Jak radzić sobie ze sprawami spadkowymi? - Blog adwokata z Wrocławia
Category

Zachowek

Kiedy można zawrzeć ugodę o zachowek?

Ugoda o zachowek a etapy postępowania w sprawie wypłaty zachowku

Ugodę o zachowek można zawrzeć w zasadzie w każdym momencie. Nie ma przepisu prawnego, który wyłączał by taką możliwość na którymkolwiek etapie procedury dochodzenia zachowku.

O jakie etapy procedury chodzi?

Praktycznie w przypadku każdej sprawy o zachowek da się wyróżnić określone zdarzenia (punkty zwrotne), które muszą po sobie nastąpić w odpowiedniej kolejności. Każdy z tych etapów ma specyficzną charakterystykę i w każdym z nim pozycje negocjacyjne stron wyglądają inaczej.

Ugoda o zachowek na etapie przedsądowym

Zdradzę Ci pewien sekret. Większość ludzi ma duże obawy przed wizytą u prawnika oraz skierowaniem sprawy do sądu. Jeśli Ty też to odczuwasz, to musisz wiedzieć, że w ten sam sposób czuje 95% innych osób. Wg przeprowadzonych badań wizyta w kancelarii adwokackiej jest tak samo stresująca jak wizyta u dentysty.

Niezależnie od tego, czy dochodzisz zachowku, czy też będziesz zobowiązany do jego zapłaty, postaraj się doprowadzić do podjęcia z drugą stroną rozmów zanim sprawa jeszcze trafi do sądu.

Zawarcie ugody na tym etapie ma swoje plusy.

Uprawniony do zachowku uniknie konieczności pokrycia z góry kosztów i opłat sądowych (przeczytaj: Sprawa o zachowek – opłaty), a także nie będzie musiał oczekiwać – czasem nawet latami – na zakończenie procesu sądowego. Opada stres związany z założeniem sprawy w sądzie.

Zobowiązany do zapłaty zachowku może wynegocjować jego obniżenie lub rozłożenie płatności na wygodne dla niego raty. Zawarcie ugody na tym etapie sprawi, że nie będzie musiał zwracać przeciwnikowi kosztów sądowych, które mogą wynosić nawet kilkanaście tysięcy złotych, a w przypadku znacznych kwot należnego zachowku nawet więcej..

Ugoda o zachowek na etapie sądowym

To, że sprawa trafia do sądu wcale nie oznacza, że zawarcie ugody jest już wyłączone. Powiem nawet więcej. W zasadzie na każdej rozprawie sędzia powinien próbować stworzyć atmosferę, w której strony będą mogły zawrzeć ugodę i aktywnie je do tego namawiać.

Zawarcie ugody w ramach postępowania sądowego powoduje, że odpada znaczna część jego kosztów. Po drugie taka ugoda – w razie, gdyby zobowiązany do zapłaty zachowku nie chciał jej wykonać – może być złożona u komornika celem przymusowej egzekucji zachowku.

Na tym etapie pozycja negocjacyjna stron się zmienia. Z jednej strony, uprawniony do zachowku pokonał już swoje obawy i powiedział już „A” zakładając sprawę sądową. Z drugiej strony nie znaczy to oczywiście, że na 100% powie „B” i będzie zmierzał do wydania wyroku. Spotykam się z sytuacjami, że Klient już po założeniu sprawy przed sądem podejmuje decyzję o jej zamknięciu np. po pierwszej rozprawie. Zatem nawet po wytoczeniu sprawy, powód może dalej mieć obawy związane z jej kontynuowaniem.

Etap sądowy ma to do siebie, że lubi się komplikować, a sprawy sądowe lubią się przedłużać. Być może w na siódmej rozprawie po 1,5 roku trwania procesu, propozycja ugodowa przedstawiona przez zobowiązanego do zapłaty zachowku będzie się wydawać powodowi znacznie bardziej atrakcyjna, niż taka sama propozycja wyrażona na pierwszej rozprawie.

Ugoda o zachowek na etapie egzekucyjnym

Ugodę o zachowek można też zawrzeć nawet po zapadnięciu prawomocnego wyroku. Oczywiście na tym etapie pozycja negocjacyjna zobowiązanego do jego zapłaty jest z reguły znacznie słabsza, niż we wcześniejszych stadiach postępowania.

Nie oznacza to wcale, że jest on bez szans. Postępowanie egzekucyjne – podobnie jak sprawy sądowe – również moźe toczyć się latami.

Oczywiście wymaga to podejmowania przez zobowiązanego różnego rodzaju zabiegów, jednak nie jest niemożliwe. Trudności z wyegzekwowaniem zasądzonej kwoty zachowku mogą być kartą przetargową w ramach negocjacji ugodowych prowadzonych na etapie postępowania egzekucyjnego.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Ugoda o zachowek

Czy sprawę o zachowek można zakończyć ugodowo?

Ugoda może być formą zakończenia każdej sprawy, także sprawy o zachowek. Powiem Ci więcej, bardzo często mówi się, że nawet zła ugoda, jest lepsza, niż najlepszy wyrok. W pełni się z tym zgadzam. W dalszej części podpowiem Ci jak wynegocjować korzystną ugodę i jak ją spisać, żeby w pełni zabezpieczyć interesy zarówno uprawnionego do zachowku oraz zobowiązanego do jego zapłaty. Zanim to zrobię bardzo chciałbym opowiedzieć Ci jakie są korzyści z dobrze zawartej ugody.

Czy w sprawie o zachowek warto zawierać ugody?

Nawet jeśli w drodze ugody uzyskasz mniejszą kwotę zachowku, niż w wypadku wydania wyroku, to i tak uzyskujesz pewne korzyści:

  • Zawierając ugodę możesz uzyskać zachowek lub jego część znacznie wcześniej, ponieważ sprawa o zachowek w sądzie trwa z reguły nie mniej niż rok, a czasem o wiele dłużej. Tymczasem w ramach ugody można postanowić, że wypłata nastąpi w ciągu kilku najbliższych dni;
  • Oszczędzasz czas, który musisz poświęcić na obecność na wszystkich rozprawach sądowych, których może być kilka lub nawet kilkanaście. Z reguły na każdą taką rozprawę musisz brać wolny dzień w pracy. Nie każdy ma takie możliwości;
  • Z rozmów z moimi Klientami wiem, że mało kto lubi brać udział w rozprawach. Z reguły jest to duży stres, nawet jeśli istnieje bardzo duża szansa na to, że sąd wyda korzystny wyrok. Im wyższe ryzyko niekorzystnego rozstrzygnięcia, tym stres większy;
  • Zawsze doradzam moim Klientom, że po to płacą mi za prowadzenie sprawy, żebym to ja się to sprawą przejmował, a nie Oni. Szczerze? – to nigdy nie działa. Prowadzenie przeciągającej się sprawy to zawsze obciążenie psychiczne. Zawsze gdzieś tam w tyle głowy czujesz, że sprawa jeszcze nie jest załatwiona. Zawierając ugodę pozbywasz się tego balastu;
  • Chwila wydania wyroku w sprawie o zachowek, to najczęściej moment definitywnego ustania relacji rodzinnych pomiędzy stronami postępowania. Tymczasem zawarcie ugody może być wstępem do ich naprawy. Nie zawsze to jest ważne, ale jak jest w Twoim przypadku?

Ugoda a wyrok w sprawie o zachowek

Sąd wydając wyrok wskazuje jedynie, że zobowiązany do zapłaty zachowku ma zapłacić daną kwotę pieniężną, a czasem – raczej dość rzadko – ustala, że zapłata ma nastąpić w ratach.

Tymczasem w ramach ugody możesz dokonać bardziej szczegółowych ustaleń np.

  • Wskazać wysokość odsetek za nieterminową spłatę i zasady ich naliczania;
  • Ustalić, że zamiast kwoty pieniężnej „zapłata zachowku” następuje poprzez przeniesienie na uprawnionego do zachowku własności jakiejś ruchomości lub nieruchomości wchodzącej w skład spadku;
  • Ustanowić zabezpieczenia zapłaty zachowku (np. hipotekę na nieruchomości lub poręczenie przez osobę trzecią). Tego typu postanowień nie da się przecenić. Może się tak przecież zdarzyć, że gdy po trwającym kilka lat procesie i po wydaniu korzystnego wyroku okaże się, że zobowiązany do zapłaty zachowku nie ma już żadnego majątku, z którego można by ten zachowek wyegzekwować. Sąd uznał rację powoda i na tym koniec. Pieniędzy nie będzie. Tymczasem ustanowione w ugodzie zabezpieczenia, w szczególności hipoteka, znacznie zwiększają szanse na skuteczne wyegzekwowania zachowku.

Planowałem napisać tu znacznie więcej, ale trochę się rozgadałem. Jeśli jesteś zainteresowany dalszymi informacjami na temat ugody o zachowek zapraszam Cię do lektury następnych wpisów:

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Zachowek – rozłożenie na raty

Czy jest możliwość ratalnej spłaty zachowku?

Rozbicie zapłaty zachowku na raty jest zawsze możliwe w ramach zawarcia ugody sądowej lub poza sądowej. Wówczas ten element powinien być objęty negocjacjami stron mającymi odbicie w treści ugody.

Negocjując ugodę możesz posługiwać się kwotą zachowku i terminem jego zapłaty jak „suwakami”. Godzisz się na wyższą kwotę zachowku, ale płatną w większej ilości rat i w późniejszym terminie lub też wyrażasz zgodę na krótszy termin spłaty, ale niższej kwoty.

Do ustalenia pozostaje także zasada ustalenia płatności odsetek. W tym zakresie strony również dysponują pełną dowolnością.

Rozłożenie zachowku na raty przez sąd

W wyjątkowych sytuacjach sąd może wydać wyrok, w którym zasądzi zachowek, ale jednocześnie rozłoży go na raty.

Sąd może wydać taki wyrok z urzędu (czyli z własnej inicjatywy), ale jeżeli naprawdę zależy Ci na tym, powinieneś zgłosić w odpowiedzi na pozew o zachowek taki wniosek.

Warto rozważyć taki wniosek nawet wówczas, gdy żądasz oddalenia powództwa. Możesz zawsze go złożyć z tzw. „ostrożności procesowej” na wypadek, gdyby sąd nie przychylił się do Twojej argumentacji zmierzającej od oddalenia powództwa.

Kiedy sąd rozłoży zapłatę zachowku na raty

Po pierwsze musisz wiedzieć, że sąd rozkłada zasądzane świadczenie na raty tylko w wyjątkowych sytuacjach.

Po drugie wyjątkowa sytuacja musi dotyczyć zarówno zobowiązanego do zapłaty zachowku jak i wierzyciela. Sąd wyda taką decyzję po rozważeniu w sposób szeroki wszelkich okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji obydwu stron procesu.

W przypadku zobowiązanego do wypłaty zachowku taka wyjątkowa sytuacja będzie zachodzić, gdy ze względu na stan majątkowy, zdrowotny, rodzinny i in. niezwłoczne spełnienie świadczenia lub jednorazowe spełnienie zasądzonego świadczenia przez pozwanego byłoby niemożliwe, bardzo utrudnione lub narażałoby pozwanego albo jego bliskich na niepowetowaną szkodę.

Sądy – podejmując taką decyzję – bardzo często zwraca uwagę na to, czy dłużnik wykaże, że dysponuje środkami umożliwiającymi wykonanie tak zmodyfikowanego (rozłożonego na raty) obowiązku w sposób ekonomicznie odczuwalny przez wierzyciela. Nie powinieneś więc liczyć na to, że sąd rozłoży zasądzony zachowek na raty po 100 czy 200 PLN miesięcznie.

W sprawach o zachowek sąd z reguły będzie zwracał uwagę na to, że zobowiązany do zapłaty zachowku powinien liczyć się z tym, że w końcu ten zachowek zapłaci. Zobowiązany do jego zapłaty winien więc przygotować się do tego pod względem finansowym, szczególnie jeśli do procesu dochodzi pewien czas po otwarciu spadku.

Odsetki od zachowku rozłożonego na raty

Z reguły żądając zapłaty zachowku wierzyciel żąda także zapłaty odsetek od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty. Rozkładając zachowek na raty sąd musi doliczyć te odsetki do dnia wydania wyroku. Rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty ma jedynie taki skutek, że wierzycielowi nie przysługują odsetki od ratalnych świadczeń za okres od daty wyroku do daty płatności poszczególnych rat, chyba że zobowiązany do zapłaty zachowku będzie opóźniał się z zapłatą poszczególnych rat.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Czy po wydziedziczeniu dziecka, należy się zachowek dla wnuków?

Odpowiedź na postawione powyżej pytanie jest jednym z przykładów na to, jakie pułapki przewiduje dla nas prawo spadkowe i jak dalece jest ono skomplikowane.

Oczywiście – jak już pewnie się domyślasz – odpowiedź jest pozytywna. Po wydziedziczeniu dziecka należy się zachowek dla wnuków.

Jak to się dzieje?

Przyjmuje się, że osobę skutecznie wydziedziczoną należy traktować tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku – czyli jakby zmarła przed spadkodawcą.
Gdy dziecko lub dalszy zstępny umiera przed spadkodawcą, do dziedziczenia po nim dochodzą jego zstępni (czyli wnuki).
Jeżeli zatem spadkodawca nie zadysponował w testamencie całym swoim majątkiem, a także nie dokonywał za życia żadnych darowizny, które powinny zostać doliczone do substratu zachowku, to wnuki wydziedziczonego dziecka dojdą po nim do dziedziczenia. Osoby te łącznie otrzymają taki sam udział w spadku, jaki przypadłby wydziedziczonemu.
Inni spadkobiercy stają tu przed większym problemem niż tylko zapłata zachowku. Muszą bowiem uznać obecność dzieci wydziedziczonego wśród spadkobierców nabywających spadek.

Wydziedziczenie dziecka a zachowek dla wnuków.

Najczęściej jest jednak tak, że w testamencie spadkodawca zapisuje cały majątek na rzecz jednej lub kilku osób i jednocześnie wydziedzicza pozostałych spadkobierców.
Skoro więc osoby wydziedziczone traktuje się tak, jakby nie dożyły otwarcia spadku, to ich zstępni (dzieci, wnuki) uzyskują roszczenie o zapłatę zachowku. Przecież gdyby spadkodawca nie powołał innych spadkobierców, to osoby te doszłyby do dziedziczenia.
Co więcej jeśli dzieci wydziedziczonego w chwili śmierci spadkodawcy nie były pełnoletnie przysługuje im wyższy zachowek, niż ten, który przysługiwałby wydziedziczonemu.

Więcej o tym: Komu przysługuje wyższy zachowek?

Spadkobierca może wydziedziczyć także swoje wnuki i dalszych zstępnych, ale przyczyny wydziedziczenia muszą odnosić się do także do tych osób.

Więcej na temat przyczyn wydziedziczenia znajdziesz tutaj: Wydziedziczenie

Zaniedbania czy negatywne zachowania ze strony dziecka nie przekładają się automatycznie na wnuki, szczególnie, gdy te ostatnie nie są jeszcze pełnoletnie i przez to nie mogą samodzielnie o sobie decydować a nawet zrozumieć skomplikowanych relacji rodzinnych.

Przeczytaj także:

Czy można wydziedziczyć małoletnie dziecko?

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Kwota przekazana z rachunku bankowego na wypadek śmierci a zachowek

Co to jest dyspozycja wkładem bankowym na wypadek śmierci?

W ramach opcji dostępnych w najczęściej funkcjonujących rachunkach bankowych mamy możliwość ustalenia tzw. dyspozycji wkładem bankowym na wypadek śmierci. Prawo do wydania takiej dyspozycji przysługuje posiadaczowi rachunku.

Dyspozycja wkładem bankowym polega na tym, że chwilą śmierci właściciela rachunku, pewna pula zgromadzonych tam środków (nie więcej niż dwudziestokrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw ustalona wg konkretnych reguł na konkretny dzień) nie wchodzi do w skład spadku po nim, ale zostaje przeznaczona na rzecz wskazanej przez posiadacza rachunku osoby. Może nią być małżonek, wstępny, zstępny lub ktoś z rodzeństwa.

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci może być w każdym czasie przez posiadacza rachunku zmieniona lub odwołana na piśmie.

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci a zachowek

Wspomniana instytucja łączy w sobie cechy zapisu i darowizny. Polega przecież na tym, że określona kwota pieniężna jest wyłączona ze spadku i przekazana konkretnej osobie.

Należy przypomnieć, że dokonanie zapisu jak i darowizny przez spadkodawcę może mieć wpływ na powstanie uprawnień z tytułu zachowku.

Czy zatem podobna dyspozycja wkładem też prowadzi do podobnych konsekwencji?

Można powiedzieć, że większość głosów zarówno spośród przedstawicieli nauki prawa, jaki orzecznictwo sądowe bardziej składnia się do tego, ażeby skutki dyspozycji wkładem bankowym uznać za porównywalne ze skutkami dokonanych przez spadkodawcę darowizn i przekazaną w ten sposób kwotę zaliczyć w poczet substratu zachowku.

Skoro zaś kwota ta powiększa substrat zachowku to należy ją uwzględnić przy obliczaniu wysokości samego zachowku.

Przeczytaj również:

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Zrzeczenie się prawa do zachowku

Zaczynając – dosyć nietypowo – od podsumowania muszę Ci powiedzieć, że temat zrzeczenia się zachowku jest dosyć trudny.

Potrafię sobie wyobrazić przynajmniej kilka sytuacji czy też operacji prawnych, w których właśnie zrzeczenie się prawa do zachowku będzie odgrywać ważną role.

Na wstępie trzeba odróżnić dwie sytuacje:

Czy zrzeczenie się zachowku następuje już po śmieci spadkodawcy, czy jeszcze przed dniem otwarcia spadku.

W tym pierwszym przypadku – kiedy roszczenie o zapłatę zachowku już powstało – można się go zrzec w ramach umowy o zwolnienie z długu. Co do tego nie ma wątpliwości.

Nieco trudniej jest w sytuacji, kiedy chcesz uzyskać skuteczne zrzeczenie się zachowku jeszcze za życia spadkodawcy.

Przykład:

Rodzice przekazali jednemu z dwójki synów pewną nieruchomość i nie chcą, żeby w tym zakresie drugi z rodzeństwa dochodził uzupełnienia zachowku od brata.

Na drodze do sporządzenia umowy o zrzeczenie się „przyszłego” zachowku staje przepis art. 1047 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym Umowa o spadek po osobie żyjącej jest nieważna.

Jedynym wyjątkiem od tej zasady jest umowa o zrzeczenie się dziedziczenia – o której szerzej pisałem tutaj: Zrzeczenie się dziedziczenia

Nikt – ani profesorowie prawa i inni naukowcy zajmujący się prawem spadkowym, ani też sędziowie i inni praktycy prawa – nie są pewni, czy powyżej wskazany przepis zabrania zawierania umów o zrzeczenie się „przyszłego” zachowku.

Nie chcę zarzucać Cię skomplikowaną argumentacją przemawiającą za przyjęciem jednego czy drugiego stanowiska. Dla mnie jako praktyka, a także dla kogoś kto poszukuje praktycznego rozwiązania tego problemu, wniosek jest tylko jeden – zawarcie umowy o zrzeczenie się zachowku (czy też uzyskanie jednostronnego orzeczenia, że ktoś zrzeka się zachowku) przed śmiercią spadkodawcy nie daje 100% gwarancji na to, że sprawa zapłaty zachowku jest rozwiązana.

Pewne jest to, że za życia spadkodawcy wyeliminowanie groźby dochodzenia w przyszłości zachowku jest możliwe tylko poprzez podpisanie umowy o zrzeczenie się dziedziczenia. Jednak jej skutki są znacznie szersze niż samo tylko pozbawienie prawa do zachowku.

Wracając do powyższego przykładu:

Jeśli rodzice, którzy przekazali jednemu z synów nieruchomość tytułem darowizny zawrą z drugim dzieckiem umowę o zrzeczenie się dziedziczenia, to nie tylko straci ono prawo do domagania się zachowku, ale w ogóle nie będzie dziedziczyć pozostałego majątku rodziców.

W pewnych sytuacjach ratunkiem może być zawarcie umowy dożywocia, albo podpisanie umów zrzeczenia się dziedziczenia ze wszystkimi spadkobiercami, którym przysługuje prawo do zachowku, a następnie rozdysponowanie całym majątkiem w drodze umów darowizny.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Odpowiedz na pozew o zachowek

Wspominałem Ci już o tym, że z reguły kiedy otrzymasz wezwanie do zapłaty zachowku, to prędzej czy później, sprawa trafi do sądu, o czym dowiesz się kiedy sąd prześle Ci pozew o zachowek.

Pozew otrzymujesz z sądu, a nie bezpośrednio od przeciwnika, ponieważ to sąd musi zbadać, czy pozew o zachowek został napisany w sposób prawidłowy i spełnia wszystkie wymogi formalne.

Odbierać, czy nie odbierać?

Jeśli dopiero spodziewasz się otrzymania pozwu muszę Ci uświadomić jedną bardzo ważną rzecz:

Nie możesz lekceważyć pism z sądu przychodzących na Twój właściwy adres.

Jeśli odmówisz odbioru przesyłki zawierającej pozew o zachowek lub po prostu nie zrealizujesz otrzymanego awizo możesz wpaść w bardzo poważne tarapaty. Nie tylko nie unikniesz zapłaty zachowku, ale możesz również zapłacić znacznie więcej, niż faktycznie powinieneś.

Czytać, czy nie czytać?

Odebrałeś przesyłkę. Pierwszy krok za Tobą.

Pewnie w środku znajduje się pokaźny plik dokumentów. Teraz musisz odszukać te, które są na obecnym etapie najważniejsze.

Interesują Cię trzy rzeczy:

  1. Właściwy pozew o zachowek wraz z załącznikami (np. stwierdzeniem nabycia spadku, aktem poświadczenia dziedziczenia, aktem zgonu spadkodawcy, innymi aktami stanu cywilnego, aktami notarialnymi itp.)
  2. Pouczenie sądu zawierające kilka słów o Twoich prawach i obowiązkach jako osoby pozwanej.
  3. Zobowiązanie sądu do złożenia odpowiedzi na pozew o zachowek.

Z pozwu dowiesz się, kto, dlaczego i ile od Ciebie żąda. Po zapoznaniu się z jego treścią polecam Ci przeczytanie poniższych wpisów, które wprowadzą Cię w tematykę zachowku:

Następnie dokładnie przeczytaj pouczenie z sądu.

Zwróć uwagę przede wszystkim na punkt, w którym mowa jest o tym, że w odpowiedzi na pozew o zachowek powinieneś powołać wszystkie dowody i twierdzenia, ponieważ sąd może pominąć wszystko to, o czym powiesz czy napiszesz później.

Dlatego spokojnie i dokładnie zastanów jakie okoliczności podnosić, a także jakie zgłosić dowody.

Szerzej o tym jakie okoliczności podnosić na swoją obronę napisałem we wpisie – Zachowek – jak się bronić?

Myślę, że warto, żebyś przeczytał też następujące wpisy:

Pamiętaj o terminach!

Najczęściej sąd wyznaczy Ci termin 14 dni na przygotowanie odpowiedzi na pozew o zachowek. Bezwzględnie musisz w tym terminie właściwie zareagować.

Ważne, żebyś wiedział, że chodzi o dni kalendarzowe, a nie dni roboczych. Masz więc tylko dwa tygodnie, a ten czas szybko ucieka.

Na koniec najważniejsza rada:

Spotkaj się z adwokatem

Wiem, co teraz myślisz – „Chce na mnie zarobić”.

Nie mówię, żebyś zgłaszał się do mnie. Oczywiście, ja też doradzam w tych kwestiach, ale nie mówię Ci tego tylko po to, żeby zyskać Klienta. Po prostu skorzystaj z pomocy jakiegokolwiek zawodowego prawnika.

Nie musisz też od razu zlecać prowadzenia całej sprawy. Na początku możesz tylko pokazać jemu (lub jej) pozew, który otrzymałeś i poprosić o poradę prawną. Prawnik wskaże Ci słabe punkty pozwu i zasugeruje najlepszy sposób obrony. Później zastanowisz się czy kontynuować współpracę.

W pozwach o zachowek najczęściej pojawiają się żądania zapłaty 5 czy 6 cyfrowej kwoty. Koszt porady prawnej to w najgorszym przypadku kilkaset złotych. Chyba nie warto za taką kwotę ryzykować, że coś przeoczysz i przegrasz sprawę.

Musisz wiedzieć, że sędzia nie będzie Ci pomagał prowadzić sprawy, ani podpowiadał jakich argumentów użyć, żeby ją wygrać. Nie może tego robić, bo musi być bezstronny.

Wiem, że pewne rzeczy można zrobić samemu i nie trzeba korzystać pomocy profesjonalisty. Widuję nawet w sądzie osoby, które próbują bronić się bez pomocy adwokata.

Mam też znajomego, który sam sobie zmienia w samochodzie klocki hamulcowe. Robi to od wielu lat i nie wpłynęło to negatywnie na jego bezpieczeństwo. Ja nie potrafię tego zrobić i niestety muszę płacić za naprawę samochodu. (Zresztą nawet wolę zapłacić i mieć pewność, że hamulce zadziałają wtedy, kiedy będą potrzebne).

Pamiętaj, że jakąkolwiek decyzję podejmiesz, będzie to tylko Twój wybór i tylko Ty poniesiesz jego konsekwencje.

Darmowa pomoc prawna

Chcę Ci powiedzieć, że obecnie jest sporo punktów, które udzielają darmowych porad prawnych dla osób, których nie stać na skorzystanie z pomocy adwokata czy radcy prawnego. Tam też możesz się dowiedzieć w jaki sposób za darmo uzyskać pomoc profesjonalisty w sprawie sądowej.

Spis tych punktów we Wrocławiu możesz znaleźć pod linkiem tutaj. W innych miastach też funkcjonują takie punkty. Przeszukując Internet na pewno je znajdziesz.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Odpowiedź na wezwanie do zapłaty zachowku

Czy warto pisać odpowiedź na wezwanie do zapłaty zachowku?

Jakiś czas temu przygotowałem wpis zatytułowany Wezwanie do zapłaty zachowku, który szybko stał się jednym z najchętniej czytanych wpisów na moim blogu.

Od tamtej pory otrzymywałem drogą mailową i telefoniczną zapytania o tym, czy gdzieś w Internecie można znaleźć wzór odpowiedzi na wezwanie do zapłaty zachowku, a jeśli nie, to co taka odpowiedź powinna zawierać.

Nie wiem, czy można odszukać wzór takiej odpowiedzi w Internecie, ale uznałem, że chętnie napiszę kilka zdań o tym, na co zwrócić uwagę przygotowując takie pismo.

Istotne jest to, że tak naprawdę wcale nie jesteś zobowiązany do odpowiadania na wezwanie do zapłaty zachowku. Twoje milczenie prawdopodobnie spowoduje, że osoba żądająca wypłaty zachowku wystąpi przeciwko Tobie do sądu o jego zapłatę.

Jednak prawdopodobnie zrobi to również wtedy, kiedy odpiszesz twierdząc, że żaden zachowek się nie należy.

Odpowiedź na wezwanie do zapłaty zachowku, a sprawa sądowa.

Jeśli już zdecydujesz się na sporządzenie odpowiedzi na wezwanie do zapłaty zachowku musisz mieć świadomość, że Twój przeciwnik przedstawi ten dokument w sądzie, w toku sprawy o zachowek.

Zatem ważne, żeby treść tej odpowiedzi nie pokrzyżowała planów Twojej obrony w procesie. W sprawach, które mają skomplikowane stany faktyczne sąd może dokonując oceny poszczególnych dowodów (np. zeznań świadków) brać pod uwagę to, co napisałeś w odpowiedzi do zapłaty zachowku. Jeśli będzie sprzeczne z tym, co Ty albo powołani przez Ciebie świadkowie powiedzą na rozprawie, sąd może po prostu nie dać tym zeznaniom wiary .

Uwaga na uznanie roszczenia o zachowek

Musisz też pamiętać, że formułując odpowiedź na wezwanie do zapłaty zachowku powinieneś uważać na słowa i zwroty, którymi się posługujesz.

Może się zdarzyć, że sąd uzna Twoje pismo jako przyznanie długu mimo, że Twoje intencje były zupełnie inne.

Tak może się stać gdy np. w swojej odpowiedzi napiszesz, że w tej chwili nie masz tak dużej kwoty i chcesz ustalić, czy wierzyciel umożliwi Ci spłatę zachowku na raty. Kiedy dojdzie do sporu sądowego, druga strona będzie podnosić, że gdybyś nie był świadomy tego, że musisz zapłacić zachowek, to nie prosiłbyś, żeby rozłożyć go na raty.

Co ważne, w ten sposób możesz nawet doprowadzić do przerwania biegu przedawnienia roszczenia o zachowek i pozbawić się możliwości bardzo skutecznej obrony. Dlatego uważaj na słowa.

Więcej na ten temat znajdziesz tutaj:

Jeśli zatem nie zgadzasz się z tym, że jesteś zobowiązany do zapłaty zachowku najlepiej stanowczo wyjaśnij, że żądanie zachowku jest bezzasadne co do zasady i co do wysokości, a dzięki temu unikniesz komplikacji w toku sprawy sądowej.

Więcej informacji o tym jak się bronić przed zapłatą zachowku umieściłem w tym wpisie – Jak uniknąć zapłaty zachowku

Wskazane tu sposoby możesz wykorzystać w treści odpowiedzi na wezwanie do zapłaty zachowku.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Czy przebaczenie wyłącza wydziedziczenie?

Pewnie już czytałeś o tym, że przebaczenie wyłącza możliwość wydziedziczenia. Kiedy przebaczenie jest skuteczne i czy w każdym wypadku powoduje, że wydziedziczenie traci moc? O tym opowiem Ci w dzisiejszym wpisie.

Co to jest przebaczenie w rozumieniu kodeksu cywilnego?

Jeśli przygotowałeś się na to, że będą przywoływał skomplikowaną definicję „przebaczenia” to muszę Cię rozczarować. Przebaczenie, o którym mowa oznacza, że spadkodawca po prostu zwyczajnie przebaczył określone zachowania skutkujące wydziedziczeniem i nie chowa już więcej urazy do spadkobiercy czy też uprawnionego do zachowku.

Moja żona bardzo często zwraca mi uwagę na to, że nawet jeśli ktoś przebacza, to nie znaczy, że zapomina. Pewnie w kodeksie cywilnym jest tak samo:) 

Ale żarty na bok, bo poniżej chciałem Ci przedstawić kilka naprawdę istotnych faktów.

Przebaczenie, to zachowanie (akt) o charakterze uczuciowym, dlatego spadkodawca nie musi mieć pełnej zdolności do czynności prawnych, żeby skutecznie przebaczyć (czyli może być np. częściowo ubezwłasnowolniony, albo działać z ograniczoną świadomością ze względu na zażywane leki, czy zaawansowaną chorobę).

Istotne jest to, że przebaczenie musi być dokonane z dostatecznym rozeznaniem. A zatem spadkodawca musi mieć pewną świadomość tego co robi, ale nie musi być ona tak pełna jak np. przy sporządzaniu testamentu.

Przebaczenie nie musi być dokonane w żadnej szczególnej formie. Spadkodawca nie musi np. iść do notariusza, żeby złożyć jakiś „akt o przebaczeniu”.

Wystarczające jest każde zachowanie spadkodawcy, które świadczy o tym, że doszło do przebaczenia. Spadkodawca może wyrazić wolę przebaczenia ustnie, ale można również uznać, że do przebaczenia doszło wówczas, gdy doszło do znacznej poprawy lub nawiązania zerwanych wcześniej relacji rodzinnych.

Jak działa „przebaczenie”?

Pewne jest to, że jeśli spadkodawca przebaczył określone zachowanie, to nie może ono już stanowić podstawy do wydziedziczenia.

Przykład:
Syn nie utrzymywał z rodzicami kontaktów rodzinnych przez 20 lat. Na pogrzebie matki, ojciec i syn padają sobie w ramiona, a ojciec wzruszony oznajmia wszystkim zgromadzonym, że o to odzyskał syna. Od tego dnia relacje pomiędzy nimi zaczynają wyglądać tak, jak w prawidłowo funkcjonującej rodzinie – czyli doszło do przebaczenia. Oznacza to, że od tej chwili ojciec nie będzie mógł wydziedziczyć syna ze względu na to, że nie utrzymywał z nim kontaktów przez 20 lat przed śmiercią jego matki.

A co jeśli do przebaczenia dochodzi już po sporządzeniu testamentu, w którym spadkodawca wydziedziczył swojego bliskiego?

Tutaj zaczyna się problem.

Większość profesorów prawa i naukowców (czyli przedstawiciele tzw. doktryny prawniczej) uważają, że w takim wypadku przebaczenie nie ma żadnego znaczenia prawnego.

Spadkodawca może wykluczyć skutki uprzedniego wydziedziczenia sporządzając kolejny testament, albo odwołując ten, który zawiera wydziedziczenie.

Tymczasem Sąd Najwyższy (co prawda w latach siedemdziesiątych) wyraził zupełnie inne zdanie twierdząc, że przebaczenie dokonane już po wydziedziczeniu usuwa jego skutki.

Jaką decyzję podejmie sąd w Twojej sprawie?

Tego nie wiem.

Wszystko zależy od przedstawionej argumentacji, zeznań świadków, okoliczności danego przypadku.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Czy można wydziedziczyć małoletnie dziecko?

Nie ma przepisu, który zakazywałby wydziedziczenia w testamencie małoletnich dzieci czy wnuków (lub dalszych wstępnych).

W zasadzie nie udało mi się odnaleźć ani w literaturze prawa spadkowego, ani w dotychczasowym dorobku orzecznictwa wielu wskazówek na ten temat.

Dlatego moje poniższe uwagi możesz potraktować jedynie jako moje zdanie. Jest ono – tak mi się zdaje – rozsądne i być może powołując się na wskazaną przeze mnie argumentację uda Ci się przekonać sąd do swojej racji.

Przyczyny wydziedziczenia małoletnich dzieci lub wnuków

Musisz przede wszystkim pamiętać o tym, że wydziedziczenie małoletniego bądź jakiegokolwiek innego spadkobiercy będzie skuteczne tylko wówczas, gdy będzie uzasadnione odpowiednimi przyczynami. (Pozostałe warunki formalne wydziedziczenia omówiłem we wpisie: Wydziedziczenie)

Wydziedziczony musi:
1) wbrew woli spadkodawcy postępować uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
2) dopuścić się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
3) uporczywie nie dopełniać względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Popełnienie przestępstwa przez małoletniego jako podstawa wydziedziczenia

Najłatwiej jest mi zacząć od drugiego z wymienionych powodów. Przestępstwa może dopuścić się osoba, która ma co najmniej 17 lat. Wszelkie zachowania osoby, która nie osiągnęła tego wieku – nawet spełniające znamiona czynu zabronionego – nie będą kwalifikowane jako przestępstwo. Zatem wydziedziczenie małoletniego dziecka, które nie ma 17 lat jest na tej podstawie niemożliwe.

Tej interpretacji nie można zastosować wprost do rażącej obrazy czci, ale o tym napiszę w dalszej części.

Inne powody wydziedziczenia małoletnich dzieci czy wnuków

Jeśli chodzi o warunki wskazane w pkt. 1 i 3 powyżej, to w mojej ocenie taki zarzut można postawić osobie, która skończyła 13 lat. Począwszy od tej granicy wiekowej małoletni ponosi zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego odpowiedzialność z tytułu czynów niedozwolonych, a zatem od ukończenia tego wieku można mówić o tym, że może on ponosić winę za określone zachowania.

Można zatem – wg mnie – sobie wyobrazić sytuację, w której dochodzi do wydziedziczenia małoletniego dziecka czy wnuka, z tego względu, że w wieku 13 rzuca on szkołę i wstępuje do gangu lub innej organizacji kryminalnej gdzie dodatkowo znacznie nadużywa alkoholu lub spożywa narkotyki (zatem postępuje uporczywie wbrew zasadom współżycia społecznego).

Jeśli chodzi o przesłankę uporczywego nie dopełniania obowiązków rodzinnych względem spadkodawcy, to oprócz wymogu odpowiedniego wieku, należy poczynić jeszcze pewne zastrzeżenia umożliwiające wydziedziczenie małoletniego dziecka.

Moim zdaniem po pierwsze wydziedziczony musi mieć możliwość spełniać ten obowiązek – czyli np. mieszkać w sąsiedztwie w lub w bliskiej odległości od spadkodawcy.

Po drugie spadkodawca musi zabiegać o kontakt z małoletnim. Ciężko bowiem uznać, że to małoletni ma obowiązek naprawiać relacje zerwane przez dorosłych. Dopiero jeśli zachowanie małoletniego – w kontekście zachowania spadkodawcy starającego się ustalić odpowiednie relacje – jest obiektywnie naganne, możne być przyczyną wydziedziczenia.

Rażąca obraza czci

Wracając do przesłanki rażącej obrazy czci, za granicę wieku dopuszczającą wydziedziczenia na tej podstawie uznałbym jednak 17 lat.

Nie bez powodu zastrzeżono, że nie chodzi o zwykłą obrazę czci, lecz o rażący jej przypadek. W mojej ocenie dopiero odpowiednio wysoki stopień świadomości małoletniego może spełniać ten właśnie warunek.

Podsumowanie

Wniosku z moich przemyśleń w tym zakresie są zgodne z uzasadnieniami wyroków sądów, z którymi się dotychczas spotkałem. Dla przykładu w jednym z wyroków sąd w ogóle nie rozważał możliwości wydziedziczenia jedenastolatka i z góry – bez żadnych wyjaśnień – uznał je za niedopuszczalne.

Jeśli masz inne zdanie, albo spotkałeś się z inną interpretacją napisz o tym w komentarzu. Chętnie podyskutuję, a także poszerzę swoją wiedzę.

pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

kancelaria-prawa-spadkowego1

Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie spadkowej?
Podaj numer telefonu – oddzwonię

Wyślij numer

Top