Otwarcie i ogłoszenie testamentu u notariusza czy w sądzie?

Na czym polega otwarcie i ogłoszenie testamentu? (To nie film z Hollywood)

Wielu moich Klientów, przychodząc do kancelarii, ma przed oczami sceny z amerykańskich filmów. Wyobrażają sobie, że cała rodzina zbiera się w wielkim, dębowym gabinecie, a prawnik w garniturze za 10 tysięcy dolarów łamie pieczęć i czyta: „Mojemu niewdzięcznemu synowi zapisuję…”

Muszę Cię rozczarować (albo uspokoić). W polskim prawie, nawet w realiach 2026 roku, wygląda to znacznie bardziej prozaicznie. Otwarcie i ogłoszenie testamentu to czynność czysto techniczna i urzędowa. Jej celem nie jest jeszcze podzielenie majątku, ale oficjalne ujawnienie, że zmarły zostawił po sobie ostatnią wolę.

Organ (sąd lub notariusz) sprawdza:

• Czy pieczęcie (jeśli są) są nienaruszone?
• Jaki jest stan dokumentu?
• Jaka jest data sporządzenia?

Następnie sporządza się protokół. Dopiero od tego momentu testament „istnieje” w obrocie prawnym i można na jego podstawie przeprowadzić nabycie spadku.

Gdzie otworzyć testament: Sąd czy Notariusz?

To najczęstsze pytanie, jakie słyszę. Odpowiedź brzmi: „To zależy, na czym Ci zależy”. Poniżej przygotowałem zestawienie, które pomoże Ci podjąć decyzję.

Czy mogę trzymać testament w szufladzie? (Ryzyko prawne)

Absolutnie nie. To jest moment, w którym muszę być bardzo stanowczy. Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, każdy, kto posiada testament, ma obowiązek złożyć go w sądzie spadku lub u notariusza, gdy tylko dowie się o śmierci spadkodawcy.

Często spotykam się z sytuacją, gdzie rodzina „czeka na lepszy moment”. Nie ma lepszego momentu. Jeśli dokument istnieje, musi trafić do akt. Nawet jeśli uważasz, że testament jest nieważny (np. bo babcia była chora psychicznie), to nie Ty o tym decydujesz, ale sąd. Twoim obowiązkiem jest go dostarczyć.

Jak wygląda procedura otwarcia testamentu?

Jeśli decydujesz się na wizytę u notariusza (co w 2026 roku jest standardem dla 90% moich Klientów ze względu na szybkość), wygląda to następująco:

1. Umówienie wizyty: Dzwonisz do wybranej kancelarii. Nie ma rejonizacji – możesz wybrać dowolnego notariusza w Polsce.
2. Dokumenty: Musisz zabrać ze sobą oryginał testamentu oraz odpis aktu zgonu spadkodawcy (z Urzędu Stanu Cywilnego). Oczywiście weź też swój dowód osobisty.
3. Czynność: Notariusz ogląda dokument, opisuje jego stan (np. „pismo ręczne na kartce w kratkę, lekko naddarte w prawym rogu”) i sporządza protokół.
4. Rejestracja: Informacja o otwarciu testamentu trafia do odpowiednich rejestrów.

Warto wiedzieć, że przy tej czynności nie muszą być obecni wszyscy spadkobiercy. Wystarczy osoba, która fizycznie posiada testament. Pozostali zainteresowani (spadkobiercy ustawowi i testamentowi) zostaną przez sąd lub notariusza powiadomieni o tym fakcie listownie już po dokonaniu czynności.

Ile to kosztuje w 2026 roku?

Koszty są stosunkowo niskie w porównaniu do wartości spraw spadkowych:

• W sądzie: Opłata od wniosku o otwarcie i ogłoszenie testamentu jest stała i wynosi zazwyczaj kilkadziesiąt złotych (kwoty te rzadko ulegają zmianie, ale zawsze warto sprawdzić aktualną tabelę opłat sądowych).
• U notariusza: Maksymalna stawka taksy notarialnej za otwarcie i ogłoszenie testamentu jest określona w rozporządzeniu. Zwykle jest to kwota rzędu 50 zł netto. Do tego trzeba doliczyć podatek VAT (23%) oraz koszt wypisów aktu notarialnego (ok. 6 zł za stronę). Całość rzadko przekracza 100-150 zł.

Mit: „Otworzyliśmy testament, więc mieszkanie jest moje”

To największe nieporozumienie. Otwarcie testamentu to dopiero wstęp. To tak, jakbyś wyjął mapę ze skrzyni skarbów, ale jeszcze nie wykopał skarbu.

Samo otwarcie i ogłoszenie nie daje Ci prawa do wypłaty pieniędzy z banku ani do wpisania się do księgi wieczystej. Aby to zrobić, musisz przeprowadzić postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku (w sądzie) lub uzyskać Akt Poświadczenia Dziedziczenia (u notariusza). Często robi się to na jednej wizycie u notariusza: najpierw otwarcie testamentu, a 15 minut później poświadczenie dziedziczenia.

Pamiętaj też, że od momentu ogłoszenia testamentu biegną ważne terminy, np. termin na odrzucenie spadku (6 miesięcy) czy terminy związane z przedawnieniem roszczeń o zachowek.

Zdarzają się też sytuacje bardziej skomplikowane – np. zaginiony testament, o którym wszyscy wiedzą, że był, ale nikt nie wie gdzie. Wtedy procedura wygląda zupełnie inaczej i wymaga przesłuchania świadków. Ale to temat na osobny artykuł.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania