Upoważnienie do konta po śmierci

Czy upoważnienie do konta wygasa po śmierci właściciela?

To jedno z najczęstszych pytań, jakie słyszę w kancelarii, zazwyczaj zadawane drżącym głosem kilka dni po pogrzebie. Scenariusz jest zazwyczaj taki sam: Miałeś upoważnienie do konta rodzica, korzystałeś z jego karty, opłacałeś rachunki. Rodzic umiera, a Ty dalej płacisz za zakupy, myśląc, że to naturalna kontynuacja opieki nad sprawami domowymi.

Muszę Cię tutaj zatrzymać. To moment, w którym prawo jest bezlitosne. Zgodnie z Kodeksem cywilnym oraz Prawem bankowym, zwykłe pełnomocnictwo do rachunku bankowego wygasa w chwili śmierci posiadacza konta.

Nie ma znaczenia, że:

• Byłeś jedynym opiekunem zmarłego.
• Znasz PIN i hasła do logowania.
• Masz fizycznie kartę w portfelu.
• Intencją zmarłego było, żebyś dysponował tymi pieniędzmi.

W momencie zgonu, pieniądze na koncie przestają być „własnością posiadacza konta”, a stają się „masą spadkową”. Od tej sekundy należą do spadkobierców (którymi mogą, ale nie muszą być osoby upoważnione). Dlatego bank, gdy tylko dowie się o zgonie (np. z systemu Ognivo lub od innego członka rodziny), natychmiast blokuje dostęp do środków.

Ratunek w przepisach: Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci

Skoro zwykłe upoważnienie nie działa, to czy istnieje sposób, by legalnie i szybko przejąć środki bez czekania na długotrwałe sprawy sądowe? Tak. Jest to instytucja, o której bankowcy często zapominają poinformować klientów przy zakładaniu konta.

Mowa o dyspozycji wkładem na wypadek śmierci (zgodnie z art. 56 Prawa bankowego). To specjalny rodzaj zapisu, który właściciel konta składa w banku za życia. Wskazuje w nim konkretne osoby (małżonka, dzieci, wnuki, rodzeństwo lub rodziców), które po jego śmierci mają otrzymać określoną kwotę.

Dlaczego to takie ważne rozwiązanie? Ponieważ pieniądze z takiej dyspozycji nie wchodzą do spadku. Oznacza to, że:

• Możesz je wypłacić niemal natychmiast po okazaniu aktu zgonu.
• Nie musisz czekać na sądowe stwierdzenie nabycia spadku czy akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza.
• Pieniądze te nie podlegają podziałowi między innych spadkobierców (chyba że przekraczają limity).

Ile pieniędzy można wypłacić z dyspozycji w 2026 roku?

Dyspozycja na wypadek śmierci nie jest jednak bez limitu. Ustawodawca ograniczył kwotę, którą można w ten sposób przekazać. Suma wypłat nie może przekroczyć dwudziestokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku (ogłaszanego przez Prezesa GUS za ostatni miesiąc przed śmiercią posiadacza).

W realiach roku 2026, biorąc pod uwagę wzrost wynagrodzeń, mówimy tu o kwotach rzędu 150 000 – 180 000 zł (szacunkowo). Dla większości Polaków jest to kwota wystarczająca na pokrycie bieżących potrzeb czy kosztów pogrzebu, a nawet stanowiąca solidny zastrzyk gotówki, omijający procedury spadkowe. Warto wiedzieć więcej o tym, jak działa dyspozycja wkładem bankowym na wypadek śmierci.

Zwrot kosztów pogrzebu – wyjątek od blokady konta

Co jednak zrobić, jeśli zmarły nie zostawił dyspozycji na wypadek śmierci, Ty nie masz dostępu do jego pieniędzy, a zakład pogrzebowy czeka na zapłatę? Czy musisz brać kredyt, mimo że na koncie zmarłego leżą oszczędności?

Na szczęście prawo bankowe przewiduje tutaj wyjątek. Bank ma obowiązek wypłacić kwotę na pokrycie kosztów pogrzebu osobie, która te koszty faktycznie poniosła. Co istotne – nie musi to być spadkobierca ani członek rodziny! Może to być sąsiad lub przyjaciel.

Jak to załatwić w praktyce?

1. Zbieraj wszystkie faktury i rachunki imienne wystawione na Ciebie (trumna, miejsce na cmentarzu, usługa pogrzebowa, stypa, odzież dla zmarłego).
2. Idź do banku, w którym zmarły miał konto, z aktem zgonu i oryginałami rachunków.
3. Bank zweryfikuje, czy wydatki mieszczą się w „zwyczajach przyjętych w danym środowisku” (to prawnicze określenie, ale zazwyczaj banki nie robią problemów przy standardowych pogrzebach).

Konto wspólne a śmierć jednego z małżonków

Sytuacja wygląda znacznie lepiej, jeśli mieliście z mężem lub żoną konto wspólne (tzw. rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy wspólny). W takim przypadku śmierć jednego ze współposiadaczy nie powoduje blokady całego konta.

Drugi współwłaściciel może nadal swobodnie korzystać z rachunku i wypłacać pieniądze. Upoważnienie nie jest tu potrzebne, bo jesteś współwłaścicielem. Warto jednak pamiętać o pewnym „haczyku”. Po śmierci jednego z małżonków, udział zmarłego w środkach na koncie wchodzi do spadku.

Teoretycznie bank pozwala Ci korzystać z pieniędzy, ale prawnie – połowa salda z dnia śmierci należy do spadkobierców (np. dzieci). Jeśli wydasz wszystko, dzieci mogą domagać się od Ciebie zwrotu ich części spadku. To częsty punkt zapalny w rodzinnych sporach o pieniądze na koncie po śmierci współmałżonka.

Jak wypłacić resztę pieniędzy? Procedura spadkowa

Jeśli nie było dyspozycji na wypadek śmierci, a koszty pogrzebu zostały już zwrócone, pozostałe środki na koncie są „zamrożone” do czasu ustalenia, kto jest spadkobiercą. Aby bank odblokował te pieniądze, musisz przedstawić jeden z dwóch dokumentów:

• Prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku – uzyskasz je w sądzie rejonowym.
• Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia (APD) – sporządzisz go u notariusza (szybciej, ale drożej i wymaga obecności wszystkich spadkobierców).

Dopiero z jednym z tych dokumentów idziesz do banku, który dokonuje wypłaty zgodnie z udziałami w spadku. Pamiętaj też, że przed wizytą w banku musisz uregulować kwestie podatkowe – bank zażąda zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o uregulowaniu podatku od spadków i darowizn (lub o zwolnieniu z niego).

Czy wypłacając pieniądze, przejmuję długi?

To kluczowe pytanie. Pobranie pieniędzy z konta (czy to przez dyspozycję, czy jako zwrot kosztów pogrzebu) nie oznacza automatycznego przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza w każdym przypadku, ale jest czynnością, która może być tak zinterpretowana przez wierzycieli.

Musisz być ostrożny. Jeśli zmarły miał kredyty, debety czy niespłacone pożyczki, pieniądze na koncie mogą nie wystarczyć na ich pokrycie. Wypłata środków bez sprawdzenia stanu zadłużenia to stąpanie po cienkim lodzie. Zanim podejmiesz decyzję o przyjęciu środków, warto sprawdzić, czym skutkuje odrzucenie spadku i czy nie jest to bezpieczniejsza opcja.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania