty zachowku rozpoczyna swój bieg od chwili, kiedy osoba uprawniona zażąda jego wypłaty. Konieczna jest zatem inicjatywa ze strony tej osoby. Temu właśnie służy wezwanie do zapłaty zachowku.

Dochodzenie zachowku jest tylko uprawnieniem. Nie jest przecież powiedziane, że uprawniony zawsze chce z swojego prawa korzystać. Dlatego zanim nie wyrazi on takiej woli, zobowiązany do jego zapłaty nie musi podejmować żadnych działań.

W tym miejscu warto jednak wspomnieć, że uprawniony ma ograniczony czas na podjęcie działań zmierzających do uzyskania zachowku.

Więcej na ten temat:

Ale jaki jest termin na zapłatę zachowku?

No właśnie, bo trochę odszedłem od głównej kwestii.

Termin na zapłatę zachowku ustala osoba, której on przysługuje i informuje o tym zobowiązanego do jego wypłaty w treści wezwania do zapłaty zachowku.

Przyjmuje się, że termin ten powinien wynosić nie mniej niż 14 dni.

Po upływie wyznaczonego terminu uprawniony do zachowku może wnieść sprawę do sądu. Często jednak zanim do tego dojdzie, następuje wymiana korespondencji pomiędzy stronami lub nawet podjęcie rozmów ugodowych.

Przeczytaj uważnie te wpisy, a przede wszystkim zwróć uwagę na to, żeby nie popełnić błędu w odpowiedzi na wezwanie do zapłaty zachowku:

Termin na zapłatę zachowku po sprawie sądowej

Brak zapłaty kwoty należnego zachowku w wyznaczonym terminie umożliwia skierowanie sprawy do sądu. W toku sprawy sąd rozstrzygnie czy roszczenie o zachowek faktycznie przysługuje osobie, która wystąpiła o jego zapłatę, a także określi wysokość zachowku.

Jeśli sąd zasądzi zachowek, to zobowiązany do jego zapłaty będzie musiał go zapłacić po uprawomocnieniu się wyroku sądu.

Przeczytaj:
Uprawomocnienie się wyroku o zapłatę zachowku

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Jak spisać ugodę o zachowek?

W poprzednich wpisach wyjaśniłem już korzyści, jakie można osiągnąć zawierając ugodę o zachowek, wskazałem na jakim etapie może dojść do zawarcia ugody, a także przekazałem kilka wskazówek dotyczących prowadzenia negocjacji prowadzących do zawarcia ugody o zachowek.

Jeśli jeszcze nie czytałeś tych wpisów ich lista znajduje się poniżej:

Ten wpis chciałbym poświęcić kwestiom formalnym.

Czy warto przygotować pisemną treść ugody o zachowek?

Wszystkim moim Klientom zalecam, ażeby po zakończeniu negocjacji ugodowych ich wynik i ustalenia stron spisać w formie pisemnej umowy, która zostanie podpisana przez obie strony.

Niebezpieczeństw braku wykonania tej czynności nie trzeba chyba nikomu szczególnie tłumaczyć. Pomijając fakt, że po paru dniach druga strona może w ogóle zaprzeczyć, że do takich ustaleń doszło istnieje także ryzyko, że propozycja zawarcia ugody zostanie wycofana (np. pod wpływem współmałżonka – bardzo częsta sytuacja).

Pisemne spisanie porozumienia zapewnia także to, że ustalenia stron będą podlegać obiektywnej interpretacji. Ciężko będzie się zasłaniać tym, że intencje strony podpisującej pisemny dokument były zupełnie inne.

Jeśli ugoda będzie zawierana w toku postępowania przed sądem lub przed komornikiem organy te będą nalegać na przedstawienie pisemnego tekstu ugody, a w przypadku ugody zawieranej na rozprawie, także wciągnięcie tego tekstu do protokołu ugody.

Klauzula zrzeczenia się dalszych roszczeń

Co ważne zobowiązany do zapłaty zachowku winien wynegocjować, ażeby w treści ugody znalazło się postanowienie, zgodnie z którym uprawniony do żądania zachowku przyznaje, że w pełni świadomie zawiera tę ugodę, która wyczerpuje wszystkie jego roszczenia dotyczące zachowku po określonym zmarłym.

Uważaj na słowa!

W tym kontekście jakiś czas temu trafiłem na ciekawy wyrok sądu. Powód wystąpił do sądu o zapłatę części zachowku. Sprawa zakończyła się ugodą sądową, a w jej treści strony zawarły klauzulę, w której uprawniony uznał, że umówiona kwota w pełni wyczerpuje jego roszczenia o zachowek w tej sprawie.

W kolejnej sprawie uznano, że ugoda nie wyczerpała wszelkich roszczeń o zachowek po zmarłym, ale tylko tej części, która była dochodzona w pierwszej sprawie. W efekcie przyznał powodowi dalszą część zachowku. Gdyby klauzula zrzeczenia się dalszych roszczeń brzmiała inaczej, powód nie mógłby ponownie dochodzić zachowku.

Jeśli potrzebujesz przykładowego tekstu ugody o zapłatę zachowku napisz do mnie. Gdzieś powinienem mieć wzór, który być może będziesz mógł wykorzystać w swojej sprawie.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Jak negocjować ugodę o zapłatę zachowku?

Kilka praktycznych wskazówek z praktyki adwokackiej

Na początku chcę Ci powiedzieć, że nie jestem dyplomowanym negocjatorem i nie mogę dać Ci gwarancji, że jeśli będziesz negocjował wg moich zaleceń to uda Ci się osiągnąć wyznaczone cele.

Jestem natomiast adwokatem i w praktyce często mam w swojej pracy zawodowej styczność z negocjowaniem. Interesują się też tym zagadnieniem i przeczytałem już kilkanaście książek i audiobooków na ten właśnie temat. W tym wpisie podzielę się z Tobą kilkoma refleksjami na temat negocjowania ugody o zachowek

Spektrum negocjacji

Bardzo trudno negocjuje się w przypadku, gdy mamy tylko jedną zmienną. Np. gdy rozmowy dotyczą tylko i wyłącznie wysokości zapłaty zachowku. Wówczas jakiekolwiek ruchy stron, czy propozycje są mocno ograniczone.

Rozszerz zakres rzeczy, które będą negocjowane. W ugodzie możesz ustalić nie tylko wysokość zachowku, ale także:

  • termin jego zapłaty,
  • sposób jego zapłaty (w gotówce, w ratach czy poprzez przeniesienie na uprawnionego do zachowku własności jakiegoś przedmiotu wchodzącego w skład spadku – np. nieruchomości),
  • w przypadku płatności ratalnych wysokość i terminy płatności poszczególnych rat,
  • sposób zabezpieczenia zapłaty zachowku np. ustalenia hipoteki (co z tego, że zobowiązany do zapłaty zachowku podpisze ugodę, jak potem nie będzie miał z czego zapłacić, bo wcześniej podejmie działania w celu „ucieczki z majątkiem”).

W przypadku, gdy sprawa ma wiele aspektów możesz starać się włączyć lub wyłączyć określone przedmioty majątkowe z substratu zachowku (czytaj więcej: Substrat zachowku).

Zamiast negocjować wysokość zachowku możesz najpierw ustalić wartość poszczególnych składników majątkowych mających wpływ na jego wysokość.

Manewruj wieloma zmiennymi jednocześnie i negocjuj poszczególne elementy ugody. Jeśli przeciwnik jest nieugięty co do wysokości zachowku, zaproponuj płatność ratalną. W przypadku gdy jesteś uprawniony do zachowku zgódź się na odroczony termin płatności, ale zaproponuj ustanowienie hipoteki. Ustal z przeciwnikiem, że darowizna pieniężna, której fakt dokonania jest wątpliwy nie będzie brana pod uwagę w dalszych rozmowach, albo że wartość nieruchomości jest nie wyższa lub nie niższa niż określona kwota.

Negocjacje typu win – win

Najczęściej treść wyroku sądowego jest korzystna tylko dla jednej strony. Ja bardzo często postrzegam negocjacje ugodowe, jako możliwość osiągnięcia rezultatu, który byłby korzystny dla obu stron. W literaturze fachowej takie podejście określa się jako win – win (wygrany – wygrany), czyli sposób rozstrzygnięcia konfliktu, w którym obie strony wygrywają.

Na początku musisz ustalić swoje priorytety, które chcesz osiągnąć w ramach negocjacji. Może Ci zależeć na tym, żeby zapłacić jak najmniej, albo jak najpóźniej, albo w ratach. Postaraj się ustalić na czym najbardziej zależy przeciwnikowi i od tego uzależnij swoje propozycje. Jeśli chce zapłaty w krótkim czasie powiedz, że nie będziesz w stanie zapłacić tak dużej kwoty itp.

Jak wyjść z impasu podczas negocjacji?

Zapoznaj się ze wpisem – Jak uniknąć zapłaty zachowku. Zastanów się, które z podanych tam sposobów mógłbyś wykorzystać w trakcie ewentualnego sporu sądowego. Potem po w razie impasu w negocjacjach opowiedz przeciwnikowi o tym, jakie sposoby zmierzasz użyć w toku procesu i wyjaśnić czym Twój przeciwnik ryzykuje odmawiając podpisania ugody z Tobą. Może dzięki temu uda się wyjść z impasu.

Opinia biegłego

Wysokość zachowku zależy od wartości majątku spadkowego i dokonanych przez spadkodawcę darowizn. Bardzo często strony stają przed problemem wyceny wchodzącej w skład spadku lub darowanej nieruchomości. Przed negocjacjami zleć wycenę tej nieruchomości biegłemu rzeczoznawcy (możesz wybrać osobę z listy biegłych sądowych).

Znam rzeczoznawców, którzy są w stanie przygotować taką opinię za wynagrodzenie rzędu kilkuset złotych. Jeśli w trakcie negocjacji trafisz na sytuację, w której skończą Ci się pola manewru możesz pokazać opinię drugiej stronie. Jeśli Twój przeciwnik przeszacował wartość nieruchomości, możesz skłonić go do zmiany stanowiska. Pamiętaj jednak, żeby opinię wykorzystać we właściwym momencie, ponieważ przedstawienie jej na wstępie rozmów może spowodować, że przeciwnik pozna prawdziwą wartość nieruchomości i usztywni swoje stanowisko.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Kiedy można zawrzeć ugodę o zachowek?

Ugoda o zachowek a etapy postępowania w sprawie wypłaty zachowku

Ugodę o zachowek można zawrzeć w zasadzie w każdym momencie. Nie ma przepisu prawnego, który wyłączał by taką możliwość na którymkolwiek etapie procedury dochodzenia zachowku.

O jakie etapy procedury chodzi?

Praktycznie w przypadku każdej sprawy o zachowek da się wyróżnić określone zdarzenia (punkty zwrotne), które muszą po sobie nastąpić w odpowiedniej kolejności. Każdy z tych etapów ma specyficzną charakterystykę i w każdym z nim pozycje negocjacyjne stron wyglądają inaczej.

Ugoda o zachowek na etapie przedsądowym

Zdradzę Ci pewien sekret. Większość ludzi ma duże obawy przed wizytą u prawnika oraz skierowaniem sprawy do sądu. Jeśli Ty też to odczuwasz, to musisz wiedzieć, że w ten sam sposób czuje 95% innych osób. Wg przeprowadzonych badań wizyta w kancelarii adwokackiej jest tak samo stresująca jak wizyta u dentysty.

Niezależnie od tego, czy dochodzisz zachowku, czy też będziesz zobowiązany do jego zapłaty, postaraj się doprowadzić do podjęcia z drugą stroną rozmów zanim sprawa jeszcze trafi do sądu.

Zawarcie ugody na tym etapie ma swoje plusy.

Uprawniony do zachowku uniknie konieczności pokrycia z góry kosztów i opłat sądowych (przeczytaj: Sprawa o zachowek – opłaty), a także nie będzie musiał oczekiwać – czasem nawet latami – na zakończenie procesu sądowego. Opada stres związany z założeniem sprawy w sądzie.

Zobowiązany do zapłaty zachowku może wynegocjować jego obniżenie lub rozłożenie płatności na wygodne dla niego raty. Zawarcie ugody na tym etapie sprawi, że nie będzie musiał zwracać przeciwnikowi kosztów sądowych, które mogą wynosić nawet kilkanaście tysięcy złotych, a w przypadku znacznych kwot należnego zachowku nawet więcej..

Ugoda o zachowek na etapie sądowym

To, że sprawa trafia do sądu wcale nie oznacza, że zawarcie ugody jest już wyłączone. Powiem nawet więcej. W zasadzie na każdej rozprawie sędzia powinien próbować stworzyć atmosferę, w której strony będą mogły zawrzeć ugodę i aktywnie je do tego namawiać.

Zawarcie ugody w ramach postępowania sądowego powoduje, że odpada znaczna część jego kosztów. Po drugie taka ugoda – w razie, gdyby zobowiązany do zapłaty zachowku nie chciał jej wykonać – może być złożona u komornika celem przymusowej egzekucji zachowku.

Na tym etapie pozycja negocjacyjna stron się zmienia. Z jednej strony, uprawniony do zachowku pokonał już swoje obawy i powiedział już „A” zakładając sprawę sądową. Z drugiej strony nie znaczy to oczywiście, że na 100% powie „B” i będzie zmierzał do wydania wyroku. Spotykam się z sytuacjami, że Klient już po założeniu sprawy przed sądem podejmuje decyzję o jej zamknięciu np. po pierwszej rozprawie. Zatem nawet po wytoczeniu sprawy, powód może dalej mieć obawy związane z jej kontynuowaniem.

Etap sądowy ma to do siebie, że lubi się komplikować, a sprawy sądowe lubią się przedłużać. Być może w na siódmej rozprawie po 1,5 roku trwania procesu, propozycja ugodowa przedstawiona przez zobowiązanego do zapłaty zachowku będzie się wydawać powodowi znacznie bardziej atrakcyjna, niż taka sama propozycja wyrażona na pierwszej rozprawie.

Ugoda o zachowek na etapie egzekucyjnym

Ugodę o zachowek można też zawrzeć nawet po zapadnięciu prawomocnego wyroku. Oczywiście na tym etapie pozycja negocjacyjna zobowiązanego do jego zapłaty jest z reguły znacznie słabsza, niż we wcześniejszych stadiach postępowania.

Nie oznacza to wcale, że jest on bez szans. Postępowanie egzekucyjne – podobnie jak sprawy sądowe – również moźe toczyć się latami.

Oczywiście wymaga to podejmowania przez zobowiązanego różnego rodzaju zabiegów, jednak nie jest niemożliwe. Trudności z wyegzekwowaniem zasądzonej kwoty zachowku mogą być kartą przetargową w ramach negocjacji ugodowych prowadzonych na etapie postępowania egzekucyjnego.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

1 2 3 6
Top