adwokat Iwo Klisz

Jestem adwokatem, wspólnikiem zarządzającym w Kancelarii Klisz i Wspólnicy oraz liderem zespołu prawników specjalizujących się w sprawach spadkowych. Do tej pory razem z moim zespołem pomogłem setkom osób w sprawach spadkowych. Wspierałem je przy dopełnianiu formalności związanych z nabyciem spadku. Pomagałem uzyskać prawa do należnego im majątku spadkowego zarówno na salach sądowych jak i przy stole negocjacyjnym.

Biuro we Wrocławiu
ul. Joachima Lelewela 23/7
tel. 697 945 000

Biuro w Katowicach
ul. Sobieskiego 27/30
tel. 717 405 000

Biuro w Poznaniu
ul. Bóżnicza 1/14
tel. 669 452 900

Biuro w Gdańsku
ul. Kartuska 31c/1
tel. 669 221 900

Biuro w Warszawie
ul. Zamieniecka 62/64
tel. 695 560 425

Biuro w Krakowie
(w przygotowaniu)
tel. 695 560 425

Biuro w Bydgoszczy
(w przygotowaniu)
tel. 695 560 425

strona www: Kancelaria Klisz i Wspólnicy

Myślisz o planowaniu spadkowym?

Obejrzyj moje mini szkolenie na YOUTUBE!

spadek, stwierdzenie nabycia spadku, zachowek, dział spadku

Najnowsze wpisy

Zrzeczenie się zachowku

Zrzeczenie się prawa do zachowku

Prawo do zachowku – kto może zrzec się zachowku?

Zachowek jest instytucją prawa spadkowego. Przysługuje on uprawnionemu nawet w przypadku, gdy spadkodawca sporządzi testament negatywny. Na jego mocy bowiem następuje jedynie odebranie prawa do przysługującego dziedziczącemu udziału spadkowego.

Prawo do zachowku traci się tylko i wyłącznie w dwóch przypadkach: wydziedziczenia przez testatora lub zrzeczenia się prawa do zachowku przez spadkobiercę.

Co to jest umowa o zrzeczenie się zachowku? Na wszystkie te pytania odpowiem Ci w niniejszym artykule.

Co to jest zachowek?

Zachowek, zwany też legitymą, ma na celu ochronę najbliższych krewnych spadkodawcy, przed dokonywaniem przez niego takich rozporządzeń swoim majątkiem, w tym poczynionych za życia darowizn, które byłyby sprzeczne z ich interesami.

Nie ma sensu, abym podnosił ponownie tezy znajdujące się w artykule …., w którym szczegółowo opisałem instytucję zachowku – zapraszam do jego przeczytania.

Czy można zrzec się prawa do zachowku?

Prze wiele lat teoretycy zajmujący się doktryną prawa toczyli spory o możliwość zawarcia umowy o zrzeczenie się prawa do legitymy.

Wszystkie te kontrowersje przeciął Sąd Najwyższy wydając uchwałę dnia 17 marca 2017 r (sygn. akt. III CZP 110/16), w której zdecydowanie opowiedział się za dopuszczalnością takiego rozwiązania na gruncie polskiego prawa.

Z uwagi na doniosłość tego orzeczenia, warto zacytować w skrócie jej najważniejsze tezy. Sąd Najwyższy stwierdził, że „Wyłączenie dopuszczalności umowy o prawo do zachowku naruszałoby zasadę swobody testowania. Umowa o rezygnację się prawa do zachowku zwiększa swobodę testowania przyszłego spadkodawcy o wartość zachowku, a jednocześnie zmniejsza obciążenie spadku długiem o pokrycie roszczeń o zachowek. Umowy takie są przy tym instrumentem pozwalającym zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować spory co do sukcesji powstające w praktyce po śmierci spadkodawcy”.

Kiedy można zrezygnować z prawa do zachowku?

Zrzeczenie się prawa do legitymy możliwe jest w dwojaki sposób:

  • przed śmiercią spadkobiercy,

lub

  • po jego zgonie.

Zrzeczenie się prawa do legitymy przed śmiercią spadkodawcy

Kontrowersje

Na wstępie muszę zaznaczyć, iż wielu teoretyków i praktyków prawa spadkowego, pomimo cytowanej powyżej uchwały Sądu Najwyższego, w dalszym ciągu kwestionuje możliwość nawiązania umowy o rezygnacji z zachowku, jeszcze za życia dawcy schedy. Powołują się oni na przepis art. 1047 k.c, zgodnie z którym – umowa o spadek po osobie żyjącej jest nieważna.

Tak czy inaczej, zwolennicy takiej możliwości wskazują, że do zrzeczenia się prawa do zachowku za życia spadkodawcy może dojść na podstawie odpowiedniej umowy. Do jej uregulowań stosuje się odpowiednia przepisy o zrzeczeniu się sukcesji zawarte w Kodeksie cywilnym. Na ich podstawie może być nawiązana umowa o zrzeczenie się dziedziczenia, której kształt powinien być wzorem dla kontraktów o rezygnację z zachowku.

Przedmiot umowy

Umowa zrzeczenia się zachowku to transakcja na wypadek śmierci, zwierana pomiędzy dawcą schedy a osobą która zrzeka się tego uprawnienia. Może to być oczywiście tylko ktoś, kto należy do kręgu osób mających prawo do legitymy. Dotyczy to więc tych, którym zachowek by się należał, gdyby nie zostali powołani do spadkobrania w testamencie. To oczywiście najbliższy krąg rodzinny dawcy schedy w postaci zstępnych, małżonka bądź rodziców.
Musisz wiedzieć, że przedmiotowy kontrakt może dotyczyć zarówno całości zachowku, jak i jedynie jego części, na przykład odnosić się tylko do wysokości pewnej kwoty.
Powinieneś zdawać sobie sprawę, ze rezygnacja z legitymy obejmuje tylko i wyłącznie spadek nieotwarty, a więc przyszły. Dotyczy ona majątku, który istnieje w chwili jego otwarcia, czyli śmierci spadkodawcy, nie zaś tego, który egzystuje w chwili jej podpisania.

Forma umowy

Umowa o rezygnacji z prawa do legitymy musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego. Sporządzić więc ją może jedynie notariusz. W razie niedotrzymania tego warunku będzie ona nieważna z mocy samego prawa. Oznacza to, że nie wywoła żadnych skutków prawnych.
Musisz pamiętać, ze nie ma możliwości nawiązania takiego kontraktu pomiędzy osobą, która dokonuje zrzeczenia się prawa do legitymy a przyszłym spadkobiercą.

Skutki umowy

Podstawowym skutkiem kontraktu o rezygnację z prawa do legitymy jest rozciągnięcie jej rezultatów na potomków (dzieci) osoby, która dokonała takiego zrzeczenia się. Dotyczy to zarówno tych, którzy żyli w czasie jej podpisania, jak i tych, którzy się narodzili po jej nawiązaniu. Strony kontraktu mogą jednak zdecydować inaczej.
Poprzez zrzeczenie się legitymy osoba, która tego dokonała oraz jej potomni tracą całkowicie prawo do zachowku. Jednakże, pomimo takiego skutku, osoba zrzekająca się nadal zachowuje prawo do dziedziczenia ustawowego oraz z testamentu, w przypadku, gdy zostanie w nim powołana. Może ona także otrzymać zapis zwykły lub windykacyjny.

Rozwiązanie kontraktu

Do rozwiązania umowy o rezygnację z legitymy niezbędna jest jednoczesna zgoda obu jej stron. Jeżeli bowiem do tego nie dojdzie, skuteczne jej rozwiązanie nie będzie możliwe. Oświadczenie tylko jednej ze stron o jej rozwiązaniu, będzie z punktu widzenia prawnego całkowicie nieważne. Oznacza to de facto zakaz w tym przedmiocie.
Samo rozwiązanie takiego kontraktu może nastąpić tylko i wyłącznie w formie aktu notarialnego. W przeciwnym razie czynność taka będzie całkowicie nieważna.
Skuteczne rozwiązanie kontraktu powoduje, ze osoba, która na jej podstawie zrezygnowała z zachowku oraz jej zstępni odzyskują to uprawnienie.

Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia

Pomiędzy spadkodawcą a spadkobiercą może zostać także podpisany kontrakt o zrzeczenie się prawa do sukcesji w ogóle. Na jej mocy zrzekający się oraz jego potomkowie, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku. Oznacza to, że nie będą oni mogli dziedziczyć w jakikolwiek sposób, ani też ubiegać się w w przyszłości o zachowek.

Kontrakt tego rodzaju zawierany jest również w formie notarialnej, zaś jego generalna konstrukcja prawna jest taka sama, jak w przypadku porozumienia stron dotyczącego tylko legitymy.

Zrzeczenie się prawa do legitymy po śmierci spadkodawcy

Zrzeczenie się prawa do legitymy po śmierci dawcy spadku możliwe jest poprzez:
  • zawarcie umowy o zwolnienie długu,
  • podpisanie ugody przewidującej zrzeczenie się prawa do legitymy.

Zwolnienie z długu

Prawo do legitymy powstaje z chwilą śmierci dawcy spadku.
Rezygnacja z niej jest dopuszczalna w postaci zawarcia pomiędzy nim, a osobą obciążoną z tego tytułu do jej wypłacenia, umowy o zwolnienie z długu.
Ma do niej zastosowanie przepis Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym – zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.
Jej nawiązanie wymaga współdziałania obu stron. Jakiekolwiek jednostronne oświadczenia w tym przedmiocie będą całkowicie nieważne.
Musisz wiedzieć, że do dokonania zwolnienia z długu nie jest przewidziana żadna forma szczególna. Jednak dla celów dowodowych oraz zabezpieczenia pewności obrotu prawnego, powinna ono przybrać formę pisemną.

Ugoda

Polskie prawo dopuszcza także możliwość zawarcia pomiędzy stronami ugody o zachowek. Możne do niej dojść pomiędzy uprawnionym do legitymy a osobą zobowiązaną do zapłaty z jej tytułu. Na ogół będzie to spadkobierca. Czasami jednak ciężar taki obciąża również zapisobiorcę windykacyjnego lub osoby, na rzecz których została uczyniona przez dawcę spadku darowizna.

W ramach takiej ugody uprawniony oświadcza, że całkowicie zrzeka się swoich roszczeń i nie zamierza dochodzić ich zapłaty w przyszłości.

Ugoda taka może zostać zawarta zarówno przed sądem, jak i poza postępowaniem sądowym.

Jest ona często stosowana w celu otrzymania przedmiotu wchodzącego w skład masy spadkowej.

Jeśli bowiem uprawnionemu nie zależy na pieniądzach, a taki właśnie charakter ma co do zasady legityma, a chciałby on zatrzymać pewne przedmioty należące do dawcy spadku, może zrobić to właśnie w ramach takiej ugody. Wtedy, w zamian zrzeka się on przysługującego mu prawa do żądania zapłaty legitymy.

JAK MOGĘ TOBIE POMÓC?

adwokat poznań prawo spadkowe

Administratorem Twoich danych osobowych jest Iwo Klisz Kancelaria Adwokacka. Więcej informacji o danych osobowych znajdziesz w linku

Kancelaria Prawa Spadkowego

prawo spadkowe

Prawo spadkowe na You Tube!

Zapraszam Cię na kanał prowadzony przez moją małżonkę radcę prawnego Annę Klisz

POBIERZ DARMOWEGO EBOOKA: ZACHOWEK WSZYSTKO, CO MUSISZ WIEDZIEĆ

Każdy z nas intuicyjnie wie, czym jest zachowek i kiedy się należy. Jednakże w rzeczywistości jest to skomplikowana instytucja prawa spadkowego. W zależności od wielu czynników, jego wysokość może być bardzo różna. Co więcej, istnieje wiele sytuacji, w których żądanie zachowku nie jest dopuszczalne.

W ebooku odpowiadamy na następujące pytania:

    • Kiedy i komu przysługuje zachowek?
    • Kiedy można go dochodzić?
    • Ile wynosi zachowek?

Dodatkowo w e-booku: zachowek a testament, darowizna i zapis windykacyjny.