Spis inwentarza (wykaz) – wskazówki i porady adwokata

Wykaz inwentarza vs Spis inwentarza – co wybrać?

To jest pytanie, które słyszę w kancelarii niemal codziennie. Klienci używają tych pojęć zamiennie, a w rzeczywistości to dwie zupełnie inne procedury, choć cel mają ten sam: limitację odpowiedzialności za długi.

Wyobraź sobie, że dziedziczysz mieszkanie warte 500 tys. zł, ale obawiasz się, że w spadku są też kredyty. Jeśli przyjmiesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza (co w 2026 roku jest standardem), odpowiadasz za długi tylko do wartości tego mieszkania. Ale skąd wierzyciel ma wiedzieć, ile to mieszkanie jest warte? Właśnie stąd – z wykazu lub spisu.

Jak samodzielnie przygotować wykaz inwentarza?

Wielu Klientów decyduje się na tę opcję, by zaoszczędzić. Jeśli masa spadkowa jest prosta (np. jedno mieszkanie i konto w banku), jest to rozsądne rozwiązanie. Pamiętaj jednak, że przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza wymaga od Ciebie aktywności.

Procedura wygląda następująco:

1. Pobierz wzór: Jest to urzędowy formularz dostępny na stronach Ministerstwa Sprawiedliwości (często aktualizowany, upewnij się, że masz wersję na rok 2026).
2. Wypisz aktywa: Nieruchomości, samochody, biżuterię, środki na kontach. Musisz podać ich wartość rynkową według stanu z chwili otwarcia spadku (śmierci), ale według cen z chwili robienia wykazu.
3. Wypisz pasywa: Kredyty, pożyczki, nieopłacone rachunki.
4. Złóż dokument: Możesz to zrobić przed sądem spadku (Sąd Rejonowy właściwy dla ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego) lub u notariusza (wtedy notariusz przesyła go do sądu).

Kiedy zlecić spis inwentarza komornikowi?

Są sytuacje, w których oszczędzanie na komorniku to proszenie się o kłopoty. Jako adwokat zalecam tę drogę, gdy sytuacja jest niejasna. Zlecenie spisu inwentarza komornikowi jest jak kupienie polisy ubezpieczeniowej.

Kiedy to robić?

• Konflikt w rodzinie: Jeden ze spadkobierców wynosi rzeczy z mieszkania? Komornik „zamrozi” stan faktyczny.
• Nieznany majątek: Wiesz, że ojciec miał firmę, ale nie masz pojęcia, gdzie są maszyny i czy są leasingowane? Komornik ma narzędzia, by to ustalić.
• Wierzyciele pukają do drzwi: Jeśli banki już wysyłają wezwania, dokument sporządzony przez funkcjonariusza publicznego (komornika) jest trudniejszy do podważenia w sądzie niż Twoja prywatna kartka papieru.

Musisz też wiedzieć, że jeśli w grę wchodzą długi spadkowe o dużej wartości, wierzyciel sam może zawnioskować o spis inwentarza. Wtedy kosztami obciążany jest ostatecznie spadkobierca (z masy spadkowej).

Ile to kosztuje w 2026 roku?

Koszty procedur prawnych rzadko spadają. W przypadku wykazu inwentarza, jeśli składasz go w sądzie, opłata jest stała i niska. Jeśli robisz to u notariusza – dolicz taksę notarialną (zależną od czasu pracy notariusza, bo protokołowanie może potrwać).

W przypadku komorniczego spisu inwentarza koszty składają się z:

• Opłaty stałej: Wynosi ona 10% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego za każdą rozpoczętą godzinę czynności komornika.
• Wydatków gotówkowych: Dojazdy, korespondencja, a w skrajnych przypadkach – koszty biegłego rzeczoznawcy, jeśli wycena antyków czy nieruchomości będzie sporna.

Co się stanie, jeśli nie zrobię ani spisu, ani wykazu?

W polskim prawie (stan na 2026 r.) dziedziczenie z dobrodziejstwem inwentarza następuje „z automatu” (jeśli nie odrzucisz spadku w terminie 6 miesięcy). Ale uwaga – sam „automat” nie załatwia sprawy technicznej.

Bez spisu lub wykazu, wierzyciel nie wie, do jakiej kwoty odpowiadasz. Może Cię pozwać, uzyskać wyrok i skierować sprawę do komornika. Wtedy to Ty w toku egzekucji będziesz musiał gorączkowo udowadniać, że spadek był „pusty” lub o niskiej wartości. To generuje ogromny stres i koszty prawne.

Często pytacie też o zerowy spis inwentarza. Jeśli zmarły nie miał nic (np. był bezdomny), a miał długi – również warto złożyć wykaz z wartością „0 zł”. To formalnie zamyka drogę wierzycielom do Twojego majątku osobistego.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania