Przyjęcie i odrzucenie spadku

Jestem adwokatem, wspólnikiem zarządzającym w Kancelarii Klisz i Wspólnicy oraz liderem zespołu prawników specjalizujących się w sprawach spadkowych. Do tej pory razem z moim zespołem pomogłem setkom osób w sprawach spadkowych. Wspierałem je przy dopełnianiu formalności związanych z nabyciem spadku. Pomagałem uzyskać prawa do należnego im majątku spadkowego zarówno na salach sądowych jak i przy stole negocjacyjnym.

Biuro we Wrocławiu
ul. Joachima Lelewela 23/7
tel. 697 945 000

Biuro w Katowicach
ul. Sobieskiego 27/30
tel. 717 405 000

Biuro w Poznaniu
ul. Bóżnicza 1/14
tel. 669 452 900

Biuro w Gdańsku
ul. Kartuska 31c/1
tel. 669 221 900

Biuro w Warszawie
ul. Zamieniecka 62/64
tel. 695 560 425

strona www: Kancelaria Klisz i Wspólnicy

Myślisz o planowaniu spadkowym?

Obejrzyj moje mini szkolenie na YOUTUBE!

adwokat prawo spadkowe

Najnowsze wpisy
Zapraszam na moje pozostałe blogi

Przyjęcie i odrzucenie spadku – czyli co się dzieje z majątkiem po śmierci spadkodawcy

Z chwilą śmierci spadkodawcy cały jego majątek traci swojego dotychczasowego właściciela. To, co dalej będzie się z nim działo zależy od zachowania spadkobierców. Jeżeli nie masz pewności, czy należysz do ich grona zapoznaj się z tym tekstem: Dziedziczenie ustawowe.

Sam fakt, że jesteś spadkobiercą ustawowym (powołanym do spadku z mocy ustawy), nie oznacza, że z chwilą śmierci spadkodawcy ostateczne nabyłeś już wszystkie prawa do spadku. To samo dotyczy sytuacji, kiedy spadkodawca powołał Cię do dziedziczenia w testamencie. Żeby ostatecznie uzyskać prawa do spadku (lub też definitywnie się ich pozbyć) musisz działać.

Spokojnie, decyzję musisz podjąć w ciągu sześciu miesięcy, więc masz wystarczającą ilość czasu, żeby dobrze się zastanowić i poznać wszystkie możliwe opcje.

Jak się pewnie domyślasz Twój główny wybór będzie sprowadzał się do tego, czy chcesz przyjąć spadek i zostać pełnoprawnym spadkobiercą (na dobre i na złe) bądź spadek odrzucić i zostawić „cały ten bałagan” komuś innemu. Nie ma sytuacji pośredniej. Tak samo, jak nie można być „trochę w ciąży”, również nie można spadku „trochę przyjąć, a trochę odrzucić” (np. przyjąć w zakresie mieszkania spadkodawcy, a odrzucić w części dotyczącej długów).

Co prawda w przypadku bardzo skomplikowanych testamentów, można trochę pokombinować, ale takie decyzje powinieneś podejmować już w ścisłym kontakcie ze swoim prawnikiem, bo robiąc to na podstawie informacji pochodzących z Internetu możesz sobie bardziej zaszkodzić, niż pomóc.  

Wracając do podstawowej decyzji, a zatem czy spadek przyjąć czy odrzucić, w pierwszej kolejności wyjaśnię Ci jakie są konsekwencje każdej z nich, a następnie jakie działania podjąć, żeby zrobić to szybko, prawidłowo i bezpiecznie.

Przyjęcie spadku (wprost)

Przyjmując spadek stajesz się pełnoprawnym spadkobiercą. Oznacza to, że majątek zmarłego zostaje zmieszany z Twoim majątkiem. Wszystkie należące do niego przedmioty, nieruchomości, samochody, pieniądze stają się Twoją własnością (lub współwłasnością o ile spadkobierców jest więcej). Oznacza to jednocześnie, że stajesz się za to wszystko odpowiedzialny. Musisz utrzymywać ten majątek, opłacać podatki, rachunki i inne opłaty. Nie mówię tu o podatku od spadku, tylko np. podatek od nieruchomości, opłaty na rzecz wspólnoty mieszkaniowej (popularnie zwane „czynszem”), czy ubezpieczenie OC samochodu itd.

Wymieszanie Twojego majątku z majątkiem spadkobiercy oznacza także to, że wszystkie jego długi obciążają cały Twój majątek. Powtórzę jeszcze raz: Cały TWÓJ majątek.

Nie jest tak, że wierzyciele spadkodawcy będą zaspokajać się tylko z majątku spadkowego. Mają do swojej swobodnej dyspozycji wszystko, co Ty jako spadkobierca posiadasz.

Czyli, ktoś kto pożyczył spadkodawcy pieniądze może teraz zaspokoić się z Twojego wynagrodzenia za pracę. Może też złożyć wniosek do komornika o zajęcie i sprzedaż egzekucyjną Twojego domu czy mieszkania, którym mieszkasz. Jeśli długi spadkowe są wyższe, niż cały Twój majątek, przyjęcie spadku wprost spowoduje, że staniesz się bankrutem.

To jeszcze nie koniec złych wiadomości.

Po pierwsze, do czasu działu spadku odpowiedzialność wszystkich spadkobierców jest solidarna. Czyli wierzyciel może zwrócić się do tego ze spadkobierców, do którego jest mu wygodniej. Zatem jeśli np. Twój brat sam ma długi i nie ma żadnego majątku, to Ty będziesz musiał zaspokoić cały dług spadkowy, a potem prosić brata, żeby oddał Ci przypadającą na niego cześć.

Po drugie nawet przyjęcie spadku z tzw. dobrodziejstwem inwentarza wcale nie chroni Twojego majątku w takim stopniu, jakbyś tego oczekiwał i nie jest całkiem pozbawione ryzyka. Pewnie tak jak wielu z moich Klientów, Ty też kiedyś już spotkałeś się z pojęciem przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Pewnie tak samo, jak Oni jesteś przekonany, że przyjmując w ten sposób spadek zupełnie nic Ci nie grozi. To nie jest zupełnie tak.

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza

Twoją drugą opcją jest przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Co to dokładnie znaczy? Zacznijmy od podobieństw.

  1. Po przyjęciu spadku w ten sposób również – tak samo jakbyś go przyjął wprost – Twój majątek miesza się z majątkiem spadkodawcy.
  2. Tak samo jak w przypadku przyjęcia spadku wprost wierzyciel spadkodawcy może zaspokoić się z Twojego wynagrodzenia za pracę, z Twojego domu lub mieszkania, w którym mieszkasz wraz z rodziną. Co więcej, Twoja odpowiedzialność jest solidarna z innymi spadkobiercami, więc ich niewypłacalność staje się Twoim problemem, a nie wierzycieli.

Różnica polega na tym, że (przynajmniej w teorii) nie możesz stracić więcej, niż zyskałeś przyjmując spadek. Oznacza to, że Twoja odpowiedzialność za długi spadkowe jest ograniczona stanem czynnym spadku, czyli jego wartością. Zapoznaj się z tym bardzo prostym przykładem:

Spadkodawca posiadał nieruchomość o wartości 150 000 PLN, natomiast miał też długi z tytułu tzw. „chwilówek” (pożyczek pieniężnych) na kwotę 200 000 PLN. Przyjmując taki spadek z dobrodziejstwem inwentarza nie możesz być stratny, zatem musisz zwrócić tylko 150 000 PLN tych pożyczek spadkodawcy.

Dzięki temu przyjmując spadek wyjdziesz na przysłowiowe „zero”. Przynajmniej w teorii, bo koszty które po drodze poniesiesz na szybkie załatwienie formalności spadkowych (poświadczenia dziedziczenia lub postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, sporządzenia inwentarza), a także szybkie zorganizowanie środków na spłatę zadłużenia z pewnością przekroczą wartość mieszkania. Pamiętaj też, że odsetki rosnące od długów spadkowych po nabyciu spadku, to odsetki od Twojego długu i przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza Cię przed nimi nie uchroni.  

Odrzucenie spadku

Jeżeli nie chcesz poświęcać czasu i energii na uporządkowanie spraw spadkowych po swoim spadkodawcy, możesz spadek odrzucić. To bardzo radykalne rozwiązanie, ale są przypadki, w których to jedyne rozsądne wyjście.

Pamiętaj, że odrzucając spadek nie jesteś traktowany jako spadkobierca. Nie masz żadnych praw do majątku spadkowego po zmarłym. Nie możesz nawet zatrzymać bez zgody spadkobierców pamiątek czy rzeczy mających wartość jedynie sentymentalną, a należących do spadkodawcy.

Pamiętaj także, że możliwość pozbycia się problemów w drodze odrzucenia spadku jest w wielu przypadkach luksusem, na który mogą sobie pozwolić osoby, które nie posiadają własnych dzieci.

To dlatego, że po odrzuceniu spadku przez Ciebie, w kolejce do dziedziczenia ustawowego zajmują one Twoje miejsce. Jeśli są one pełnoletnie, to wystarczy, że też odrzucą spadek, natomiast prawdziwym wyzwaniem jest sytuacja odwrotna. Musisz wiedzieć, że podjęcie decyzji w ważnych sprawach majątkowych małoletnich dzieci jest uzależnione od zgody sądu opiekuńczego. Nawet jeśli będziesz chciał odrzucić zadłużony spadek, to musisz do tego przekonać sąd, który może Ci na to pozwolić, albo i nie, w zależności od tego, jak dobrze poprowadzisz sprawę przed tym sądem.

Pamiętaj też, że ta sama zasada dotyczy także dzieci Twoich dzieci.

Więcej na ten temat przeczytasz tutaj: Odrzucenie spadku przez małoletniego.

Czy jest jakaś alternatywa do przedwczesnego odrzucenia spadku?

Spotykam się z przypadkami, w których rodzina nie wie co wchodzi w skład majątku spadkowego i ciężko jest podjęć decyzję czy spadek przyjąć, czy odrzucić.

Ważną informacją dla takich osób jest to, że w pewnych okolicznościach można zmienić raz podjętą decyzję. Będzie tak w szczególności, kiedy np. w trakcie sporządzania spisu inwentarza okaże się, że w majątku spadkowym było znacznie więcej długów, niż te, o których wiedziałeś.

Oczywiście wymaga to przeprowadzenia dosyć trudnej sprawy sądowej i przekonania sędziego. Nie ma też gwarancji, że sąd Ci zezwoli na zmianę zdania, dlatego nie zalecam Ci podejmowanie takiej decyzji bez konsultacji z Twoim prawnikiem.

Jak odrzucić lub przyjąć spadek?

Ostateczne przyjęcie spadku następuje bądź poprzez złożenie oświadczenia o przyjęciu spadku bądź na skutek upływu określonego czasu od chwili powzięcia przez potencjalnego spadkobiercę wiedzy o tym, że może mieć prawa do spadku.

Jeśli spadkobierca nie chce przyjąć spadku, powinien złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku.

Oświadczenia o przyjęciu czy odrzucenia spadku można złożyć przed notariuszem lub przed sądem.

Przyjęcie i odrzucenie spadku przed notariuszem

Złożenie takich oświadczeń przed notariuszem jest o tyle wygodne, że całą procedurę można z powodzeniem przeprowadzić w ciągu jednego dnia. Takie rozwiązanie sprawdza się przed wszystkim w przypadku, gdy spadkobierca nie mieszka na stałe w Polsce i jest w kraju tylko przez bardzo krótki czas.

Przyjęcie i odrzucenie spadku przed sądem

Złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku przed sądem wiąże się z koniecznością prowadzenia dłuższej procedury. Najczęściej jednak takie oświadczenie składa się w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.

Termin na odrzucenie i przyjęcie spadku

Warto pamiętać, że spadkobierca ma tylko 6 miesięcy na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Termin ten liczy się od chwili, w której spadkobierca dowiedział się o tym, że został powołany do spadku (z ustawy lub z testamentu).

Jeśli w powyżej wskazanym terminie spadkobierca nie złoży żadnego oświadczenia uważa się, że spadek został przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.

Dlatego jeśli zamierzamy odrzucić spadek, lepiej zrobić to u notariusza, a nie czekać aż sąd wyznaczy rozprawę, na której będziemy mogli takie oświadczenie złożyć. Może bowiem okazać się, że rozprawa zostanie wyznaczona po upływie 6 miesięcznego terminu, co może uniemożliwić odrzucenie spadku.

Przeczytaj także: Odrzucenie spadku po terminie

A co dzieje się ze spadkiem od chwili otwarcia spadku do złożenia oświadczenia o jego przyjęciu?

Z chwilą otwarcia spadku (tak określa się moment śmierci spadkodawcy) nabywamy spadek warunkowo. Od chwili, kiedy spadkobierca dowiedział się, że należy do grona osób powołanych do spadku ma określony czas na to, żeby podjąć decyzję czy chce nabyć ostateczne prawa do spadku.

Temat interesujący? Przeczytaj także: Odpowiedzialność spadkobierców za długi spadkowe

dobry adwokat wrocław

pozdrawiam, adwokat Iwo Klisz
Mam na dzieję, że mój artykuł wyjaśnił Ci kilka rzeczy. Jeśli tak, to kliknij „Lubię to” lub polub stronę naszej Kancelarii na facebooku (Facebook adwokat Wrocław).


Jeśli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel. 695 560 425 email: i.klisz@adwokat-wroclaw.biz.pl

Kancelaria Prawa Spadkowego

Wrocław - Poznań - Gdańsk - Katowice

Prawo spadkowe na You Tube!

Zapraszam Cię na kanał prowadzony przez moją małżonkę radcę prawnego Annę Klisz