Kto ponosi koszty działu spadku?

Ile kosztuje „wejście” do sądu w 2026 roku?

Kiedy przychodzi do mnie Klient z Wrocławia (lub innej części Polski, bo obsługujemy sprawy w całym kraju) i pyta o koszty, zawsze zaczynamy od rozróżnienia dwóch scenariuszy. To one determinują, jak głęboko trzeba sięgnąć do kieszeni na samym początku.

Musisz wiedzieć, że wniosek o dział spadku podlega stałej opłacie sądowej. Nie zależy ona od wartości majątku (chyba że łączymy to ze zniesieniem współwłasności, ale o tym za chwilę). W 2026 roku stawki te wyglądają następująco:

• 500 zł – płacisz, jeśli Ty i pozostali spadkobiercy jesteście zgodni. Macie przygotowany plan podziału, nikt się nie kłóci, a sąd ma tylko „przyklepać” Waszą ugodę.
• 1000 zł – to cena braku zgody. Jeśli we wniosku nie ma zgodnego projektu podziału (co zdarza się w 90% spraw, które do mnie trafiają), opłata jest wyższa.

Kto to płaci? Fizycznie przelew robi ten, kto składa pismo w biurze podawczym (Wnioskodawca). Czy te pieniądze przepadają? Niekoniecznie. W końcowym orzeczeniu zazwyczaj sąd dzieli tę opłatę na wszystkich uczestników proporcjonalnie do ich udziałów w spadku. Ale uwaga – to dzieje się dopiero na koniec sprawy, która może trwać lata.

Biegły rzeczoznawca – prawdziwy „pożeracz” pieniędzy

To jest moment, w którym sprawy o podział majątku stają się naprawdę kosztowne. Wyobraź sobie sytuację: w skład spadku wchodzi dom pod Wrocławiem. Ty twierdzisz, że jest wart 800 tys. zł, a Twoja siostra (która ma Cię spłacić), że tylko 500 tys. zł. Różnica jest kolosalna.

Sąd nie zna się na cenach nieruchomości. Sąd zna się na prawie. Dlatego w takiej sytuacji powoła biegłego rzeczoznawcę majątkowego. I teraz najważniejsze pytanie: kto za niego płaci?

Zasadniczo koszty opinii biegłego ponosi ta strona, która wnosiła o dowód (czyli chciała wyceny), albo sąd rozdziela ten koszt na wszystkich spadkobierców, bo ustalenie wartości leży w interesie każdego z Was. W końcu bez wyceny nie da się ustalić wysokości spłat.

Czy opłaca się brać adwokata? (Matematyka, nie reklama)

Wiem, co myślisz. „Jestem na stronie kancelarii, więc pewnie będą mnie namawiać na swoje usługi”. Podejdźmy do tego jednak czysto matematycznie.

W sprawach o dział spadku obowiązują stawki minimalne za czynności adwokackie, które zależą od wartości Twojego udziału w spadku. Ale to nie wynagrodzenie prawnika jest kluczowe, a to, co prawnik może dla Ciebie „ugrać” lub „obronić”.

Jeśli spłata rodzeństwa ma wynieść 200 tysięcy złotych, a druga strona próbuje zaniżyć wartość nieruchomości, przez co dostałbyś tylko 150 tysięcy, to strata 50 tysięcy złotych jest realnym bólem. Dobry pełnomocnik:

• Zakwestionuje niekorzystną opinię biegłego (to sztuka sama w sobie).
• Zadba o rozliczenie nakładów (remontów, które robiłeś w domu rodziców).
• Dopilnuje, aby sąd nie pominął żadnego składnika majątku.

Zasada Art. 520 KPC – czyli kto płaci za spór?

W procesach cywilnych (np. o zapłatę faktury) zasada jest prosta: przegrany płaci wszystko. W sprawach spadkowych (postępowanie nieprocesowe) jest inaczej. Zgodnie z art. 520 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

Co to oznacza w praktyce?

• Ty płacisz swojemu adwokatowi, brat płaci swojemu.
• Ty płacisz za dojazd do sądu, brat płaci za swój.

ALE (i to jest wielkie „ale”):

Jeżeli interesy uczestników są sprzeczne, sąd może odstąpić od tej zasady. Przykład? Jeśli brat uparcie twierdzi, że cała ojcowizna należy się jemu przez zasiedzenie (i przegra tę kwestię), sąd może nakazać mu zwrot kosztów poniesionych przez Ciebie na obalenie tego twierdzenia. To jest tak zwana rozdzielność kosztów przy sprzeczności interesów.

Sąd czy Notariusz – co wyjdzie taniej?

Często pytacie mnie: „Mecenasie, a może lepiej zrobić dział spadku u notariusza?”. To zależy od tego, jak bardzo cenicie swój czas i pieniądze.

W 2026 roku, przy rosnących cenach nieruchomości, taksa notarialna bywa bolesna, ale pozwala zamknąć temat w jeden dzień. Sąd to maraton, który finansowo opłaca się przy mniejszych majątkach lub… gdy po prostu nie możecie na siebie patrzeć.

Ukryte koszty, o których nikt nie mówi

Analizując budżet na sprawę, musisz pamiętać o „drobnych”, które po zsumowaniu dają konkretną kwotę:

• Koszty mediacji: Sąd niemal zawsze wyśle Was na mediację. Mediator bierze wynagrodzenie (często ok. 1% wartości przedmiotu sporu, ale są limity ustawowe). Zazwyczaj płacicie po połowie.
• Koszty ściągania dokumentów: Zaświadczenia z banków o stanie konta zmarłego, wypisy z ksiąg wieczystych – to wszystko kosztuje.
• Apelacja: Jeśli wyrok I instancji Cię nie zadowoli, opłata od apelacji w sprawach majątkowych to znów spory wydatek (zazwyczaj 1000 zł, ale zależy od konstrukcji zaskarżenia).

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o koszty działu spadku