Jaka kara za niezgłoszenie nabycia spadku?

Dlaczego termin 6 miesięcy jest „święty”?

W prawie spadkowym i podatkowym terminy to rzecz święta. W mojej kancelarii często spotykam się z klientami, którzy myśleli, że „jakoś to będzie” albo że „urząd się nie dowie”. Niestety, w 2026 roku systemy wymiany informacji między sądami, notariuszami a fiskusem są tak szczelne, że ukrycie nabycia spadku jest w zasadzie niemożliwe.

Musisz wiedzieć, że kluczowy jest termin 6 miesięcy. Liczymy go od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza. To jest moment, w którym zegar zaczyna tykać.

Jeżeli w tym czasie złożysz formularz SD-Z2, korzystasz z całkowitego zwolnienia z podatku (dla najbliższej rodziny: małżonek, dzieci, rodzice, rodzeństwo). Jeśli ten termin przegapisz – wpadasz w tryby ogólne. I tu zaczynają się schody.

Kara nr 1: Utrata przywileju (To boli najbardziej)

Wielu moich klientów myśli, że kara za niezgłoszenie spadku to po prostu jakiś mandat – 500 czy 1000 złotych. Nic bardziej mylnego. Najdotkliwszą „karą” jest konieczność zapłacenia podatku, którego mógłbyś w ogóle uniknąć.

Wyobraź sobie sytuację: Dziedziczysz mieszkanie po rodzicach we Wrocławiu warte 800 000 zł.

• Scenariusz A (Zgłaszasz w terminie): Podatek wynosi 0 zł. Jesteś „na czysto”.
• Scenariusz B (Spóźniasz się): Tracisz zwolnienie. Wpadasz w I grupę podatkową. Mimo kwoty wolnej od podatku, będziesz musiał oddać fiskusowi kilkadziesiąt tysięcy złotych (zgodnie ze skalą podatkową aktualną na 2026 r.).

To właśnie jest realny koszt Twojego błędu lub zapominalstwa.

Kara nr 2: Sankcyjna stawka 20% (Gdy zataisz spadek)

Sytuacja wygląda jeszcze gorzej, jeśli postanowisz bawić się z Urzędem Skarbowym w chowanego. Podatek od spadku to jedno, ale sankcja karna to drugie. Przepisy są bezlitosne dla osób, które celowo nie ujawniają majątku.

Jeśli nie zgłosisz spadku, a sprawa wyjdzie na jaw dopiero podczas kontroli skarbowej (np. Urząd zapyta: „Skąd miał Pan pieniądze na ten nowy samochód?”, a Ty odpowiesz: „A, bo dostałem spadek po babci trzy lata temu”), wtedy fiskus zastosuje karną stawkę podatku w wysokości 20%.

Zwróć uwagę, że ta stawka jest naliczana od całej wartości nabytych rzeczy, bez stosowania ulg czy skali podatkowej. Przy mieszkaniu za 800 000 zł, karny podatek wyniesie 160 000 zł. To gigantyczna różnica w porównaniu do terminowego zgłoszenia.

Kara nr 3: Grzywna i odpowiedzialność karnoskarbowa

Oprócz samego podatku, niezłożenie deklaracji w terminie jest przestępstwem lub wykroczeniem skarbowym. Tutaj w grę wchodzi Kodeks Karny Skarbowy. Wysokość kary zależy od:

• Wartości uszczuplonego podatku (ile państwo straciło przez Twoje milczenie).
• Okoliczności sprawy (czy to celowe działanie, czy gapiostwo).
• Twojej sytuacji materialnej.

W 2026 roku minimalne wynagrodzenie poszło w górę, a to od niego zależą stawki grzywien. Kary mogą sięgać od kilkuset złotych (mandat) do nawet wielomilionowych kwot w przypadku ogromnych majątków i celowych oszustw podatkowych.

Jak się ratować? Strategia działania

Jeśli czytasz ten tekst i już wiesz, że termin minął, nie panikuj, ale działaj szybko. Bezczynność tylko pogarsza sprawę, bo odsetki za zwłokę lecą każdego dnia.

1. Złóż deklarację (nawet spóźnioną)

Lepiej zgłosić się samemu, niż czekać na wezwanie. Jeśli termin 6 miesięcy minął, nie składasz już druku SD-Z2 (służy on tylko do zwolnienia), ale zeznanie podatkowe SD-3. W ten sposób wykazujesz, że chcesz uregulować sytuację.

2. Instytucja „Czynnego Żalu”

Do deklaracji koniecznie dołącz pismo z tzw. czynnym żalem. Przyznajesz się w nim do błędu (np. „przeoczyłem termin z powodu choroby”, „nie wiedziałem o obowiązku”) i zobowiązujesz do zapłaty podatku. Jeśli zrobisz to skutecznie, ZANIM Urząd sam Cię namierzy, unikniesz kary grzywny (odpowiedzialności karnoskarbowej). Zapłacisz „tylko” podatek wraz z odsetkami.

Warto tutaj wspomnieć o czymś takim jak formularz SD-Z2. Nawet jeśli myślisz, że sprawa jest prosta, błędy w jego wypełnieniu (lub wypełnienie go po terminie jako próba oszustwa) mogą mieć opłakane skutki.

Kiedy Urząd Skarbowy przestanie Cię ścigać?

Wiele osób liczy na przedawnienie. Zasadniczo zobowiązanie podatkowe przedawnia się po 5 latach, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Ale uwaga! Jeśli nie złożyłeś zeznania, ten termin liczy się inaczej.

Przy spadkach „nieujawnionych”, obowiązek podatkowy odnawia się w momencie, gdy powołasz się na fakt nabycia spadku przed organem państwowym (np. w sądzie przy sprawie o zachowek lub przy sprzedaży nieruchomości). W praktyce oznacza to, że „przedawnienie” w przypadku zatajenia spadku jest fikcją – problem może wrócić do Ciebie nawet po 10 czy 15 latach.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o kary za spadek