Odpowiedź na wniosek o stwierdzenie nabycia spadku

Co to za pismo i dlaczego je dostałem?

Zacznijmy od uspokojenia emocji. Jeśli trzymasz w ręku kopertę z sądu, oznacza to, że ktoś (najczęściej inny członek rodziny, ale czasem też wierzyciel zmarłego) złożył wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. Sąd, zgodnie z procedurą, musi powiadomić o tym wszystkich potencjalnych spadkobierców.

W tym momencie stajesz się formalnie Uczestnikiem postępowania. To ważna rola. Nie jesteś „pozwanym” (to nie jest proces o zapłatę), ale masz pełne prawo głosu. Sąd pyta Cię w ten sposób: „Hej, Twój brat twierdzi, że spadek należy się tylko jemu i Tobie po połowie. Czy to prawda?”.

Czy odpowiedź na wniosek jest obowiązkowa?

To najczęstsze pytanie, jakie słyszę w kancelarii. Odpowiedź brzmi: to zależy od treści pouczenia, które dostałeś, oraz od Twojej strategii.

Sytuacja 1: Sąd Cię zobowiązał

Często w piśmie przewodnim znajdziesz zdanie: „Sąd zobowiązuje do złożenia odpowiedzi na wniosek w terminie 14 dni pod rygorem…”. W takim przypadku musisz odpisać. Ignorowanie bezpośredniego zobowiązania sądu to proszenie się o kłopoty proceduralne, a w skrajnych przypadkach – o pominięcie Twoich twierdzeń i dowodów (tzw. prekluzja dowodowa).

Sytuacja 2: Sąd tylko doręczył odpis

Jeśli sąd przesłał wniosek tylko „do wiadomości”, teoretycznie nie musisz nic pisać. Możesz po prostu przyjść na rozprawę i powiedzieć to, co masz do powiedzenia. Ale czy warto czekać? Moim zdaniem – rzadko.

Kiedy KONIECZNIE trzeba napisać odpowiedź?

Nawet jeśli sąd Cię do tego nie zmusza, w pewnych sytuacjach napisanie odpowiedzi na wniosek to absolutna konieczność, by zabezpieczyć swój majątek. Dzieje się tak, gdy nie zgadzasz się z faktami przedstawionymi przez wnioskodawcę.

Oto sytuacje alarmowe:

• Istnieje testament, o którym wnioskodawca milczy. Wnioskodawca pisze, że dziedziczycie ustawowo, a Ty masz w szufladzie testament własnoręczny zmarłego? Musisz o tym napisać i załączyć oryginał!
• Wnioskodawca twierdzi, że testament jest nieważny. Sytuacja odwrotna – ktoś podważa wolę zmarłego, twierdząc, że był niepoczytalny. W odpowiedzi musisz zgłosić dowody na to, że spadkodawca był w pełni świadomy (np. dokumentację medyczną, świadków).
• Pominięto innych spadkobierców. Wniosek wymienia tylko Ciebie i brata, ale zapomniano o nieślubnym dziecku ojca albo o wnukach po zmarłej siostrze? Sąd musi znać pełny krąg rodziny.
• Kwestia niegodności dziedziczenia. Jeśli uważasz, że wnioskodawca dopuścił się przestępstwa przeciwko spadkodawcy i powinien być traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku.

Co dokładnie napisać w odpowiedzi na wniosek?

Nie musisz pisać prawniczym językiem, ale musisz być konkretny. Pismo powinno spełniać wymogi formalne. Oto co musi się w nim znaleźć:

1. Oznaczenie sądu i sygnatura akt. To kluczowe. Sygnaturę znajdziesz na piśmie, które dostałeś (np. I Ns 123/25). Bez tego sąd nie będzie wiedział, do której sprawy podpiąć Twój list.
2. Oznaczenie stron. Wskaż, kto jest wnioskodawcą, a kto uczestnikiem (Tobą).
3. Twoje stanowisko (Serce pisma). Tutaj piszesz:
   • „Przychylam się do wniosku w całości” – jeśli się zgadzasz.
   • „Wnoszę o oddalenie wniosku w zakresie dziedziczenia ustawowego i stwierdzenie nabycia spadku na podstawie testamentu z dnia…” – jeśli walczysz.
4. Uzasadnienie. Opisz krótko historię. Kiedy zmarł spadkodawca, kto należy do rodziny, czy pozostawił testament. Jeśli kwestionujesz wniosek, opisz dlaczego.
5. Dowody. To jest moment na „wyłożenie kart na stół”. Wnosisz o przesłuchanie świadków? Załączasz listy, dokumenty medyczne, akty stanu cywilnego? Wymień je dokładnie.

Terminy i opłaty – o czym pamiętać?

Jeśli sąd wyznaczył Ci termin (np. 14 lub 21 dni), musisz go dotrzymać. Liczy się data stempla pocztowego (Poczta Polska, a nie kurier!). Jeśli nie masz wyznaczonego terminu, najlepiej złożyć pismo przed pierwszą rozprawą, aby sędzia zdążył się z nim zapoznać.

Dobra wiadomość jest taka, że odpowiedź na wniosek co do zasady jest bezpłatna. Nie musisz uiszczać opłaty sądowej (tę 100 zł zapłacił już wnioskodawca), chyba że Twoja odpowiedź zawiera roszczenia, które podlegają osobnej opłacie, ale w prostych sprawach spadkowych to rzadkość.

Co się stanie, jeśli zignoruję pismo?

Scenariusz jest prosty: Sąd wyznaczy termin rozprawy. Jeśli się na niej nie stawisz (a Twoja nieobecność będzie nieusprawiedliwiona), sąd może wydać postanowienie opierając się wyłącznie na dowodach dostarczonych przez wnioskodawcę.

Wyobraź sobie taką sytuację: Twój brat składa wniosek, twierdząc, że rodzic nie zostawił testamentu. Ty wiesz, że testament jest, ale „obraziłeś się na sąd” i nie odpisujesz, ani nie przychodzisz. Sąd stwierdzi nabycie spadku z ustawy (po połowie). Brat z tym „papierem” idzie do banku i wypłaca połowę pieniędzy, które zgodnie z testamentem miały być Twoje. Oczywiście, potem można próbować wznawiać postępowanie czy dochodzić zmiany postanowienia, ale to droga przez mękę, kosztowna i długa. Lepiej zareagować od razu.

Czy odpowiedź ma wpływ na zachowek?

To temat „podprogowy”, o którym mało kto myśli na tym etapie. Pamiętaj, że stwierdzenie nabycia spadku to dopiero wstęp. Ono ustala tylko „KTO” jest spadkobiercą i „W JAKIM UŁAMKU”. Nie dzieli jeszcze fizycznie majątku. Jednak to, co teraz ustalisz, będzie fundamentem do późniejszych rozliczeń.

Jeśli teraz nie zgłosisz testamentu, w którym zostałeś wydziedziczony (lub powołany), możesz zamknąć sobie drogę do późniejszej walki o zachowek lub obronę przed nim. Dlatego tak ważne jest, aby nie traktować tego pisma jako „błahej formalności”.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania