Przyjęcie spadku

Co to właściwie znaczy „przyjąć spadek”?

Wyobraź sobie, że spadek to paczka, którą kurier (prawo) zostawia pod Twoimi drzwiami. W środku mogą być skarby (dom, oszczędności), ale też „niespodzianki” (kredyty, poręczenia majątkowe). Przyjęcie spadku to moment, w którym podpisujesz odbiór tej paczki i bierzesz za nią pełną odpowiedzialność.

Wielu moich Klientów, którzy trafiają do kancelarii we Wrocławiu, myśli, że skoro są rodziną, to dziedziczenie dzieje się „samo”. I tak, i nie. Mechanizm prawny rusza automatycznie, ale to Ty masz sterowniki w ręku. Masz trzy główne opcje:

• Przyjęcie proste – bierzesz wszystko bez ograniczeń (ryzykowne).
• Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza – bierzesz, ale z bezpiecznikiem (najczęstsze).
• Odrzucenie spadku – mówisz „nie chcę mieć z tym nic wspólnego”.

Dziś skupimy się na dwóch pierwszych opcjach, bo to one oznaczają, że stajesz się właścicielem majątku po zmarłym.

Ile mam czasu na decyzję? Magiczne 6 miesięcy

To jest absolutnie najważniejsza informacja w tym tekście. Kodeks cywilny daje Ci 6 miesięcy. Ale uwaga – od kiedy liczymy ten czas?

Najczęściej jest to dzień śmierci spadkodawcy. Jeśli jednak o tym, że jesteś spadkobiercą, dowiedziałeś się później (np. odnaleziono testament, w którym wujek przepisał Ci mieszkanie, a Ty o tym nie wiedziałeś), termin biegnie od momentu, w którym się o tym dowiedziałeś.

Często pytacie mnie: „Mecenasie, a co jeśli minęło 6 miesięcy i nic nie zrobiłem?”. W obecnym stanie prawnym (rok 2026) jest to sytuacja dużo bezpieczniejsza niż jeszcze dekadę temu. Jeśli milczysz, prawo uznaje, że przyjąłeś spadek z dobrodziejstwem inwentarza. To Twoja poduszka powietrzna.

Przyjęcie proste – dlaczego (prawie) nikt tego nie robi?

Przyjęcie proste (wprost) to sytuacja, w której decydujesz się odpowiadać za długi spadkowe całym swoim majątkiem, bez żadnych ograniczeń. Oznacza to, że jeśli odziedziczysz mieszkanie warte 300 tys. zł, a zmarły miał 500 tys. zł długów, to komornik zabierze mieszkanie i jeszcze zażąda od Ciebie dopłaty brakujących 200 tys. zł z Twojej pensji.

Kiedy to ma sens? Wyłącznie wtedy, gdy masz 100% pewności co do sytuacji finansowej zmarłego (np. wgląd w konta za życia, pewność braku pożyczek „chwilówek”) i chcesz uniknąć formalności związanych z robieniem spisu inwentarza. Jednak w mojej praktyce zawsze zalecam ostrożność. Ludzie mają swoje tajemnice, a długi spadkowe potrafią wyjść na jaw w najmniej oczekiwanym momencie.

Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza – Twój bezpiecznik

To obecnie standard. Jeśli złożysz takie oświadczenie (lub minie 6 miesięcy i nastąpi to z automatu), Twoja odpowiedzialność za długi ogranicza się tylko do wartości stanu czynnego spadku (czyli tego, co realnie odziedziczyłeś na plus).

Przykład? Dziedziczysz wspomniane mieszkanie za 300 tys. zł i dług 500 tys. zł. Odpowiadasz za ten dług tylko do kwoty 300 tys. zł. Twoje osobiste oszczędności są bezpieczne. Brzmi idealnie, prawda? Ale jest tu pewien haczyk, o którym rzadko się mówi.

Wykaz inwentarza czy spis inwentarza? Co wybrać?

To dwa pojęcia, które brzmią podobnie, ale różnią się kosztami i procedurą. Jeśli już decydujesz się na przyjęcie spadku, musisz wiedzieć, co masz w rękach.

Warto tutaj wspomnieć o kwestii, o którą często pytacie – jak dokładnie przygotować taki spis inwentarza, aby był bezpieczny. To temat rzeka, ale kluczowa jest rzetelność. Ukrywanie majątku w wykazie to przestępstwo i prosta droga do utraty ochrony prawnej.

Sąd czy Notariusz? Gdzie załatwić formalności?

Kiedy już wiesz, że chcesz przyjąć spadek, musisz to sformalizować. Masz dwie drogi:

1. Notariusz (Szybka ścieżka)

Jeśli wszyscy spadkobiercy są zgodni, możecie udać się do notariusza i sporządzić Akt Poświadczenia Dziedziczenia (APD). To dokument, który ma taką samą moc jak wyrok sądu. Zanim jednak dojdzie do APD, składacie oświadczenie o przyjęciu spadku. Całość można zamknąć w 30 minut. Koszt jest nieco wyższy niż w sądzie, ale oszczędzasz miesiące czekania.

2. Sąd (Droga tradycyjna)

Składasz wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. Sąd wyznacza rozprawę. Na rozprawie sędzia odbiera od Ciebie oświadczenie o przyjęciu spadku (jeśli jeszcze nie minęło 6 miesięcy). Opłata sądowa jest stała i niska (100 zł od wniosku + 5 zł za wpis do rejestru), ale terminy… cóż, sądy w Polsce są wciąż mocno obciążone. Na prawomocne postanowienie możesz czekać kilka miesięcy.

A co jeśli dziedziczy dziecko?

To sytuacja szczególna. Przyjęcie spadku przez małoletniego jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd majątkiem dziecka. Teoretycznie dziecko (reprezentowane przez rodzica) również dziedziczy z dobrodziejstwem inwentarza z mocy prawa.

Problem pojawia się, gdy spadek jest ewidentnie zadłużony i chcielibyście go w imieniu dziecka odrzucić. Wtedy nie wystarczy wizyta u notariusza. Konieczna jest zgoda sądu opiekuńczego. Bez tego oświadczenie o odrzuceniu będzie nieważne, a dziecko przyjmie spadek (z dobrodziejstwem inwentarza) automatycznie.

Przyjąłem spadek – co dalej? Urząd Skarbowy

Samo przyjęcie spadku to połowa sukcesu. Druga połowa to „rozliczenie się” z fiskusem. Pamiętaj o formularzu SD-Z2. Jeśli należysz do najbliższej rodziny (małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, rodzeństwo), jesteś całkowicie zwolniony z podatku od spadków i darowizn.

Warunek? Musisz zgłosić nabycie spadku do Urzędu Skarbowego w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu lub zarejestrowania aktu u notariusza. Uwaga! To inny termin niż te 6 miesięcy na przyjęcie spadku. Nie pomyl ich. Formalności po spadku mogą wydawać się przytłaczające, ale niedopełnienie ich to prezent dla Urzędu Skarbowego w postaci podatku, którego mógłbyś uniknąć.

Ile to kosztuje?

Nie da się tego zrobić zupełnie za darmo, ale koszty nie są zaporowe:

• Oświadczenie u notariusza: ok. 50 zł netto + VAT + wypisy (jeśli jest to osobna czynność).
• Akt Poświadczenia Dziedziczenia: 50 zł netto + VAT (plus protokół dziedziczenia 100 zł netto).
• Wniosek do sądu: 100 zł opłaty stałej.
• Wpis do Rejestru Spadkowego: 5 zł.

Pamiętaj jednak, że to koszty urzędowe. Jeśli sprawa jest skomplikowana (konflikt w rodzinie, niejasny testament, wierzyciele), koszt pomocy prawnej będzie dodatkową, ale często niezbędną inwestycją.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania