Wniosek o dział spadku – jak wszcząć postępowanie w sprawie?

Kiedy w ogóle potrzebujesz wniosku o dział spadku?

Wielu Klientów, którzy trafiają do mojej kancelarii we Wrocławiu, myśli, że sądowe stwierdzenie nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza załatwiają sprawę. Niestety, to dopiero początek.

Wyobraź sobie, że odziedziczyłeś z bratem mieszkanie po rodzicach. Masz papier, że jesteś właścicielem w 1/2. Ale co to znaczy w praktyce? Czy „Twoja” jest kuchnia i łazienka, a brata pokój? Nie. Macie abstrakcyjne udziały w całości. Nie możesz tego mieszkania sprzedać bez zgody brata, a on bez Twojej zgody nie może go wynająć.

Właśnie po to jest dział spadku. Żeby te abstrakcyjne ułamki zamienić na konkrety: pieniądze (spłata) lub wyłączną własność.

Co musi zawierać wniosek o dział spadku? (Lista kontrolna)

To nie jest zwykłe podanie. Wniosek o dział spadku w 2026 roku musi spełniać surowe wymogi formalne pisma procesowego. Jeśli o czymś zapomnisz, sąd wezwie Cię do uzupełnienia braków. Jeśli tego nie zrobisz w terminie 7 dni – wniosek zostanie zwrócony i cała procedura rusza od nowa. Stracisz czas.

Oto co musisz zawrzeć w piśmie:

• Oznaczenie sądu: Zawsze jest to Wydział Cywilny Sądu Rejonowego właściwego dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy (nie Twojego!).
• Wnioskodawca i Uczestnicy: Musisz wskazać wszystkich spadkobierców. Nawet tych, z którymi nie rozmawiasz od lat. Musisz podać ich adresy (PESEL-e nie są konieczne na tym etapie dla uczestników, ale dla Ciebie jako wnioskodawcy – tak).
• Wartość Przedmiotu Sporu (WPS): Musisz wycenić majątek. Nie musi to być wycena rzeczoznawcy (na tym etapie), wystarczy Twoje oszacowanie rynkowe.
• Wymienienie majątku: To kluczowe. Numery Ksiąg Wieczystych dla nieruchomości, numery kont bankowych, marka i rocznik samochodu.
• Żądanie podziału: Musisz napisać, jak chcesz to podzielić. Chcesz mieszkanie dla siebie ze spłatą reszty? A może chcesz sprzedać wszystko i podzielić pieniądze?

Sąd czy Notariusz? Strategiczna decyzja

Często pytacie mnie: „Mecenasie, czy musimy iść do sądu? Przecież to trwa latami”. Odpowiedź brzmi: to zależy od Waszych relacji. Dział spadku u notariusza jest możliwy tylko wtedy, gdy wszyscy spadkobiercy zgadzają się co do joty: co dzielimy, ile to jest warte i kto co bierze.

Jeśli wujek Zdzisiek twierdzi, że dom jest warty milion, a Ty uważasz, że 500 tysięcy – notariusz Was nie obsłuży. Notariusz nie rozstrzyga sporów. Wtedy pozostaje droga sądowa.

Ile kosztuje złożenie wniosku o dział spadku?

Kwestie finansowe są zazwyczaj decydujące. Opłata sądowa jest stała i zależy od tego, czy wniosek zawiera zgodny projekt podziału, czy też idziecie „na noże”.

• 500 zł – opłata podstawowa za wniosek o dział spadku.
• 300 zł – jeśli dołączycie zgodny projekt podziału (wszyscy się podpiszą).
• 1000 zł – jeśli wniosek obejmuje dział spadku połączony ze zniesieniem współwłasności (np. po małżonkach).
• 600 zł – jak wyżej, ale przy zgodnym projekcie.

3 sposoby podziału majątku – o co możesz wnosić?

Pisząc wniosek, musisz wiedzieć, czego chcesz. Kodeks cywilny przewiduje trzy główne scenariusze. Wybór odpowiedniego to element strategii procesowej.

1. Podział fizyczny (w naturze)

To sytuacja idealna. Mamy dużą działkę, dzielimy ją geodezyjnie na dwie mniejsze. Ty bierzesz jedną, brat drugą. Albo: Ty bierzesz samochód, siostra bierze biżuterię o podobnej wartości. Każdy dostaje coś realnego.

2. Przyznanie na własność ze spłatami

Najczęstszy scenariusz w przypadku mieszkań. Mieszkania w bloku nie da się przeciąć na pół. Wtedy sąd przyznaje lokal jednej osobie (np. Tobie), a Ty musisz spłacić pozostałych spadkobierców (oddać im równowartość ich udziałów w gotówce). Często wiąże się to z koniecznością wzięcia kredytu.

3. Podział cywilny (sprzedaż licytacyjna)

Ostateczność. Gdy nikt nie chce majątku albo nikt nie ma pieniędzy na spłatę reszty, sąd zarządza sprzedaż komorniczą. To najgorsze rozwiązanie finansowe. Komornik sprzedaje taniej niż na wolnym rynku, a dodatkowo pobiera swoje koszty egzekucyjne. Dostaniecie „żywe pieniądze”, ale znacznie mniej niż przy normalnej sprzedaży.

Jakie załączniki musisz dołączyć?

Sam wniosek to za mało. Musisz udowodnić swoje twierdzenia. Absolutne minimum to:

• Odpis postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (lub akt poświadczenia dziedziczenia).
• Odpisy z ksiąg wieczystych (wydruki elektroniczne są ok).
• Wypisy z rejestru gruntów (jeśli dzielicie ziemię).
• Dowód uiszczenia opłaty sądowej.
• Tyle odpisów wniosku i załączników, ilu jest uczestników postępowania.

Czy można podzielić tylko część spadku?

Zasadą jest, że dzielimy cały spadek. Sąd chce zamknąć temat raz a dobrze. Jednak życie pisze różne scenariusze. Czasem łatwo podzielić pieniądze z konta, ale o dom toczy się wojna. Wtedy możliwy jest częściowy dział spadku. Musisz jednak we wniosku dobrze uzasadnić, dlaczego ograniczasz się tylko do wybranych składników.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania