Jak sprawdzić długi osoby zmarłej?

Dlaczego musisz być detektywem we własnej sprawie?

Wyobraź sobie sytuację: przychodzi do mnie Klient, pan Marek. Ojciec zmarł, relacje były chłodne, nie rozmawiali o pieniądzach. Marek wie, że ojciec lubił żyć ponad stan. Panika w oczach: „Mecenasie, brać ten spadek czy odrzucać? A jak tam jest milion długu?”.

To jest najczęstszy dylemat, z jakim spotykam się w kancelarii. W Polsce nie istnieje jeden, magiczny rejestr, w który wpiszesz PESEL zmarłego i wyskoczy Ci lista jego zobowiązań. System jest rozproszony. Dlatego ustalenie stanu zadłużenia przypomina pracę detektywa.

Musisz wiedzieć, że długi spadkowe to nie tylko kredyty w banku. To mogą być:

• Niezapłacone czynsze i rachunki za media.
• Pożyczki prywatne (tzw. chwilówki), których nie widać w BIK.
• Zobowiązania podatkowe wobec Urzędu Skarbowego.
• Przegrane sprawy sądowe, o których nikt nie wiedział.

Jeśli przeoczysz ten etap, możesz narazić się na konieczność spłaty zobowiązań z własnej kieszeni. Dlatego tak ważne jest, abyś wiedział, kto dziedziczy długi i jak się przed tym zabezpieczyć.

Krok 1: Przeszukanie „szuflady wstydu” (Domowe Archiwum)

Zanim zaczniesz wydawać pieniądze na prawników czy opłaty sądowe, zrób coś, co nic nie kosztuje, a jest niesamowicie skuteczne. Udaj się do mieszkania zmarłego i zrób rewizję. Brzmi brutalnie? Być może. Ale to konieczność.

Szukamy „szuflady wstydu”. Większość dłużników chowa korespondencję, której boi się otworzyć, w jednym miejscu. Czego szukasz?

• Listów poleconych: Zwłaszcza tych z sądu, od komornika, czy firm windykacyjnych (Kruk, Ultimo, Best itp.).
• Umów pożyczkowych: Często są to umowy z firmami „chwilówkowymi”, które nie raportują do BIK.
• Wyciągów bankowych: Sprawdź historię przelewów. Czy widać regularne wypływy do firm pożyczkowych? Czy są zajęcia egzekucyjne?

Krok 2: BIK, BIG i KRD – Pułapka prawna

Wielu Klientów pyta mnie: „Panie Iwo, czy mogę sprawdzić ojca w BIK-u?”. Odpowiedź brzmi: Tak, ale jest pewien haczyk, o którym rzadko się mówi.

Biuro Informacji Kredytowej (BIK) oraz Biura Informacji Gospodarczej (BIG, KRD) chronią dane osobowe. Nie udzielą Ci informacji o osobie trzeciej „na słowo honoru”, nawet jeśli pokażesz akt zgonu. Aby uzyskać raport o zmarłym, musisz udowodnić, że jesteś jego spadkobiercą.

Co to oznacza w praktyce?

Musisz przedstawić w BIK:

1. Akt zgonu.
2. Prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku LUB zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza.

Widzisz problem? Aby uzyskać te dokumenty, musisz najpierw przyjąć spadek. Nie możesz więc sprawdzić BIK-u przed podjęciem decyzji o przyjęciu spadku, chyba że dysponujesz np. pełnomocnictwem, które nie wygasło (co jest rzadkością), lub działasz jako zarządca sukcesyjny.

Jest to moment, w którym wielu spadkobierców czuje się zapędzonych w kozi róg. Warto wtedy rozważyć przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, co jest obecnie standardem i bezpiecznikiem.

Krok 3: Centralna Informacja o Rachunkach Bankowych

Kolejnym tropem są banki. Zmarły mógł mieć konta w kilku instytucjach, o których nie wiedziałeś. Każde konto może wiązać się z limitem debetowym lub kartą kredytową.

W każdym banku (lub SKOK-u) możesz złożyć wniosek do Centralnej informacji o rachunkach uśpionych. Jako spadkobierca (znowu – potrzebny dokument potwierdzający dziedziczenie!) otrzymasz wykaz wszystkich rachunków bankowych zmarłego w Polsce.

To pozwoli Ci zlokalizować banki, do których następnie musisz się udać, by sprawdzić saldo. Pamiętaj, że banki są zobowiązane do udzielenia informacji spadkobiercom, ale procedura ta może potrwać kilka tygodni.

Krok 4: Weryfikacja w Sądzie i u Komornika

To jest etap dla zaawansowanych, ale często kluczowy. Jeśli zmarły mieszkał w danej miejscowości przez lata, warto udać się do właściwego Sądu Rejonowego (wydział cywilny) i zapytać, czy przeciwko zmarłemu toczyły się jakieś sprawy o zapłatę.

Podobnie z komornikiem. Możesz złożyć zapytanie do komornika działającego przy sądzie właściwym dla miejsca zamieszkania zmarłego, czy prowadzone są egzekucje. Komornik nie zawsze udzieli informacji osobie postronnej, ale jeśli wykażesz interes prawny (jesteś potencjalnym spadkobiercą), często uda się uzyskać chociaż ogólną informację.

Spis inwentarza – Twoja polisa bezpieczeństwa

Jeśli po przeczytaniu powyższych punktów czujesz, że to zbyt skomplikowane lub boisz się, że coś przeoczysz – mam dla Ciebie rozwiązanie systemowe. Jest nim komorniczy spis inwentarza.

Możesz złożyć wniosek do komornika o sporządzenie spisu inwentarza majątku spadkowego. Co to daje?

• Komornik oficjalnie ustala, co wchodzi w skład spadku (aktywa) i jakie są długi (pasywa).
• Komornik ma narzędzia (zapytania do Ognivo, urzędów, banków), których Ty nie masz lub których użycie zajęłoby Ci miesiące.
• Dokument ten jest urzędowym potwierdzeniem stanu spadku. Jeśli później pojawi się „tajemniczy wierzyciel”, spis inwentarza chroni Cię przed odpowiedzialnością ponad wartość ustalonego majątku.

Warto wiedzieć, czym różni się to od prywatnego wykazu. Przeczytaj więcej o tym, jak wygląda profesjonalny spis inwentarza i dlaczego warto w niego zainwestować.

Terminy – Twój wróg i przyjaciel

Masz 6 miesięcy od momentu, w którym dowiedziałeś się o tytule swego powołania do spadku (zazwyczaj od dnia śmierci bliskiego), na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Brak oświadczenia w 2026 roku oznacza automatyczne przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Ale uwaga! To, że przyjmujesz spadek z ograniczeniem odpowiedzialności za długi, nie oznacza, że problem znika. Wierzyciele będą Cię nękać, komornik może zająć przedmioty ze spadku. Dlatego strategia działania jest kluczowa.

Warto też pamiętać o instytucji przedawnienia. Czasami długi istnieją, ale są tak stare, że nie musisz ich płacić – o ile podniesiesz odpowiedni zarzut. Sprawdź, kiedy następuje przedawnienie długów spadkowych, bo to może całkowicie zmienić Twoją sytuację finansową.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania